Meer dan 63.000 rijksmonumenten


Eikenburg in Eindhoven

Kerkelijk Gebouw

Aalsterweg 289
5644RE Eindhoven
Noord Brabant

Bouwjaar: 1895, aanbouw jaren '20
Architect: H.C. Bonsel


Beschrijving van Eikenburg

Inleiding HOOFDGEBOUW annex KAPEL van het internaat Eikenburg, gesticht op het voormalige landgoed "De Heihoef" van jonkheer Van der Beken Pasteel. Vanaf 1881 was dit gebied in handen van religieuzen, aanvankelijk Franse redemptoristen en later, vanaf 1894 de Broeders van Liefde die er het internaat stichtten en de naam in Eikenburg veranderden. Het geheel ligt tussen de Aalsterweg en Roostenlaan in het zuiden van Eindhoven, midden op een rechthoekig terrein, omgeven door groen. Het internaatsgebouw bestaat uit drie vleugels die in een open carré-vorm liggen, aan de open zijde van het carré ligt een kapel, door middel van een tussenlid met de hoofdmassa verbonden. Ervoor ligt het ruiterbeeld van Sint-Joris. De oudste vleugel dateert uit 1895. In 1908-1910 is deze vleugel verlengd. Toen werd ook aan de achterzijde een dwarsvleugel toegevoegd (naar ontwerp van A. van de Vijvere, in de stijl van de reeds bestaande bebouwing). Deze toevoeging is bij de restauratie in 1974 verwijderd. Daarbij werden de oorspronkelijke raamopeningen in de achtergevel hersteld en een klein portaal toegevoegd. Deze gedeelten van het gebouw zijn in een sobere stijl uitgevoerd, enkele dekoratieve elementen werden aan de Classicistische architectuur ontleend. In de jaren twintig (1923 en 1925) zijn aan de beide uiteinden van deze vleugel haaks twee nieuwe vleugels gerealiseerd naar ontwerp van architect H.C. Bonsel. Ook hierbij werd gebruik gemaakt van een sobere vormgeving met zakelijke elementen. Dezelfde architect tekende voor het ontwerp van de kapel welke in 1922 werd gerealiseerd. Omschrijving De plattegrond van het hoofdgebouw is U-vormig waarbij de haakse vleugels aan het uiteinde nog een kleine dwarsgeplaatste bouwmassa hebben. Het geheel is bijna overal drie bouwlagen hoog, een uitzondering daarop is het jongste deel van de linkervleugel dat twee lagen hoog is. De bebouwing heeft een omlopend zadeldak met uitzondering van de kopse delen, deze hebben een schilddak, dwars op het dak van de langgerekte vleugels. De voorgevels zijn bekroond door een topgevel. Het dak van de oudste vleugel is gedekt met kruispannen. Elders zijn verbeterde Hollandse pannen toegepast. Het geheel is uitgevoerd in baksteen, het oudste gedeelte bestaat uit rode Belgische steen. In de hoeken waar de vleugels uit de jaren twintig op het oudste deel aansluiten is een uitspringende bouwmassa onder plat dak waarin zich een trappenhuis bevindt. Tegen de voorgevel van de oudste vleugel zijn twee risalieten geplaatst waarin ter hoogte van de bovenste verdieping in nissen beelden zijn gezet, de risalieten worden bekroond door middel van een gebogen fronton. Deze vleugel is verder voorzien van een gepleisterde plint en een eenvoudige waterlijst. Op de begane grond zijn rondboogramen aangebracht en er bevindt zich een terrasdeur met rondboogbovenlicht. Op de eerste verdieping zijn getoogde achtruitsramen aanwezig. De bovenste