Meer dan 63.000 rijksmonumenten


Gebouw Plancius in Amsterdam

Gebouw

Plantage Kerklaan 61 A
1018CX Amsterdam
Noord Holland

Bouwjaar: 1874
Architect: N. Vos m.m.v. J. Galman


Beschrijving van Gebouw Plancius

Inleiding SOCIETEITS- of VERENIGINGSGEBOUW, genaamd 'Plancius' een in eclectische trant naar ontwerp van N. Vos met medewerking van J. Galman in 1874-1876 gebouwd voor de Stichting van de Liederentafel 'Oefening baart Kunst', een overwegend joodse mannenzangvereniging. Hieraan herinnert de Davidsster in het timpaan. In het verenigingsgebouw bevond zich destijds een concertzaal met 1000 zitplaatsen. Het gebouw fungeerde tevens als vergaderruimte voor de arbeidersbeweging. Omschrijving Het Planciusgebouw bestaat uit een groot witgepleisterd middendeel van vijf traveeën breed en over de volle breedte bekroond door een fronton. Aan weers zijden hiervan staat een één travee breed bouwdeel in schoon metselwerk. Het geheel is drie bouwlagen hoog, waarbij de derde bouwlaag met platdak van de zijdelen later is toegevoegd. Het middendeel is desondanks toch iets hoger. Hierop staat een zadeldak met op het schild een hoge gemetselde schoorsteen met trekstangen. De grijs gepleisterde zijgevels zijn blind. De begane grond van het middendeel wordt ingenomen door drie deuren. De middelste, kleinste deur is terugliggend geplaats in een rondboogvormige omlijsting en is voorzien van een geleed bovenlicht. In de stucdecoratie om deze deur is het wapen van Amsterdam aangebracht. De twee buitenste deuren zijn dubbele inrijdeuren binnen een omlijsting in de vorm van een korfboog. Beide zijn eveneens voorzien van een geleed bovenlicht. Op de beide verdiepingen bevinden zich roedeverdeelde dubbele draairamen. Het middendeel is voorzien van een uitvoerige stucwerkdecoratie met o.a. gebosseerd werk op de begane grond, water- en cordonlijsten op alle verdiepingen, zijpilasters en vensteromlijsting op de verdiepingen, waarbij het accent op de eerste verdieping ligt. Hier aan weerszijden van het middelste venster tevens casettes en trofeeën als veldvulling. Het afsluitende tympaan heeft een door voluten gedragen kroonlijst. De vulling van het veld bestaat uit lijstwerk met in het midden de Davidster met daaronder de naam 'PLANCIUS'. De smalle zijdelen worden geleed door cordonlijsten die doorlopen in die van het midden deel, verder sie metselwerk rond de vensters en deurpartijen. Waardering Verenigingsgebouw Plancius in eclectische trant van algemeen belang vanwege de architectuur- en cultuurhistorische waarde, alsook wegens de verbondenheid met de joodse bevolking en de arbeidersbeweging. Tevens van belang wegens zijn ensemble waarde als representant van een in de Plantage veel voorkomende groep van gebouwen uitgevoerd in de pleisterarchitectuur uit het derde kwart van de 19de eeuw. (bron: Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed)

Rijksmonument nummer: 518400
Laatste wijziging: 2014-10-12 20:04:29.0

Recensies en ervaringen

Toevoegen

Wikipedia artikel

Dit artikel is volledig afkomstig van Wikipedia en valt onder de CC BY-SA licentie
Gebouw Plancius
Amsterdam - Plantage Kerklaan Plancius II.JPG
Locatie Plantage Kerklaan 61, Amsterdam
Coördinaten 52° 22′ NB, 4° 55′ OL
Oorspr. functie joodse repetitieruimte en sociëteit
Huidig gebruik Verzetsmuseum Amsterdam
Start bouw 1874
Opening 1876
Monumentstatus rijksmonument
Monumentnummer 518400
Architect Nicolaas Vos
Portaal  Portaalicoon   Civiele techniek en bouwkunde

Gebouw Plancius is een voormalige joodse repetitieruimte en sociëteit aan de Plantage Kerklaan 61 te Amsterdam, tegenover Artis. In het rijksmonument[1] uit 1876 is sinds 1999 het Verzetsmuseum Amsterdam gevestigd. De naam verwijst naar de Amsterdamse dominee en geograaf Petrus Plancius (1550-1622).

