Meer dan 63.000 rijksmonumenten


Tsaar Peterhuisje in Zaandam

Woonhuis

Krimp 23
1506AA Zaandam (gemeente Zaanstad)
Noord Holland

Bouwjaar: 1632


Beschrijving van Tsaar Peterhuisje

Inleiding TSAAR PETERHUISJE uit omstreeks 1632, behorend tot het museumcomplex "Tsaar Peterhuisje". Omschrijving Op rechthoekig grondplan opgetrokken houten woonhuis van één bouwlaag onder een met rode Hollandse pannen gedekt zadeldak. De sterk doorgezakte zijgevels zijn samengesteld uit brede gepotdekselde delen en voorzien van een houten blokgoot op geprofileerde gootklampen. De voor- en achtergevel zijn tot aan de verdiepings betimmerd met brede staande delen (voor deels met een concave dwarsdoorsnede) en daarboven voorzien van een topgevel van brede gepotdekselde delen afgesloten door rechte windveren. In het midden van de voorgevel (O) bevindt zich een opgeklampte deur van brede delen. De voorgevel is verder evenals de rechterzijgevel (N) gesloten. De linkerzijgevel (Z) heeft rechts van het midden een vertikaal in tweeën gedeelde opgeklampte deur waarboven een tweedelig bovenlicht voorzien van blank glas-in-lood. Rechts in de gevel bevindt zich een kloosterkozijn met onderin een twaalfruits draairaam waarvoor een opgeklampt luik, en bovenin eveneens blank glas-in-lood. De achtergevel (W) heeft rechts van het midden een in tweeën gedeelde deur met een opgeklampte onderdeur van staande delen waarboven een negenruits raam als bovendeur. De deur wordt geflankeerd door meerruits (vaste) ramen. Middenboven bevindt zich een opgeklampte deur van drie staande delen afgehangen aan twee handgesmede duimgehengen. Het interieur verkeert nog grotendeels in de oorspronkelijke staat en bevat onder meer twee door een wand van staande delen gescheiden vertrekken en een met brede delen beschoten gordingenkap rustend op vier lichte spanten. De wandstijlen van het uit vier gebinten samengestelde houtskelet zijn voorzien van rechte korbelen. In het oostelijke vertrek bevindt zich onder meer een bedstede en een schouw met in de gepleisterde bovenboezem twee witmarmeren gedenkstenen die blijkens opschrift in 1814 door Alexander I geplaatst zijn. Het houten huis is geplaatst op een rechthoekig podium van rode baksteen met hardstenen hoekblokken, in de korte zijden gietijzeren ventilatieroosters, en in de linkerkant een houten trap van drie treden ter hoogte van de deur in de zijgevel van het huisje. De twee bewerkte trapbalusters hebben een Russisch aandoende bekroning in de vorm van een ui. Onderaan rusten de houten wanden op een plint van gele verblendsteen die de doorgezakte vorm van het huisje volgt. Het huisje is rondom opgehangen aan een op het podium geplaatst houtskelet bestaande uit vijf gebinten die op twee hoogten door regels en bovenaan door langsbalken met elkaar verbonden worden en door het dak van het huisje steken. Tegen de zijgevels van het huis zijn wandstijlen aangebracht die met bouten bevestigd zijn aan de genoemde regels. De stijlen van de vijf gebinten zijn bovenaan voorzien van (3) korbelen in de dwars- en lengterichting en een houten sierbord. Op die van de middelste stijl aan de zuidzijde staan de jaren waarop Peter de Grote Zaandam bezocht geschilderd (1697 en 1717). Aan de stijl rechts hiervan is een houten bordje bevestigd waarop de volgende tekst: "MEN WORDT VERZOCHT/NIET OP DE WANDEN/DEUREN OF RAMEN TE/SCHRIJVEN TE KRABBEN/OF TE SNIJDEN". Waardering Het tsaar Peterhuisje is van algemeen belang als historisch-functioneel hoofdonderdeel van het museumcomplex "Tsaar Peterhuisje" en als grotendeels gaaf bewaard voorbeeld van een eenvoudig houten woonhuis uit de eerste helft van de 17de eeuw, waar tsaar Peter de Grote in 1697 verbleef tijdens zijn voor de ontwikkeling van de Russische vloot belangrijke bezoek aan de stad Zaandam. (bron: Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed)

Rijksmonument nummer: 518020
Laatste wijziging: 2014-10-12 20:04:29.0

Recensies en ervaringen

Toevoegen

Wikipedia artikel

Dit artikel is volledig afkomstig van Wikipedia en valt onder de CC BY-SA licentie
Czaar Peterhuisje
Interieur, buitenkant van het houten huis binnen het stenen huis - Zaandam - 20341837 - RCE.jpg
Opgericht 1632
Locatie Zaandam, Noord-Holland,
Nederland
Personen
Directeur Jan Hovers [1]
Conservator Hester Wandel
Lid van OAM, ICOM, Museumvereniging
Website
Portaal  Portaalicoon   Kunst & Cultuur

Het Czaar Peterhuisje in de Russische buurt van Zaandam is een van de oudste houten huisjes van Nederland. Het werd in 1632 als arbeidershuisje gebouwd van oud scheepshout. In dit huisje logeerde de Russische tsaar Peter de Grote toen hij in 1697 het vak van scheepstimmerman kwam leren. Het Czaar Peterhuisje is onderdeel van het Zaans Museum. Het huisje herbergt een kleine historische expositie.

