Meer dan 63.000 rijksmonumenten


Klokgebouw (Philipsgebouw SA) in Eindhoven

Nijverheid Industrie

Glaslaan 2
5616LW Eindhoven
Noord Brabant

Bouwjaar: 1928 en 1929
Architect: A. de Broekert


Beschrijving van Klokgebouw (Philipsgebouw SA)

Inleiding Meerlaags, FABRIEKSGEBOUW met FABRIEKSWATERTOREN gebouwd naar ontwerp van architect A. de Broekert van het Philips Ingenieursbureau. Het geheel kwam in twee bouwfasen in 1928 en 1929 tot stand in Functionalistische stijl. Het object grenst direct aan het spoor, op de hoek van het terrein met de Beukenlaan. Omschrijving Zes laags pand onder een plat dak. Het pand bestaat uit twee op vierkante plattegrond gebouwde bouwmassa's. Aan de zuidzijde zijn uitstekende liftschachten annex trappenhuizen geplaatst, deze zijn iets hoger opgetrokken en steken boven de dakrand uit. Aan de noordzijde is een torenachtige bouwmassa van acht lagen met een opbouw aanwezig. In de opbouw bevindt zich een waterreservoir. Aan de spoorzijde is tussen de uitbouwen van liftschachten een éénlaagse bouwmassa onder plat dak aanwezig. Het geheel, zowel de constructie als de invulling, is uitgevoerd in beton. Overal zijn brede ramen, voorzien van metalen kozijnen met een kleine roedenverdeling geplaatst. De ramen vullen de gehele breedte van de traveeën. Waardering Het gebouw is van algemeen belang. Het heeft cultuurhistorisch belang als voorbeeld van de sociaal-economische ontwikkeling van de nijverheid, in het bijzonder de stichting van de op nationaal niveau van belang zijnde Philipsfabrieken en als visualisatie van de typologische ontwikkeling van de grootschalige hoogbouw voor de industrie. Het heeft innovatieve waarde vanwege de grootschalige en technisch uitgewerkte toepassing van gewapend betonconstructies. Het is architectuurhistorisch van belang vanwege de uiterst sobere maar indrukwekkende vormgeving en als voorbeeld van de toegepaste combinatie van bouwelementen; het is tevens van belang als voorbeeld van het werk van de architect A. de Broekert. Het is tevens van belang vanwege de gaafheid van het ex- en interieur. Het is zeldzaam wegens opzet en constructie van onder meer de ingebouwde watertoren en als deel van een samenhangend industrielandschap langzamerhand zeldzaam. (bron: Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed)

Rijksmonument nummer: 518769
Laatste wijziging: 2014-10-12 20:04:29.0

Recensies en ervaringen

Toevoegen

Wikipedia artikel

Dit artikel is volledig afkomstig van Wikipedia en valt onder de CC BY-SA licentie
Strijp-S
Wijk van Eindhoven
Kerngegevens
Gemeente Eindhoven
Stadsdeel Strijp
Oppervlakte 31 ha  
Inwoners 718[1]
Foto's
Klokgebouw en Ketelhuisplein.jpg

Strijp-S is een wijk en voormalig bedrijventerrein in het Eindhovense stadsdeel Strijp. Het terrein behoorde toe aan elektronicaconcern Philips. Vanaf 2000 zijn er zowel woningen als bedrijven uit de creatieve sector gevestigd.

Naamgeving

De naam Strijp-S komt van de benamingen die Philips aan haar industrieparken gaf. Strijp-S was het eerste park, daarna volgden Strijp-T en Strijp-R. Een vierde industriepark zou Strijp-I geheten hebben, als volgende letter in de naam Strijp. De historische schrijfwijze is overigens Strijp S, zonder streepje. Tegenwoordig ziet men echter vooral de schrijfwijze Strijp-S, met streepje. Ook het nabijgelegen treinstation draagt sinds 2015 die naam.[2]

Geschiedenis

Lampen, radio's en tv's

In 1916 laat Anton Philips de eerste fabriek op Strijp-S bouwen, een glasfabriek voor peertjes. Hand-in-hand met de groei van Philips, werden ook de activiteiten op Strijp-S uitgebouwd. In 1923 werd het Philips Natuurkundig Laboratorium opgeleverd. Strijp-S wordt de locatie waar apparaten worden uitgevonden én geproduceerd. Eerst radio's, na de oorlog ook televisies. Vanuit het credo Van zand tot klant hield Philips elke fase van de productie in eigen hand. Van researchafdeling tot opslagmagazijn, van glasblazerij tot kartonfabriek: alles op één terrein.