bouwlaag, waar zich oorspronkelijk de slaapzalen bevonden, heeft kleine kruiskozijnen. De gevels van de beide dwarsvleugels worden opgesierd door middel van baksteen lijsten in reliëf. De hoofdingang bevindt zich in de kopse massa van de linkervleugel. De deur is in een monumentale omlijsting geplaatst. Beide vleugels zijn voorzien van samengestelde ramen, aan de linkerkant met houten kozijnen, aan de rechterkant met kozijnen uitgevoerd in metaal met een roedenverdeling. Ter plekke van de trappenhuizen zijn smalle hogeramen, gevuld met glas-in-lood, aanwezig. Het interieur is grotendeels gemoderniseerd als gevolg van veranderingen in de functie (een klein gedeelte doet nog dienst als internaat, het grootste deel wordt in beslag genomen door diverse opleidingen in het HBO). In de rechtervleugel is de oorspronkelijke indeling en een groot deel van de inrichting bewaard gebleven. Het zijn onder andere de trappenhuizen met hardstenen trappen met gietijzeren leuningen en balusters en de betegeling van gang en trappenhuizen tot lambriseringshoogte die nog goed de oorspronkelijke sfeer van het gebouw weergeven. Het plein aan de achterzijde is nu als parkeerplaats in gebruik. Een deel van de overkapping van de vroegere internaatscour is bewaard gebleven. De kapel heeft een centraliserende plattegrond, bestaande uit een kruisvormige hoofdmassa waarbij in de hoeken en aan de achterzijde lagere delen zijn toegevoegd. De kapel heeft een samengesteld schilddak, doorsneden door een zadeldak, in het midden is een spits geplaatst met een dakruiter. Het geheel is uitgevoerd in baksteen en voorzien van lisenen en baksteen lijsten. Op de topgevel die het meest in het zicht ligt bij aankomst vanaf de Aalsterweg is met geglazuurde tegels een voorstelling van een gekruisigde Christus aangebracht, deze afbeelding wordt benadrukt door het metselwerk eromheen dat in een kruisvorm in reliëf is aangebracht. Het interieur verkeert in belangrijke mate nog in de oorspronkelijke staat. Kruisgewelven in de koepel en in delen van de kapel zijn in schoon metselwerk uitgevoerd. In de koepel is dit gewelf achtdelig waarbij in het midden in donkerdere baksteen een ster zichtbaar is gemaakt. De wanden zijn tot lambriseringshoogte betegeld, daarboven is het geheel witgepleisterd. Schilderingen van bijbelse voorstellingen op het pleisterwerk komen voor op twee wanden. De pijlers zijn in schoon metselwerk uitgevoerd. Waardering Het hoofdgebouw annex kapel is van algemeen belang. Het heeft cultuurhistorische waarde als voorbeeld van een geestelijke ontwikkeling, namelijk de bloei van orden en congregaties voor het katholiek onderwijs in de negentiende eeuw en is tevens van belang als voorbeeld van de typologische ontwikkeling van het internaat. Het is architectuurhistorisch van belang vanwege de stijl, het bijzondere materiaalgebruik en de ornamentiek en is tevens van belang als voorbeeld van het werk van de opeenvolgende architecten. Het heeft ensemblewaarden vanwege de samenhang van hoofdgebouw, kapel en standbeeld. Het is gaaf bewaard gebleven. (bron: Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed)