Het werd tussen 1874 en 1876 gebouwd op initiatief van de joodse mannenzangvereniging Oefening Baart Kunst, naar een ontwerp van Nicolaas Vos.[2] Voor de bouw moest een huis worden afgebroken dat Plancius heette, waarna werd besloten het nieuwe gebouw eveneens Plancius te noemen. Gebouw Plancius ging op 24 mei 1876 open en was tot 1894 in gebruik bij Oefening Baart Kunst.[3] In 1881 werd er een wintertuin bij gebouwd, en in 1883 volgde een verbouwing door architect Dolf van Gendt.[4] Na het vertrek van de zangvereniging was Plancius nog in gebruik als zalencentrum. Vanaf 1900 werd het gebouw minder rendabel en in 1913 werd het verkocht aan de Taxi-Auto-Maatschappij (TAM) die er een taxicentrale begon. Door architect Elte werd achter het pand een garage met overkapping gebouwd.[4] In 1919 werd de TAM overgenomen door de Amsterdamsche Rijtuig Maatschappij (ARM), die het taxibedrijf voortzette.

Toen tijdens de Tweede Wereldoorlog weer paardentractie werd gebruikt was Plancius een tijdje een paardenstal. In 1944-1945 werden er Duitse voertuigen neergezet. De ARM verhuurde vanaf 1955 een deel van het gebouw aan een lingeriefabriek. In 1970 vertrokken beide bedrijven uit het gebouw dat vervolgens werd gebruikt door de Ongevallendienst van de Amsterdamse verkeerspolitie. In 1998 verhuisde het Verzetsmuseum naar gebouw Plancius. Het museum ging op 1 mei 1999 open. In 2001 werd gebouw Plancius aangewezen als rijksmonument.


Monumenten in de buurt van Gebouw Plancius in Amsterdam

Ingangshek en kiosken van Artis

Plantage Kerklaan 36
Amsterdam
Ingangshek en kiosken van Artis. Twee vierkante kiosken waartussen hek met door vergulde adelaars bekroonde pijlers (XIXc).

Artis: kantoorgebouw (zogenaamde Ledenlokalen) en hoofdgebouw van Artis-complex

Plantage Kerklaan 36
Amsterdam
Inleiding In 1868 door de architect G.B. Salm in eclectische stijl in opdracht van Natura Artis Magistra ontworpen KANTOORGEBOUW(2), de zog..

Artis: dierenverbijf gebouwd als apenhuis

Plantage Kerklaan 36
Amsterdam
Inleiding DIERENVERBIJF (13) omstreeks 1900 gebouwd als apenhuis, onderdeel van het Artiscomplex. Het gebouw is ontworpen in een een rationa..

Artis: dierenverblijf (bekend als het Minangkabauhuis)

Plantage Kerklaan 36
Amsterdam
Inleiding DIERENVERBLIJF (22) bekend als het Minangkabauhuis, in 1916 gebouwd als onderkomen voor kleine hoefdieren, onderdeel van het Arti..

Artis: Artisvijver met twee identieke bruggen

Plantage Kerklaan 36
Amsterdam
Inleiding VIJVER, de zogenaamde 'Artisvijver', met een tweetal identieke kleine BRUGGEN(15), onderdeel van het Artiscomplex. De vijver is e..

Kaart & Routeplanner

Route naar Gebouw Plancius in Amsterdam

Foto's (4)