In 1927, 1929 en 1930 werd een indrukwekkende rij van drie industriegebouwen neergezet, de zogeheten Hoge Rug. Ondertussen werd ook het Klokgebouw uit de grond gestampt (uit 1928), waar Philips haar philite maakte. Een reeks kleinere gebouwen, waarvan alleen het Ketelhuis en de Machinekamer (beide 1929) nog bestaan, hielden Strijp-S warm en in beweging met gas en stoom. In 1942 werd het Veemgebouw opgeleverd, een opslagmagazijn. Van nog latere datum is het Glasgebouw, dat in 1948 gereedkwam. Deze gebouwen vormden de geboortegrond van veel Philips-apparaten.

Bombardementen

Strijp-S is tijdens de Tweede Wereldoorlog tweemaal gebombardeerd. Op 6 december 1942 voerde de Britse Royal Air Force een precisiebombardement uit op het complex, omdat er radio- en radaronderdelen werden geproduceerd. Hiervan zijn beelden bewaard gebleven die gemaakt zijn vanuit de bommenwerpers. Op 19 september 1944 waren er Duitse bombardementen. Eindhoven was een dag tevoren bevrijd.

Luchtfoto van Strijp-S uit 1979.

Verboden stad

Lange tijd stond Strijp-S bekend als de verboden stad. Een gebied dat omringd werd door Eindhovense bebouwing, maar niet vrij toegankelijk was. Toch gingen dagelijks vele mensen in en uit, aangezien het terrein immense fabrieken bevatte die vele duizenden mensen werk boden.

Vertrek Philips

In de jaren '90 trok Philips zich stapsgewijs terug uit Eindhoven, ook uit de fabrieken op Strijp­-S. In 2000 werden de eerste gesprekken gevoerd over de herontwikkeling van Strijp-­S. In 2002 werd het terrein voor een koopsom van €140 miljoen van de hand gedaan aan Park Strijp Beheer B.V., een Publiek Private Samenwerking tussen de Gemeente Eindhoven en VolkerWessels, waarna Philips tijdelijk de gebouwen die het nog gebruikte terug huurde. Vanaf 2006 trok Philips zich gelijkelijk binnen een tijdspanne van 10 jaar grotendeels terug uit de gebouwen. In 2016 zijn nog 2 kleinere Philips onderdelen op Strijp-S aanwezig in de gebouwen SFH en SEY.

Ontwikkeling tot stadswijk (vanaf 2000)

Bedrijvigheid

Met het vertrek van Philips wordt het plan opgepakt om Strijp-S te ontwikkelen tot een broedplaats voor de creatieve sector. Onder de vlag Old Buildings, New Ideas wordt bedrijvigheid aangetrokken die zich vooral op design en technologie richt. In de oude fabriekspanden ontstaan open ateliers waar creatieve ondernemers hun werkplek vinden. In 2016 vestigt ook de creatieve school St. Lucas zich op Strijp-S.[3]

Een kale loft in gebouw GERARD.

Bewoning

In 2012 krijgt Strijp-S voor het eerst in haar geschiedenis permanente bewoners, wanneer het nieuwbouwproject SAS-3 wordt opgeleverd.[4] Een jaar later zijn ook de industriegebouwen SAN en SBP klaar voor bewoning.[5] Waar ooit televisies werden gemonteerd, zijn nu lofts gerealiseerd. De gebouwen worden omgedoopt tot GERARD en ANTON, als eerbetoon aan twee belangrijke telgen van de familie Philips. Diverse andere woningbouwprojecten staan in de steigers, zoals Space-S en Blok 61, 63 en 59.[6] Daardoor zal het aantal bewoners van Strijp-S de komende jaren stijgen.