Rijksmonument nummer: 518707
Laatste wijziging: 2014-10-12 20:04:29.0

Recensies en ervaringen

Toevoegen

Wikipedia artikel

Dit artikel is volledig afkomstig van Wikipedia en valt onder de CC BY-SA licentie
De kapel met op de achtergrond het hoofdgebouw van het internaat

Eikenburg is een voormalig internaat van de Broeders van Liefde op adres Aalsterweg 289 in Stratum, Eindhoven. Het complex bestaat uit een U-vormig hoofdgebouw, bestaande uit drie vleugels. Aan de open zijde van deze carré-vorm is een kapel gebouwd, die gewijd is aan O.L.-Vrouw van Altijddurende Bijstand en via een kleine uitbouw met het hoofdgebouw is verbonden. Voor het geheel staat een ruiterstandbeeld dat St.-Joris voorstelt. Het standbeeld staat evenals het hoofdgebouw met de kapel sinds 2001 op de lijst van Nederlandse rijksmonumenten.

Geschiedenis

Het internaat werd gebouwd op het terrein van de Heihoef, het voormalig landgoed van de jonkheer van Beken Pasteel (1789-1864), dat sinds 1881 in bezit was van de Paters Redemptoristen. Van hen kochten de Broeders van Liefde in 1894 de Heihoef met een kapel en enkele boerderijen. Deze aankoop vormde het begin van de aanwezigheid van de Broeders van Liefde in Nederland. Vanaf 1895 begonnen zij met de bouw van verschillende nieuwe vleugels voor een internaat, naar ontwerp van architect A. van de Vijvere maar in de sobere stijl van de originele bebouwing. In 1898 werd de naam van het complex veranderd in Eikenburg.[1] Later, in 1922, werd ook een nieuwe kapel gerealiseerd. Het ontwerp voor de kapel en twee nieuwe vleugels die eveneens begin jaren 20 werden gebouwd, was van de hand van architect H.C. Bonsel. De 26 glas-in-loodramen in de kapel zijn van de hand van Karel Trautwein.

Het in neogotische stijl ontworpen ruiterstandbeeld van Sint-Joris en de draak werd in 1909 gerealiseerd. Het beeld is gemaakt door Jan Custers en uitgevoerd in wit geschilderde kalksteen. Het is voor het complex geplaatst, in het verlengde van de oprijlaan.

Het internaat begon als jongensinternaat, met een school voor lager en uitgebreid lager onderwijs. Ook voorzag Eikenburg in een Broederopleiding. Later werden ook meisjes toegelaten op de school, die in de hoogtijdagen circa 350 interne leerlingen had. In de tweede helft van de 20e eeuw liep het leerlingenaantal echter steeds verder terug en in 1996 werd het internaat bij gebrek aan belangstelling opgeheven. Begin jaren 1970 werd het gebouw gebruikt als dependance (deel van de onderbouw) van het St. Jorislyceum aan de Elzenlaan. Tegenwoordig zijn de paviljoens van de Eikenburg in gebruik door verschillende instellingen en organisaties op het gebied van onderwijs, gezondheid en welzijn. Eikenburg is echter nog steeds in bezit van de Broeders van Liefde en doet dienst als provincialaat van de orde. In 2001 werd het Broederhuis gebouwd, voor de opvang en verzorging van oudere broeders.


Monumenten in de buurt van Eikenburg in Eindhoven

Ruiterstandbeeld Sint-Joris bij Eikenburg

Aalsterweg 289
Eindhoven
Inleiding RUITERSTANDBEELD, voorstellende St. Joris en de draak. Het beeld werd gemaakt door J. Custers in 1909, in een neogotische stijl. ..

Grafkapel van de familie Van Abbe

Roostenlaan 300
Eindhoven
Inleiding GRAFKAPEL van de familie H. van Abbe. Gebouwd naar een ontwerp van A.J. Kropholler in 1935 in de voor hem kenmerkende Traditiona..

Tuinmanswoning (bij Kortonjo)

Aalsterweg 239
Eindhoven
Inleiding TUINMANSWONING, gebouwd in 1907 door architect G. Geenen. Het geheel dat in opdracht van de notaris Fens tot stand kwam heeft ken..

Buitenhuis Kortonjo

Aalsterweg 237
Eindhoven
Inleiding ZOMERHUIS met DIENSTVERTREKKEN, gebouwd door architect G. Geenen in 1907, ter vervanging van een laat-negentiende eeuws buitenhui..

Koetshuis en stal behorende bij Kortonjo

Aalsterweg 237
Eindhoven
Inleiding Achter het pand Aalsterweg 237-239, met een muur eraan verbonden, bevindt zich een KOETSHUIS met STAL en tuinhek gebouwd in 1907 ..

Kaart & Routeplanner

Route naar Eikenburg in Eindhoven

Foto's (1)