Meer dan 63.000 rijksmonumenten


Nieuwe Waalse Kerk in Amsterdam

Kerkelijk Gebouw

Keizersgracht 676
1017ET Amsterdam
Noord Holland

Bouwjaar: 1854-1856


Beschrijving van Nieuwe Waalse Kerk

Inleiding Een in twee periodes tot stand gekomen KERK. Voormalige Nieuwe Waalse Kerk. In eerste instantie gebouwd tussen 1854 en 1856. Een gedenksteen naast de trap van de preekstoel vermeldt de eerste steenlegging in het jaar 1855. Tijdens brand in 1861 stortte de kap in. In 1862 in gewijzigde vorm herbouwd. In beide gevallen was A.N. Godefroy de architect. Opdrachtgever was het Kerkbestuur der Waalsch Hervormde Gemeente te Amsterdam. Gebouwd in de stijl van het eclecticisme. NB. Van het oorspronkelijke interieur van deze galerijkerk, waarvan de in houtkleur geschilderde galerijen op ijzeren zuilen rustten, is niet veel over. Op de galerijen bevonden zich houten lantaarns met gietijzeren armatuur. De wanden worden nog geleed door rondboognissen en pilasters met kroonlijst. De gepleisterde ijzeren balken, die op korbeelstukken rusten, dragen een houten lichtkap. De oorspronkelijke klapstoeltjes waren deels van 'gehout' gietijzer. In 1912 werd in opdracht van het Kerkbestuur der Waalsch Hervormde Gemeente te Amsterdam door architect H.A.J. Baanders de muziekgalerij 'der Nieuwe Walenkerk aan de Keizersgracht' verbouwd. In 1959 veranderde de gezindte en werd in opdracht van Het Kerkgenootschap der Zevendedags Adventisten, Noord Nederlandse Conferentie, een zeszijdig doopbassin gebouwd. Een dubbele trap leidde naar het bassin van deze toenmalige 'Adventskerk'. In 1989 veranderde de functie in trainingscentrum voor dans met kantoor en kantineruimte. Veel van het voor de eredienst bestemde interieur is toen verloren gegaan. Het orgel werd verwijderd, de borstwering van de galerij is grotendeels verwijderd, alsmede grote delen van het meubilair. Verder is een extra entresol toegevoegd. Tegenwoordig (1995) worden er onder meer dans-, muziek- en zanglessen gegeven. Verder zijn er exposities, concerten, theatervoorstellingen en een café. Omschrijving Zaalkerk ontworpen op rechthoekige grondslag met galerijen onder stomp zadeldak met lichtkap. De voorgevel met het middenrisaliet is opgebouwd uit hardsteen (plint met geprofileerde bovenzijde) en zandsteen (overige geveldelen). In het midden van het licht risalerende middendeel van de gevel de hoofdtoegangspartij bestaande uit een eenvoudige dubbele houten deur met lichten met glas-in-lood raamvulling. Deur geplaatst in omlopend geprofileerd kader. In de sokkelzone met geaccentueerde blokken natuursteen links en rechts van het middenrisaliet een enkelvoudige houten toegangsdeur in omlopend kader. Aan weerszijden van de centrale toegang een lantaarn met fraai armatuur. Boven de sokkelzone een drietal geprofileerde cordonlijsten met tussenliggende onbewerkte friezen. Hierboven in middenrisaliet een hoog halfrond getoogd venster met kruisvorm in de hoofdtracering, verder omlopende tracering en met roedenverdeling van elkaar gescheiden vierkante ruiten. Aan weerszijden een geprofileerde hoekpilaster met basement, kapiteel en schachtveld met cirkelvormig ornament. Om de toging een lijst. Aan weerszijden van dit deel van de middenrisaliet een liseen op basement en met verdiept veld. Twee blokken met verdiept veld bij wijze van kapiteel. Hiertussen een dergelijk fries. Boven een geprofileerde en deels uitkragende lijst bevindt zich het bovendeel van het middenrisaliet. Hierin een centrale vensterpartij bestaande uit een groter en hoger middenvenster en twee flankerende vensters. De halfrond getoogde vensters hebben tracering en roedenverdeling met grotendeels vierkante ruiten. Om de togingen loopt een eenvoudige lijst. Deze lijsten rusten op vier pilasters met basement en kapiteel. Aan de onderzijde van de vensters natuurstenen panelen met geprofileerd spaarveld. Het middenrisaliet wordt afgesloten door lisenen met spaarveld. Hierop korte lijst. Hierop aan meer zijden uitgewerkte vierkante post met trapsgewijs verdiepte velden, vlakke pilasters aan de voorzijde en afgesloten door een op klossen of consoles rustende kroonlijst. Hierop nog een vijfzijdige natuurstenen bekroning met eenvoudig spaarveld. Boven de vensterpartij een oplopende serie lancetvensters met tuimelramen met glas-in-lood vulling. Hierboven nog oplopend boogfries met consoles op langgerekte piëdestals tussen de vensters. Lijst met tuit waarop kroonlijst met bekroning als genoemd. Aan weerszijden van het middenrisaliet een geveldeel met boven de sokkel een getoogd venster met hoofdgeleding en verder deels omlopende tracering. Grotendeels vierkante ruiten in de vulling. Toging rust op geprofileerde pilasters met basement en kapiteel en verdiept veld. Hierboven een fries met geprofileerde banden en serie verticale kepingen. Hierboven geveldeel met kleine gekoppelde vensterpartij bestaande uit twee lancetvensters met glas-in-lood vulling in tuimelraam. Verder een scheidende pilaster met kapiteel en basement, geprofileerde benedendorpel en uitkragende band op kraagstenen ter accentuering van de toging. Hierboven lijst op consoles en fries met serie van acht vierkante spaarvelden met profilering. Boven verdere lijst serie van zeven lancetvensters met glas-in-lood vulling in de tuimelramen en één blind venster. Lijst op klossen met op de hoek een iets kleinere versie van de post als beschreven bij de hoekbeëindiging van het middenrisaliet. Op deze zijdelen van de voorgevel rust bij wijze van klauwstuk de driezijdige overgang naar het hoger opgetrokken middenrisaliet. In dit 'klauwstuk' profilering en spaarveld. Waardering Kerkgebouw van algemeen belang vanwege de architectuurhistorische waarde. De gedetailleerde behandeling van de in classicistische vormentaal uitgewerkte voorgevel is daarbij van groot belang. De inpassing in de bestaande grachtenwand - in feite de stedebouwkundig-historische waarde - is van belang. De verhoudingen van massa en gevel in de reeds bestaande structuur zijn goed. Verder van cultuurhistorische waarde als bijzondere uitdrukking van een geestelijke ontwikkeling. Van typologisch belang. (bron: Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed)

