Meer dan 63.000 rijksmonumenten


Jeugdtheater De Krakeling (oorspronkelijk turnzaal) in Amsterdam

Overig

Nieuwe Passeerdersstraat 1
1016XP Amsterdam
Noord Holland

Bouwjaar: 1886-1887
Architect: Jonas Ingenohl en K. Muller


Beschrijving van Jeugdtheater De Krakeling (oorspronkelijk turnzaal)

Inleiding Aan de oostzijde van de Nieuwe Passeerdersstraat en op beide hoeken van Marnixstraat en Leidsekade in 1886-87 tot stand gekomen TURNZAAL met bijvertrekken, met woningen (waaronder een conciërge- en kasteleinwoning) aan Marnixstraat en Leidsekade en een bierkelder in het souterrain naar ontwerp in Neo-Hollandse Renaissance van Jonas Ingenohl en K. Muller in opdracht van de Maatschappij voor Turngebouwen te Amsterdam bij monde van J.H. Stokvis. N.B. Het gebouw werd geopend op 19 november 1887. Er huisden 4 turnverenigingen: 'De Amsterdamsche Gymnastiek-Vereeniging', 'Kracht en Vriendschap', 'Olympia' en 'Lycurgus'. In april 1978 vestigde zich hier het kindertheater 'De Krakeling'. Omschrijving Op een U-vormige plattegrond, rond een binnenplaats tot stand gekomen en geheel in rode baksteen opgetrokken samenstel van bouwvolumen bestaande uit een turnzaal met daaromheen bijvertrekken van twee bouwlagen met aan weerszijden hiervan, en met de voorzijde gelegen aan zowel Marnixstraat en Leidsekade, woningen bestaande uit een souterrain, drie verdiepingen en een kapverdierping. De buitenste risaliet van beide gevelzijden heeft onder de kap nog een derde verdieping. Alle bouwvolumina worden gedekt door een zadeldak met pannen. Zijde Nieuwe Passeerdersstraat. Tussen twee risalieten teruggeplaatste turnzaal van 8 vensterassen breed, gelegen achter een recent tot stand gekomen voorgebouw met lessenaarsdak (laatst genoemde niet bij de bescherming inbegrepen). De middelste twee vensterassen hebben een trapgevel met bolvormige bekroning als afsluiting, gedekt door een steekkap. De schuine treden van de topgevel zijn bedekt met pannen. De traveeën van dit teruggeplaatste bouwdeel worden gemarkeerd door steunberen. De gekoppelde vensters met bovenlichten hebben boogvelden. De vensters van de twee middelste traveeën zijn gevat in een driepasboog. Tussen deze driepasbogen een jaartalsteen. In de topgevel een venster met boogveld. De aan weerszijden geplaatste ingangstraveeën zijn voorzien van een ingang met aedicula. Dubbele deuren. Boven de rechteringang in het fries: TURNZAAL. Zijde Marnixstraat. Gevel bestaande uit middendeel van vijf vensterassen breed. Twee hoekrisalieten, de rechter omlopend in de Nieuwe Passeerdersstraat. Middelste bouwlichaam bestaande uit souterrain, bel-etage, eerste, tweede en een kapverdieping. Middelste travee voorzien van een door de gootlijst brekend topgeveltje, aan de onderzijde voorzien van boognissen. Souterrain voorzien van hoge rondboogvormige vensteropeningen met diepliggende vensters achter traliewerk en twee rondboogvormige ingangen, geheel links. Cordonlijst markeert overgang naar bel-etage. Rechthoeke vensteropeningen met kruiskozijnen. Overstekende eerste verdieping met rondboogvormige vensteropeningen waartussen jaartalankers. Tweede verdieping met brede afwaterende cordonlijst onder de vensters. Twee dakkapellen. Hoekrisalieten voorzien van trapgevels met dakpannen op de treden. Linkerrisaliet voorzien van trapportaal met tegelwerk. Over eerste en tweede verdieping een erker. Spitsboogvormige vensteropeningen ter hoogte van derde verdieping. Rechterrisaliet omlopend naar Nieuwe Passeerdersstraat met beeld op een sokkel, erker ter hoogte van tweede verdieping en een door de gootlijst brekend topgeveltje. Achterzijde van beide risalieten eveneens voorzien van trapgeveltje. Zijde Leidsekade. Eveneens opgedeeld in middenbouwdeel met twee hoekrisalieten. Nagenoeg identiek aan Marnixstraatzijde doch met de volgende verschillen: middelste travee van middenbouwdeel voorzien van portiek met trapportaal. Boven vensters van bel- etage Tudorboogvormige nissen. Opengewerkte 'tuit' van topgevel in rechterrisaliet met daaronder sierijzeren hijsbalk. Het INTERIEUR van de turnzaal is nog in oorspronkelijke staat met houten vloer, lambrizering, open dakstoel met trekspanten en tekstfries. Waardering Voormalige turnzaal met bijbehorend interieur en met bijvertrekken en woningen van cultuurhistorische waarde alsmede van architectuurhistorische waarde vanwege het belang voor het oeuvre van Ingenohl & Muller. Eveneens van belang vanwege de functionele zeldzaamheid en vanwege de gaafheid van zowel interieur als exterieur. (bron: Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed)

