Beschrijving | Recensies (0) | Wikipedia
Wikipedia over Tuinmanshuis (Landgoed Wouwse Plantage)
Deze pagina is volledig afkomstig van Wikipedia en valt onder de CC licentie
(?)
Het landgoed Wouwse Plantage is een landgoed bij het dorp de Wouwse Plantage in de boswachterij de Wouwsche Plantage in de provincie Noord-Brabant. Het landgoed is eigendom van de Stichting Behoud Natuur en Leefmilieu en meet 900 ha.
Oorspronkelijk bevond zich in dit gebied een veenmoeras, afgewisseld met enkele hoger gelegen zandgronden. Vervening vond in dit gebied plaats vanaf 1477, en zowel op het zand als op het tot het zand afgegraven veen ontwikkelde zich heide.
In 1504 werd door Jan III van Glymes, heer van Bergen op Zoom, opdracht gegeven om hier bos aan te planten ten behoeve van de houtproductie. Dit was het begin van de Wouwse Plantage. Feitelijk betrof dit het eerste expliciete productiebos op Nederlandse bodem: het Mastbos volgde in 1516. Naast houtproductie, diende het bos ook ter vastlegging van zandverstuivingen, en voor de jacht. Het werd vanaf 1541 onder Markies Anton van Glymes nog aanzienlijk uitgebreid. Ook door zijn opvolgers is nog veel werk verzet. Daartoe moest ook het gebied worden overgedragen door de toenmalige eigenaar, het Wilhelmietenklooster te Huijbergen, aan het Markiezaat. Dit geschiedde in 1541. Van 1543-1560 kwam het gebied toch nog tijdelijk in handen van de Wilhelmieten, waarna het definitief aan het Markiezaat kwam. In 1557 vond de eerste houtopbrengst plaats. In 1542 kwam er ook een boerderij op het landgoed, die in 1583 door oorlogsgeweld van Spaanse troepen tijdens de Tachtigjarige Oorlog werd verwoest om in 1614 te worden hersteld. In 1622 werd de boerderij opnieuw vernield door Spaanse troepen. Ook in 1567 waren er al vernielingen aangericht, toen door een troepje Geuzen, na de Slag bij Oosterweel.
Omstreeks 1653 gaf markiezin Maria Elisabeth II van den Bergh opdracht om het landgoed te herstellen. Allerlei juridische verwikkelingen met de Wilhelmieten volgden. Zij kregen het gebied uiteindelijk weer in handen, maar nadien verminderde hun invloed en in 1758 kwam de Wouwse Plantage opnieuw in bezit van het Markiezaat. Vanaf 1759 werd de plantage opnieuw uitgebreid met de Nieuwe Plantage, maar een belangrijke wijziging werd gerealiseerd van 1780-1788 door landmeter Henri Adan. Er werd een begin gemaakt met een geometrische indeling. Een aantal dreven werd aangelegd die samenkwamen in Plantage Centrum, en daar werden ook enkele arbeidershuisjes en een schuur gebouwd.
In 1795 werd het landgoed onteigend en in 1798 werd het overgedragen aan de Bataafse Republiek om in 1814 onder de Domeinen van de Staat der Nederlanden te ressorteren. In 1839 werd het echter openbaar verkocht, daar de Belgische afscheidingsoorlog de Staatskas had uitgeput. Adriaan Faber, een stroman van de in Merksem woonachtige bankier, baron Petrus Josephus de Caters kocht het landgoed. In 1848 liet de baron in Plantage Centrum het herenhuis bouwen, later bekend als "het kasteel", gevolgd door nog een aantal andere gebouwen en gebouwtjes, vaak uitgevoerd in chaletstijl. Zo staan op het landgoed enkele monumentale boerderijen met bijgebouwen, een jachthuis dat oorspronkelijk een herberg was en een houtzagerij in landschapsstijl. In 1871 werd een huis voor de boswachter gerealiseerd. Een wonderlijk gebouwtje is ook het zogeheten Sleutelgathuis, dat een venster bevat met sleutelgatvormige omlijsting. Het gehele dorp Plantage Centrum is tegenwoordig geklasseerd als rijksmonument, maar het is gewoonlijk niet voor het publiek toegankelijk.
De familie De Cater had het landgoed een aantal decennia in bezit, maar toen brak de neergang in zijn bankbedrijf aan en in 1895 moest zijn landgoed worden verkocht, en wel aan de Belgische industrieel Paul Emsens.
Emsens breidde het -reeds enigszins vervallen- "kasteel" uit, onder andere met een tweede toren. Het werd gepleisterd en later wit geschilderd. Toen Paul Emsens in 1927 overleed, werd het landgoed over zijn drie kinderen verdeeld. De twee dochters trouwden met iemand uit de familie De Limpens, en iemand uit de familie Leemans. Later trouwde ook de familie Speeckaert aan. Telgen uit al deze families zijn betrokken geweest bij het landgoed. Uiteindelijk kwam het bezit bij NV Wouwse Plantage, waarvan de kleinkinderen van Paul Emsens, Eric, Thierry en Mary-Anne Speeckaert, de aandeelhouders zijn.
Oorspronkelijk werdem eiken en beken aangeplant op de hogere delen, en elzen op de lagere, vochtiger delen. In de 18e eeuw werden beukenbossen en grovedennenbossen aangelegd. In de tweede helft van de 18e eeuw werd de Grote Houwer, eertijds een waterplas, bij de plantage gevoegd en in westelijke richting werden stuifzanden bebost. Op deze uitbreidingen werd grove den geplant. De 19e-eeuwse particuliere eigenaars transformeerden het gebied rondom Plantage Centrum in landschapsstijl. Nog bestaande vennetjes (Mosven, Bergsven) werden omgevormd tot bosvijvers, rhododendrons en andere struiken werden aangeplant. Het zogeheten Woeste Gedeelte werd beplant en is nu een oud gemengd bos. Hier is het reliëf tot 20 meter hoog. De Borgvlietse Duinen, in het westen van het landgoed, vormen nog deels een stuifzandgebied.
Tot de broedvogels behoren: boomklever, boomleeuwerik, groene specht, bergeend, dodaars, sperwer, ransuil, nachtzwaluw, kruisbek, zwarte specht, grote bonte specht, kleine bonte specht, sijs en fluiter
Toegankelijkheid [bewerken]
Het uitgestrekte landgoed is lange tijd niet voor het publiek niet toegankelijk geweest, maar is sinds 1987 voor het publiek geopend. Er is een informatiecentrum en er zijn drie wandelroutes aangelegd. Wél dient men zich niet buiten de paden te begeven.
Gewoonlijk is de buurtschap Plantage Centrum, waar zich de woning van de eigenaar bevindt, niet voor het publiek toegankelijk. Wel vinden in Plantage Centrum diverse voor het publiek toegankelijke evenementen plaats zoals onder meer de Harvest Fair [1] en de Fantastyval in oktober.[2]
Ook in Plantage Centrum bevindt zich het brandweermuseum.
| Bronnen, noten en/of referenties
|
Voeg een recensie toe!
Route berekenen
