Meer dan 63.000 rijksmonumenten


Windmotor Hercules in Zaandam

Molen

Ringdijk vd Kalverpolder
1500EA Zaandam (gemeente Zaanstad)
Noord Holland

Bouwjaar: 1922


Beschrijving van Windmotor Hercules

Inleiding WINDMOTOR "De Hercules", gebouwd in 1922 ten behoeve van de Kalverpolder en thans nog als zodanig in gebruik. De windmotor staat aan de oostelijke Ringdijk van de Kalverpolder. Omschrijving De windmotor bestaat uit een betonnen fundering met vijzelkom en vijzel, alsmede een stalen constructie die het motorlichaam en het windrad draagt. Het motorlichaam bestaat uit een windrad met 30 wieken, gedragen door tien armen die op de naaf van het rad gemonteerd zijn. Behalve een windrad bestaat het motorlichaam uit een betrekkelijk brede hoofdvaan, alsmede een zijvaan waarmee de stand van de molen door middel van spankettingen aan de windsnelheid wordt aangepast. De toren die het motorlichaam draagt is geconstrueerd uit zes stalen stijlen met hoek-profiel, die in de top samenkomen. De toren is met horizontale en diagonale dwarsverbindingen gestijfd. Met name de bovenste helft van de constructie is van horizontale verbindingen voorzien. Halverwege de toren is een platform dat via een ladder wordt bereikt en vanwaar een tweede ladder naar de top leidt. Door het midden van de toren is de verticale motor-as gestoken, die met behulp van conische tandraderen de vijzel aandrijft. De tandraderen worden gesmeerd door oliedruppelaars. De stalen vijzel rust in een vijzelkolom, die met een houten vlonder is afgedekt. De draaipunten van de vijzel en de overbrenging op de vijzel en de overbrenging op de vijzelas worden met oliedruppelaars gesmeerd. Het opgemalen water stort in de middenloop van de fundering, vanwaar het direct in de ringvaart vloeit. Op de betonnen fundering staat rond de onderste delen van de constructie een kleine opbouw in rode baksteen Waardering De windmotor "De Hercules" is van algemeen belang wegens cultuurhistorische en civieltechnische waarde als gaaf bewaard gebleven en relatief zeldzaam geworden voorbeeld van een geïnnoveerde vorm van windbemaling, die na 1910 in Nederland werd geïntroduceerd en vrij algemeen werd toegepast. De windmotor heeft situationele waarde door de opvallende situering langs de ringvaart van de Wijdewormer. (bron: Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed)

Rijksmonument nummer: 518058
Laatste wijziging: 2014-10-12 20:04:29.0

Recensies en ervaringen

Toevoegen

Wikipedia artikel

Dit artikel is volledig afkomstig van Wikipedia en valt onder de CC BY-SA licentie
Herkules
Herkules in Zaandam
Herkules in Zaandam
Basisgegevens
Plaats Kalverpolder (Zaandam)
Bouwjaar 1922
Type Amerikaanse windmotor
Vlucht 11.00 M
Functie poldermolen
Bestemming  bemaling van de Kalverpolder
Huidig gebruik  maalvaardig
Monumentnummer  518058
Externe link(s)
De Hollandsche Molen
Windmotordatabase
Portaal  Portaalicoon   Molens

De Herkules bevindt zich in de Kalverpolder te Zaandam, ten noorden van de buurtschap Haaldersbroek. Het is een Amerikaanse Windmotor. Ze is als poldermolen geïnstalleerd in 1922. In 1993 is ze vervangen door een elektrisch gemaal. Omdat men voor verval en sloop van dit industriële monument vreesde, werd geld ingezameld voor de restauratie van de molen, die gerestaureerd werd van 1995 tot 1996. Ze ligt nu langs een wandelpad en vormt een van de bezienswaardigheden van de Kalverpolder.

Roosmolens

Een roosmolen is een metalen windmotor die in de jaren 20 van de 20e eeuw in de handel was en door de firma R.S. Stokvis werd geïmporteerd onder de naam Hercules.

De molen is in de Verenigde Staten ontwikkeld en werd gebruikt voor irrigatiedoeleinden. Een aangepaste vorm met een kleiner rad werd in Europa geproduceerd door Herkules Metallicus te Dresden. In Nederland werd ze gebruikt als poldermolen. Tussen 1902 en 1925 zijn er een 200-tal van deze molens geplaatst, vooral daar waar een stoomgemaal te groot en te duur zou zijn. Dit was met name in Noord-Holland en Friesland het geval.

De molen is in Amerika ontwikkeld door Daniel Halladay en had soms 150 schoepen, waardoor hij bij zeer lage windsnelheid al kon werken. In 1876 werd hij voor het eerst getoond op de 7e Wereldtentoonstelling te Philadelphia. Vanaf 1883 ging men hem in grote series produceren.

De molen viel op door het reusachtige rad dat dertig schoepen telde en een diameter had van ongeveer 9 meter. De totale hoogte kwam op 16 meter. Het geheel werd gecompleteerd door meterslange windvanen die zodanig waren geplaatst dat de molen zichzelf op de wind zette aldus geen permanent toezicht nodig had.

Heemschut en andere landschapsbeschermers waren niet blij met de komst van dit type molen, daar ze vreesden dat deze de traditionele wipwatermolen en spinnenkopmolen zou verdringen. Bovendien werd de enorme metalen molen lelijk gevonden.

De roosmolen was echter slechts gedurende een beperkte periode in zwang, omdat het elektrische gemaal uiteindelijk ook de roosmolen verdrong. Ook hadden de molens nadelen: Hoewel ze zodanig waren ontworpen dat ze automatisch uit de wind werden gedraaid bij hoge windsnelheden, ging het nogal eens fout waardoor de molen vernield werd. Door dit alles is ook de roosmolen tegenwoordig een bezienswaardige curiositeit.

Externe link


Monumenten in de buurt van Windmotor Hercules in Zaandam

Houten 1-beukig woonhuis onder zadeldak, met rechthoekige plattegrond

Haaldersbroek 11
Zaandam (Gemeente Zaanstad)
Houten 1-beukig woonhuis onder zadeldak, met rechthoekige plattegrond. Volgens jaartal op de deurkalf boven de doodeur daterend uit 1661.

Houten woonhuis

Braakdijk 1
Zaandam (Gemeente Zaanstad)
Inleiding Vrijstaand eenvoudig, in kern achttiende-eeuws tweebeukig WOONHUIS, opgetrokken in Noordhollandse houtbouwstijl. Het pand is van ..

Houten 1-beukig woonhuis onder zadeldak, met rechthoekige plattegrond

Haaldersbroek 1
Zaandam (Gemeente Zaanstad)
Houten 1-beukig woonhuis onder zadeldak, met rechthoekige plattegrond, uit het eind van de 17e eeuw. Deurpartij later gewijzigd.

Houten huis

Kalf 86
Zaandam (Gemeente Zaanstad)
Houten HUIS uit het laatste kwart 19e eeuw. Zadeldak tussen puntgevels met windveren en makelaars. Deur uit de bouwtijd met pilasteromlijsti..

De Kat

Kalverringdijk 29
Zaandam (Gemeente Zaanstad)
Verfmolen, de Kat; verfmolen op de onderbouw van de in 1904 gesloopte verfmolen de Kat, stond tot 1961 eveneens als verfmolen "De Duinjager"..

Kaart & Routeplanner

Route naar Windmotor Hercules in Zaandam

Foto's (3)