Rijksmonument nummer: 518465
Laatste wijziging: 2014-10-02 18:33:51.0

Recensies en ervaringen

Toevoegen

Wikipedia artikel

Dit artikel is volledig afkomstig van Wikipedia en valt onder de CC BY-SA licentie
De Krakeling

De Krakeling is een theaterzaal in Amsterdam gericht op jeugdtheater. Het theater is gevestigd in een 19e-eeuws rijksmonument nabij het Leidseplein, op de hoek van de Marnixstraat en Nieuwe Passeerdersstraat.

In het theater worden wekelijks wisselende voorstellingen opgevoerd, gericht op kinderen in de leeftijdscategorieën van 2 tot 17 jaar. Er vinden jaarlijks 250 voorstellingen plaats voor circa 40.000 bezoekers. Het theater heeft een vlakke vloer.[1][2]

De Krakeling werd opgericht in 1978 door Hans Snoek. Het was het eerste theatergebouw in Nederland speciaal bestemd voor jeugdtheater. De naam "De Krakeling" was een verwijzing naar de naastgelegen Koekjesbrug.[2]

Het theater maakt deel uit van de in 1971 opgerichte Stichting Jeugdtheater, die jeugd- en jongerenvoorstellingen programmeert in De Krakeling en elders in Amsterdam en omstreken.[1][3]

Gebouw

Het theater is gehuisvest in een pand uit 1887 in Hollandse renaissancestijl, met een rode bakstenen gevel, trapgevels, bandwerk in natuursteen en spitse, gotisch aandoende bogen. Het gebouw was oorspronkelijk een gymnastiekzaal, de Turnhallen of het Turngebouw genoemd. Hier waren een aantal turnverenigingen gevestigd, waaronder KTV Olympia. De oorspronkelijke turnzaal werd bij ingebruikname als theater in 1978 opgesplitst in een theaterzaal, een garderobe en een foyer. De lage aanbouw tussen de hoekpaviljoens is van recenter datum. Deze ruimte diende oorspronkelijk voor opslag van gymnastiekapparaten en is nu de receptie van het theater.[2][4][5]

Aan de gevel van De Krakeling hangt een plaquette ter herdenking van de Tweede Wereldoorlog. De tekst op de plaquette luidt: "Aan onze gevallen makkers 1940 – 1945".[6]

Het gebouw werd in 2001 aangewezen als rijksmonument.[7]

Externe links


Monumenten in de buurt van Jeugdtheater De Krakeling (oorspronkelijk turnzaal) in Amsterdam

School

Raamplein 1
Amsterdam
Omschrijving Op een rechthoekige plattegrond gerealiseerde, deels in rode en gele baksteen en deels in natuursteen opgetrokken, school best..

Conciërgewoning

Passeerdersgracht 27
Amsterdam
Omschrijving Op een L-vormige plattegrond gerealiseerde conciërge-woning. De plattegrond is aan de zuid-westelijke zijde naar binnen gekni..

Arbeidsbeurs

Passeerdersgracht 30
Amsterdam
Inleiding Een in 1915-1917 tot stand gekomen ARBEIDSBEURS, als instituut voorloper van de huidige arbeidsbureaus. Gebouwd in opdracht van d..

Dwars geplaatst pand met gevel van onregelmatige indeling, afgesloten door een 19e-eeuwse klossenlijst. Goede roedenverdeling in de vensters

Passeerdersstraat 57
Amsterdam
Dwars geplaatst pand (18e eeuw ?) met gevel van onregelmatige indeling, afgesloten door een 19e eeuwse klossenlijst. Goede roedenverdeling i..

Koetshuis met bovenwoning

Raamdwarsstraat 7
Amsterdam
Koetshuis met bovenwoning (18e eeuw). In de 19e eeuw onderhanden genomen gevel onder rechte lijst uit die tijd, waarboven een dwars dak op h..

Kaart & Routeplanner

Route naar Jeugdtheater De Krakeling (oorspronkelijk turnzaal) in Amsterdam