Rijksmonument nummer: 518336
Laatste wijziging: 2014-10-12 20:04:29.0

Recensies en ervaringen

Toevoegen

Wikipedia artikel

Dit artikel is volledig afkomstig van Wikipedia en valt onder de CC BY-SA licentie
De Nieuwe Waalse Kerk

De Nieuwe Waalse Kerk is een 19e-eeuws kerkgebouw aan Keizersgracht 676 in Amsterdam. Het gebouw is aangewezen als rijksmonument. De kerk is een zeldzaam voorbeeld van neoromaanse architectuur in Amsterdam. [1]

Beschrijving

De architect A.N. Godefroy was een voorstander van het eclecticisme, en dat is terug te zien in het gebouw. Het is een mengeling van verschillende stijlen: neoclassicisme (een gevel van natuursteen met een basement van rustica) en neoromaanse architectuur (de kleine ronde vensternissen en het boogfries langs de dakrand). Ook mengde Godefroy traditionele stijlen met destijds vernieuwende technieken en materiaalkeuzes. De klapstoeltjes in de kerk bijvoorbeeld hadden een houtnerftextuur, maar waren in werkelijkheid van gietijzer. Ook voor de kolommen die de galerijen ondersteunen maakte Godefroy gebruik van gietijzer. [2]

