Meer dan 63.000 rijksmonumenten


Pastorie bij Steentjeskerk in Eindhoven

Kerkelijk Gebouw

St Antoniusstraat 9
5616RT Eindhoven
Noord Brabant

Bouwjaar: 1909
Architect: H. van Groenendael


Beschrijving van Pastorie bij Steentjeskerk

Inleiding PASTORIE, behorend bij de voormalige Sint Antoniuskerk, gebouwd tussen 1917 en 1919 door J.H.H. van Groenendael. Het pand bevat Neo-Classicistische elementen. Omschrijving PASTORIE, tweelaags pand op een rechthoekige plattegrond onder een schilddak, gedekt met verbeterde Hollandse pannen. De voorgevel is, evenals de achtergevel, drie traveeën breed, de zijgevels tellen elk vijf traveeën. Het pand is uitgevoerd in Kunrader steen, de blokken steen zijn in een grillig patroon gebruikt, met uitzondering van de plint, de kroonlijst en pilasters waar de steen in regelmatige blokken is toegepast. De gevels hebben een verticale geleding door Corintische pilasters in kolossale orde op de hoeken en aan weerszijden van de middentraveeën. De deur, een dubbele houten paneeldeur met houtsnijwerk, bevindt zich in een portiek onder een gebogen fronton. De bovenlichten van de ramen zijn voorzien van een kleine roedenverdeling. De dakkapellen bevinden zich steeds in het midden van het dakvlak. Tussen de kerk en de pastorie bevindt zich een éénlaags bouwlid onder plat dak dat beide onderdelen met elkaar verbindt. In het interieur is de indeling gedeeltelijk gehandhaafd. Na de ingang komt men in een centraal gelegen hal, aan het uiteinde daarvan bevindt zich de trappartij. De trap met houten balustrade is oorspronkelijk. Op de begane grond zijn onder andere nog de paneeldeuren in een geprofileerde omlijsting aanwezig die uit de bouwtijd stammen. De kamer rechts van de ingang bevat een eenvoudige marmeren schouw. Waardering De pastorie is van algemeen belang. Het gebouw heeft cultuurhistorisch belang als bijzondere uitdrukking van de ontwikkeling van het katholicisme in het zuiden en is tevens van belang als voorbeeld van de typologische ontwikkeling van de pastorie. Het heeft architectuurhistorisch belang door de stijl, het bijzondere materiaalgebruik en de detaillering en is tevens van belang als voorbeeld van het oeuvre van de architect Van Groenendael. Het heeft ensemblewaarden vanwege de bijzondere situering, verbonden met de ontwikkeling/uitbreiding van Eindhoven en de ligging ten opzichte van gezicht Philipsdorp. Het is van belang vanwege de architectuurhistorische, bouwtechnische, typologische en functionele zeldzaamheid. (bron: Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed)

Rijksmonument nummer: 518712
Laatste wijziging: 2014-10-12 20:04:29.0

Recensies en ervaringen

Toevoegen

Wikipedia artikel

Dit artikel is volledig afkomstig van Wikipedia en valt onder de CC BY-SA licentie
De Steentjeskerk

De Steentjeskerk [1] is een kerkgebouw uit 1919 aan de St. Antoniusstraat 5-7 in het stadsdeel Strijp van de gemeente Eindhoven.

De kerk is gebouwd voor de parochie van de H. Antonius van Padua te Strijp en werd ook wel genoemd "Kerk van de Heilige Antonius van Padua en Onze Lieve Vrouw Onbevlekt Ontvangen te Strijp", "Sint-Antonius-van-Paduakerk", of kortweg "St. Antoniuskerk". Tot 1971 was ze als parochiekerk in gebruik. In het gebouw is sinds 1984 Museum Kempenland gevestigd. Het gebouw is sinds 2001 een rijksmonument.

Voorgeschiedenis

De groei van het aantal katholieken in de toenmalige gemeente Strijp, met name door het ontstaan van Philipsdorp, leidde in de jaren 1910 tot het inzicht dat een nieuwe parochie nodig was naast de bestaande St. Trudoparochie. Na eerst geweigerd te hebben, ging Mgr. Van de Ven op zoek naar een bouwpastoor. Die werd gevonden in de persoon van pastoor Pulskens, aan wie op 1 september 1916 de opdracht werd verleend.