Tsaar Peter I in Holland.

Geschiedenis

Er zijn talloze (beroemde) mensen die met het monument zijn verbonden. Het borstbeeld van koningin Anna Paulowna illustreert de familieband tussen de Romanovs en het Nederlandse vorstenhuis. Het Czaar Peterhuisje is geruime tijd ‘familiebezit’ geweest. Koning Willem I kocht het huisje in 1818 als kraamcadeautje voor zijn Russische schoondochter, Anna Pavlovna, de zuster van tsaar Alexander I en afstammelinge van Peter de Grote.

Het Czaar Peterhuisje is een van de oudste voorbeelden van Nederlandse houtbouw. Zonder de hoge connecties zou het de tand des tijd nooit hebben doorstaan. De Zaanse herbergier Bulsing redde het huisje eind 18e eeuw van de sloop.

De eerste overkapping in 1823 was een stenen overkapping met open bogen, betaald door koningin Anna Pavlona. Na haar dood liet haar zoon prins Hendrik het houten huisje overkappen om het te beschermen tegen de weergoden. Tsaar Alexander III liet het in 1890 stutten en op een stenen fundering plaatsen.

De laatste Russische tsaar, Nicolaas II, liet in 1895 de bekende Amsterdamse architecten vader en zoon Salm een nieuwe stenen overkapping ontwerpen. De architectuur van de Russisch-orthodoxe kerken diende daarbij als voorbeeld. De stenen Russische keizerskronen op de gevel en naast de hekken benadrukken het vorstelijke verleden. Het bijzondere ontwerp van Salm werd in 2001 tot Rijksmonument verklaard, zodat hier nu op één plek twee monumenten staan.

In 1886 schonk Willem III het huisje en de kunstcollectie weer aan tsaar Alexander III. Diens nabestaanden deden er in 1948 afstand van, maar nog steeds staat het huisje op naam van ‘de Staat der Nederlanden en de erfgenamen van tsaar Nicolaas II’. De beroemde handtekeningencollectie van het Czaar Peterhuisje bevat ook heel wat namen uit de beide vorstenfamilies, waaronder die van koning Willem-Alexander.

Gebouw

Het houten arbeidershuisje in Zaandam is in 2013 gerestaureerd. Zowel de fundering, als de binnen- en buitenkant van het huisje, de stenen ombouw, het dak en de buitenmuur in de tuin werden grondig onder handen genomen. Voorlopig kan het beroemde huisje de tand des tijds weer doorstaan.


Monumenten in de buurt van Tsaar Peterhuisje in Zaandam

Museumhal 'Tsaar Peterhuisje'

Krimp 23
Zaandam (Gemeente Zaanstad)
Inleiding In eclectische trant opgetrokken MUSEUMHAL uit 1896-1897, behorend tot het museumcomplex "Tsaar Peterhuisje". Omschrijving Op..

Erfafscheiding van Tsaar Peterhuisje

Krimp 23
Zaandam (Gemeente Zaanstad)
Inleiding Tot het museumcomplex "Tsaar Peterhuisje" behorende ERFSCHEIDING uit 1896-1897 bestaande uit een hekwerk met een poortje aan het ..

Conciërgewoning bij Tsaar Peterhuisje

Krimp 24
Zaandam (Gemeente Zaanstad)
Inleiding CONCIERGEWONING uit 1896-1897, behorend tot het museumcomplex "Tsaar Peterhuisje". De ramen zijn binnen de oorspronkelijke kozijn..

'Het huis der Cardinalen'

Hogendijk 62
Zaandam (Gemeente Zaanstad)
Bakstenen huis, XVII B, met door een fronton bekroond en van zijpilasters voorzien houten voorschot, XIXa. Deur met kussenpanelen en bovenli..

'Het blauwe huis'

Hogendijk 78
Zaandam (Gemeente Zaanstad)
Bakstenen huis met schilddak. Lijstgevel, XIX, met banderolle, waarop ANNO 1724. Dakkapel met pilasterparen en fronton.

Kaart & Routeplanner

Route naar Tsaar Peterhuisje in Zaandam

Foto's (5)