  1. Anton & Gerard - opgeleverd (2013)
  2. SAS-3 - opgeleverd (2013)
  3. SPACE-S - opgeleverd (2017)
  4. Blok 61 - opgeleverd (2017)
  5. Blok 63 - opgeleverd (2017)
  6. Blok 59

De levendigheid op Strijp-S en opvallende woonvorm in lofts trekken een jonge doelgroep aan. In 2015 is ruim driekwart (78,2%) van de bewoners 20 tot en met 34 jaar oud, tegenover een kleine kwart (24,6%) in geheel Eindhoven.[1]

Horeca

De eet- en drinkgelegenheden op Strijp-S hebben vaak een rauw randje. Op de begane grond van het Veemgebouw is sinds 2015 Vershal Het Veem gevestigd. In deze food court bieden lokale ondernemers hun lekkernijen aan, die ter plekke genuttigd kunnen worden.

Kunst en cultuur

Strijp-S profileert zich als culturele hart van Eindhoven. Kunstruimte MU en filmhuis Plaza Futura verhuisden naar het terrein. MU programmeert op Strijp-S wisselende exposities met hedendaagse kunst. Plaza Futura heeft 4 filmzalen, een auditorium, podiumzaal, twee expozalen, studio's en workshopruimtes in het NatLab. Iedere zomer organiseert zij op Strijp-S een aantal buitenfilms, die gratis toegankelijk zijn. Ook de VPRO is gevestigd in het NatLab. Vanuit hun medialab op Strijp-S onderzoeken zij nieuwe manieren om media te maken en te gebruiken.

Kinderen kunnen op Strijp-S spelenderwijs kennismaken met wetenschap, techniek en design in De Ontdekfabriek. Om de hoek bij De Ontdekfabriek wordt het Chinees Paviljoen gerealiseerd, wat een centrum van Chinese cultuur moet worden. De bouw van dit paviljoen, een cadeau van de bevriende stad Nanjing, moet later in 2016 starten.

Evenementen

Strijp-S is aangewezen als evenemententerrein. Regelmatig vinden er evenementen plaats in de hallen van het Klokgebouw, zoals concerten en beurzen. Enkele malen per jaar zijn er ook grote events op het Ketelhuisplein. Zo trok het dance-festival Flying Dutch in 2015 zo’n 25.000 bezoekers.[7] Elk jaar in oktober is Strijp-S een centrale locatie van de drukbezochte Dutch Design Week. Iedere derde zondag van de maand is Strijp-S het toneel van de FeelGood Markt.

Een bmx'er toont zijn skills.

Sport

Strijp-S is een magneet voor urban sports. In grote hallen is er volop ruimte om indoor te skaten en te bmx'en en voor de klimsport boulderen. Ook in de buitenlucht zie je veel activiteit. Rond de skatehallen, die met graffiti bespoten zijn, tonen skaters en bmx'ers regelmatig hun vaardigheden. Ook zie je regelmatig bootcamp-klassen die zich door weer en wind in het zweet werken.

Strijp-S is een centrum voor sportprofessionals. In het gebouw SX hebben zich verschillende bedrijven verzameld die gespecialiseerd zijn in sport, marketing en media. Een enorm led-scherm op het gebouw toont videobeelden van sporters.

Lichtkunstwerk van Har Hollands.

Lichtkunst

Strijp-S is een proeftuin voor led-verlichting, waarmee de band met het Philips-verleden wordt voortgezet. Het intelligente lichtsysteem Light-S wint in 2014 een Auroralia Award, de 'Oscar' voor duurzame lichtprojecten.[8] Strijp-S kent ook enkele lichtkunstwerken, zoals de Fakkel van lichtarchitect Har Hollands. Deze fabrieksschoorsteen wordt 's nachts uitgelicht als vuurtoren, en is daarmee een herkenbaar baken voor Strijp-S geworden. In de openbare onderdoorgang van NatLab realiseerde kunstenaar Daan Roosegaarde zijn project Crystal.