Ontwerp

Pulskens wilde een niet-Gotische kerk. Hij gaf opdracht aan architect Hubert van Groenendael uit Maastricht een ontwerp te maken in de stijl van Romeinse basilieken zoals de St. Laurentiusbasiliek.

De kerk is gebouwd in oost-west-richting met het hoofdaltaar in het oosten. Er waren ca. 800 zitplaatsen. De kerk is (binnenwerks) ca. 50 m lang, 20 m breed, en het middenschip is 15 m hoog.

Het binnenwerk vertoont treffende overeenkomst met de basiliek van Santa Maria Maggiore in Rome.

Bouw

Na verwerving van de grond liepen de grondwerkzaamheden vertraging op door het slechte weer. In mei 1917 werd daar dan toch mee begonnen en de eerste steen werd gelegd op 26 juni 1917 door mgr. Andreas Damen, de deken van Eindhoven. Als gevolg van de Eerste Wereldoorlog stegen loon- en materiaalkosten aanzienlijk. Om de kosten te drukken werd geen gebruik gemaakt van baksteen maar van goedkopere op mergel lijkende stenen uit Kunrade in Zuid-Limburg, het zogenaamde Kunradersteen. De bouw werd uitgevoerd onder beheer van de architect, eveneens uit kostenoogpunt.

Al het beeldhouwwerk voor de kerk werd gemaakt door Jan Custers.

Achter het hoogaltaar hebben gebrandschilderde ramen gezeten die waren gemaakt door Joep Nicolas.

De aankleding van de kerk is onder andere door geldgebrek nooit voltooid.

Gebruik als parochiekerk

Op 28 februari 1919 werd de kerk in gebruik genomen, hoewel toren en galerij nog niet helemaal gereed waren. De verwarmingsketels waren, wegens materiaalgebrek, nog niet geplaatst. Ook werd op die dag Pulskens geïnstalleerd als pastoor van de nieuwe parochie.

De eerste doop in de nieuwe kerk vond plaats op 16 maart, het eerste huwelijk op 8 mei van datzelfde jaar.

Bij besluit van juni 1919 schonk de gemeenteraad van Strijp een klok uit 1462, de zogenaamde Mariaklok, aan het kerkbestuur, ter ophanging in de kerktoren.

Het aantal zitplaatsen werd na verloop van tijd uitgebreid tot zeker 1000.

Bij het zilveren priesterfeest van Pulskens in 1927 werd aan de pastoor een koperen ciborium en marmerbekleding voor kerkwanden en priesterkoor aangeboden.

Het oude kerkorgel uit de St. Trudokerk werd gerestaureerd en in de Steentjeskerk aangebracht. Het werd in 1933 vervangen door een nieuw orgel van de fa. Verschueren uit Heythuysen.

In de Tweede Wereldoorlog werd het kleine klokje uit de kerktoren gehaald als grondstof voor de Duitse oorlogsindustrie. De grote klok werd gespaard omwille van de ouderdom en monumentale waarde. Verder bleef de oorlogsschade beperkt tot gesneuvelde glas-in-loodramen.

Het 25-jarig bestaan van de parochie, in 1944, werd niet uitbundig gevierd; wel werd door de parochianen bijeengebracht geld bestemd voor 52 nieuwe glas-in-loodramen, die de oorspronkelijke zouden vervangen.

In 1946 kreeg de kerk een nieuw angelusklokje ter vervanging van het oorspronkelijke klokje.

Op 31 augustus 1953 ging pastoor Pulskens met emeritaat. Hij had vrijwel zijn hele familievermogen aan de parochie uitgegeven; zo bekostigde hij ook de bouw van de kosterswoning naast de kerk. Hij overleed op 2 mei 1957.

Op 18 september werd zijn opvolger pastoor Swagemakers geïnstalleerd.

In 1955 werd de galerij voorzien van glas. Deze afsluiting zorgde voor minder tocht. Enkele jaren later, in 1959, moesten de dakspanten worden aangepakt omdat ze door boktorren waren aangetast. In 1962 werd een nieuwe vloer gelegd. Een jaar later werd de verwarming vervangen. In 1966 werd het priesterkoor aangepast.