De symmetrische gevel heeft een basement en hoge rondboogvensters. De top van de gevel heeft vijf torentjes. De gevel wordt in vlakken opgedeeld door waterlijsten (horizontaal) en lisenen (verticaal). [3]

Gevelontwerp door A.N. Godefroy

De kerk zelf bestaat uit een rechthoekige zaal met galerijen aan weerszijden, steunend op gietijzeren kolommen. De muren werden door Godefroy voorzien van pilasters en rondboognissen. Toen de kerk eind 20e eeuw een nieuwe bestemming kreeg, is een verdieping ingebouwd. [2]

De preekstoel en balustrade daarboven zijn van latere datum, rond 1910, en zijn mogelijk ontworpen door Karel de Bazel. [2]

Geschiedenis

Door de groeiende groep hugenoten in Amsterdam werd de bestaande Waalse Kerk aan de Oudezijds Achterburgwal te klein om alle gelovigen te herbergen. Al in 1719 opende de Waalse gemeente een tweede kerk, de Nieuwe Waalse Kerk of Petite Eglise genoemd, in een oude klokkengieterij aan de Prinsengracht, op de hoek met het Molenpad. Hierna werd de Waalse Kerk ter onderscheid ook wel Oude Waalse Kerk genoemd. De nieuwe kerk werd echter in 1808 bij koninklijk besluit gesloten, net als veel andere Waalse kerken in Nederland. [4]

In 1841 kocht de Waalse gemeente een uit 1671 stammend grachtenpand aan Keizersgracht 676, ontworpen door Adriaan Dortsman, met de bedoeling het af te breken en te vervangen met een nieuw kerkgebouw. Het duurde echter tot 1854 voordat de bouw van de kerk op deze locatie begon. In 1856 was de eerste kerkdienst in de Nieuwe Waalse Kerk. [2][3]

De kerk werd oorspronkelijk verlicht door middel van gasluchters, een destijds nieuw verlichtingssysteem dat het mogelijk maakte om alle lampen tegelijkertijd aan te steken. [2]

In 1861 brak er brand uit in de Nieuwe Waalse Kerk, waarbij de kap instortte en het interieur grotendeels verloren ging. Hierna werd de kerk hersteld onder leiding van architect Godefroy. De gietijzeren stoeltjes overleefden de brand. [1][2][3]

Het gebouw kreeg in 1989 een nieuwe bestemming als kunstcentrum Artemis, waarbij een nieuwe verdieping ingebouwd werd voor dans- en muziekstudio's. Anno 2012 is het in gebruik als bedrijfsruimte door een reclameproductiebedrijf. [2]

In 2001 werd de kerk aangewezen als rijksmonument.


Monumenten in de buurt van Nieuwe Waalse Kerk in Amsterdam

Pand met halsgevel

Keizersgracht 684
Amsterdam
Pand met halsgevel (XVII B).

Pand met gevel onder rechte lijst met consoles

Keizersgracht 686
Amsterdam
Pand met gevel (XVIII) onder rechte lijst met consoles (XIX); deurpartij XIX A.

Pand met halsgevel

Keizersgracht 678
Amsterdam
Pand met halsgevel (XVII B); deurpartij XIXb.

Pand met halsgevel

Keizersgracht 680
Amsterdam
Pand met halsgevel (XVII B).

Dubbel huis met zandstenen gevel onder triglyfenlijst en attiek, met middenpartij waarin balcon

Keizersgracht 674
Amsterdam
Dubbel huis (1671, toegeschreven aan A.Dortsman) met zandstenen gevel onder triglyfenlijst en attiek, met middenpartij waarin balcon.

Kaart & Routeplanner

Route naar Nieuwe Waalse Kerk in Amsterdam