Strijp-S is een regelmatig terugkerende locatie bij lichtfestival GLOW. In 2008 functioneerde het terrein als hoofdlocatie.[9] Van 2012 tot en met 2015 vond er jaarlijks op Strijp-S een experimentele spin-off van GLOW plaats: GLOW Next. Dit kleine zusje van GLOW bood een podium voor experimentele projecten van grotendeels Eindhovense bodem, met extra ruimte voor interactie met de bezoekers.[10]

Bezienswaardigheden

Activiteiten rondom het NatLab.
  • Klokgebouw. In deze fabriek uit 1928 werd philite vervaardigd, Philips' benaming voor bakeliet. Het gebouw is vernoemd naar de enorme klokken op de toren, die werden geplaatst om het waterbassin in de toren te maskeren. Markant aan het gebouw is ook het Philips-embleem, die van ver te zien is. Het Klokgebouw is een rijksmonument.
  • Hoge Rug. Een aaneengesloten reeks van drie grote industriegebouwen, die in respectievelijk 1927, 1929 en 1930 werden gebouwd. Hier werden radio's en, na de Tweede Wereldoorlog, ook televisietoestellen geassembleerd. Ook bevonden zich er een beeldbuizenfabriek en glasblazerij. De gebouwen in de Hoge Rug zijn nu rijksmonument.
  • Ketelhuis en Machinekamer. Deze gebouwen uit 1929 maakten onderdeel uit van een reeks kleine fabrieken tegenover de Hoge Rug. Ze werden gebruikt voor de opwekking van perslucht en elektriciteit.
  • Veemgebouw. Dit opvallende en grote gebouw uit 1942 werd gebruikt voor de opslag van radio- en televisietoestellen en andere Philips-producten. Het Veemgebouw heeft de status van rijksmonument.
  • Leidingstraat. Een netwerk aan buizen en leidingen op tien meter hoogte. Een karakteristiek stuk industrieel erfgoed, waardoor vroeger gassen en vloeistoffen werden vervoerd. Op de Leidingstraat is een tuin aangelegd naar het ontwerp van tuinarchitect Piet Oudolf, gecombineerd met een lichtontwerp van Har Hollands.[12]
  • Torenallee. Een brede wandelboulevard met zes rijen gegaffelde platanen. Door de open straat is er een directe zichtlijn tussen de Lichttoren in het centrum en de Wielewaal, het voormalige landhuis van Frits Philips. Aan dit zicht ontleent de straat zijn naam.
  • SPACE-S. Dit bouwproject van 7 kleurrijke blokken is veelal gevormd door de bewoners zelf. Vanuit klant gestuurd ontwikkelen heeft Woonbedrijf dit samen gerealiseerd met de bewoners. Iedereen had inspraak op hoe hij/zij zou willen wonen. "Create your own SPACE-S" was dan ook een onmisbare slogan van het project. 402 diverse woningen in totaal, van appartementen tot studio's en prachtige industriële lofts.

Zie ook


Monumenten in de buurt van Klokgebouw (Philipsgebouw SA) in Eindhoven

Veemgebouw (Philipsgebouw SDM)

Glaslaan 2
Eindhoven
Inleiding Veemgebouw, gebouwd in 1942 naar ontwerp van het Ingenieursbureau Philips, in het ontwerp zijn expressionistische elementen verwe..

Philipsgebouw SK;SAN;SBP

Glaslaan 2
Eindhoven
Inleiding Reeks van drie meerlaags FABRIEKSGEBOUWEN, gebouwd in respektievelijk 1930, 1929, 1927 naar ontwerp van ir. A. de Broekert. Zgn. ..

Joods kerkhof

Groenewoudseweg 4
Eindhoven
Inleiding JOODSE BEGRAAFPLAATS, gelegen op een rechthoekig terrein tegen de spoorlijn. De oudste graven dateren uit het laatste kwart van d..

Kosterswoning bij Steentjeskerk

St Antoniusstraat 5
Eindhoven
Inleiding KOSTERSWONING behorend bij de voormalige Sint Antoniuskerk, gebouwd tussen 1917-1919 door architect J.H.H. van Groenendael in Tra..

Sint Antoniuskerk (Steentjeskerk)

St Antoniusstraat 7
Eindhoven
Inleiding Voormalige Sint AntoniusKERK, bekend als "steentjeskerk", uitgevoerd naar ontwerp van J.H.H. van Groenendael in Neo-Romaanse stij..

Kaart & Routeplanner

Route naar Klokgebouw (Philipsgebouw SA) in Eindhoven

Foto's (3)