In 1969 werd het 50-jarig bestaan van de parochie gevierd. Een jaar later al lag er een voorstel om de kerk te sluiten. Toenemend geldgebrek maakte dat noodzakelijk.

Op 14 mei 1971 vond de laatste huwelijksvoltrekking plaats.

Sluiting en herbestemming

Op 20 juni 1971 werd de kerk gesloten. Pastoor Swagermans vertrok met stille trom. De inventaris werd deels verdeeld over de vier andere kerken in Strijp, deels in bruikleen gegeven aan het kerkelijk museum in Uden, en een deel werd verkocht. Het monumentale altaarciborie prijkt tegenwoordig in de Sint-Jacobuskerk in het dorp Zeeland in de buurt van Uden. Daarna stond de kerk leeg.

De Mariaklok en het angelusklokje gingen in 1974 naar de Maria Regina-kerk in Strijp. Toen die in 1982 werd gesloopt, gingen ze naar de St. Trudokerk.

De kerk raakte in verval, maar werd in 1977 voor sloop behoed door plaatsing op de gemeentelijke monumentenlijst. Na een grondige opknapbeurt werd het gebouw in 1983 bestemd als museum. Het gebouw werd betrokken door Museum Kempenland. In 2001 kreeg het de status van Rijksmonument.

Wegens bezuinigingen van de gemeente Eindhoven is Museum Kempenland gesloten op 8 januari 2012. De kerk is voor een bedrag van 1,18 miljoen euro gerenoveerd (onder andere herstel van de glas-in-loodramen en aanbrengen van dubbel glas).[2] Herbestemming van de kerk als podium voor cultuur-historische tentoonstellingen en projecten bleek niet haalbaar. Vanaf 1 november 2012 was gedurende vier maanden de expositie 'Marcus & Mo' (over jongerencultuur in Eindhoven) in de kerk te zien zijn.[3]. De kerk is verkocht aan Harrie Kolen [4], eigenaar van Kolen Keramiek en Natuursteen.

Noten

  1. Als bronnen voor de eerste versie van dit artikel werden gebruikt:
    A.H. Kremers (1985), De steentjeskerk van Pastoor Pulskens, Hapert, De Kempen BV, ISBN 90 70427 32 X
    de website van Museum Kempenland.
  2. Steentjeskerk wordt verkocht Eindhovens Dagblad, 29 september 2012
  3. Fiasco dreigt voor Steentjeskerk, Eindhovens Dagblad, 28 september 2012
  4. http://www.ed.nl/regio/eindhoven/nieuwe-eigenaar-koestert-steentjeskerk-1.3601209

Monumenten in de buurt van Pastorie bij Steentjeskerk in Eindhoven

Sint Antoniuskerk (Steentjeskerk)

St Antoniusstraat 7
Eindhoven
Inleiding Voormalige Sint AntoniusKERK, bekend als "steentjeskerk", uitgevoerd naar ontwerp van J.H.H. van Groenendael in Neo-Romaanse stij..

Kosterswoning bij Steentjeskerk

St Antoniusstraat 5
Eindhoven
Inleiding KOSTERSWONING behorend bij de voormalige Sint Antoniuskerk, gebouwd tussen 1917-1919 door architect J.H.H. van Groenendael in Tra..

Gemeentelijke HBS

Julianahof 1
Eindhoven
Inleiding SCHOOLGEBOUW, in 1912 gebouwd ten behoeve van de gemeentelijke H.B.S. De H.B.S. was twee jaar eerder gesticht onder invloed van d..

Lichttoren

Emmasingel 6
Eindhoven
Inleiding FABRIEKSGEBOUW ED is het meest markante deel van dit object en staat algemeen bekend als de "lichttoren". Het pand ligt op de hoe..

De Witte Dame (EE/EF/EH)

Emmasingel 6
Eindhoven
Inleiding Aaneenschakeling van drie VERDIEPINGSGEBOUWEN, gebouwd in respectievelijk 1927, 1928, 1929 en 1930 naar ontwerp van architect D. ..

Kaart & Routeplanner

Route naar Pastorie bij Steentjeskerk in Eindhoven

Foto's (1)