Meer dan 63.000 rijksmonumenten


Hofje de Poth in Amersfoort

Gebouw

Pothstraat 2
3811JL Amersfoort
Utrecht

Bouwjaar: 1894


Beschrijving van Hofje de Poth

Inleiding Omschrijving Zes HOFJESWONINGEN, als langgerekt blok aan de Pothstraat gelegen; ondergebracht op een rechthoekige plattegrond met daarop één bouwlaag met een schilddak evenwijdig aan de staat, bedekt met rode Hollandse pannen. Het koetshuis staat in dezelfde rooilijn als het woningenblok, heeft eveneens één bouwlaag, maar bezit een zadeldak, dat haaks op de Pothstraat is gericht. Tegen het koetshuis staat een manshoge muur. Aan de achterzijde van het woningenblok zijn drie kleine houten uitbouwen met lessenaarsdak geplaatst. De architectuur van zowel woningblok als koetshuis is uitermate sober. De gevels zijn opgetrokken uit een rode baksteen. Een iets donkerder baksteen vormt het trasraam. Een gootlijst op klossen vormt de overgang naar het schilddak, waarop de nok drie schoorstenen staan. Geprofileerde gootlijst op klossen. De symmetrische voorgevel van het woningblok wordt door vensters en deuren geleed. Iedere woning (tweebeukig) heeft één deur en één venster. Van de buitenste woningen zijn de deuren aan de uiteinden van de gevel geplaatst. De overige deuren zijn twee aan twee gekoppeld. De (stroken) deuren zijn verticaal geprofileerd en voorzien van een tweedelig bovenlicht. De schuifvensters zijn van het type 3x(1+2). De symmetrische voorgevel van het koetshuis bestaat voor het grootste gedeelte uit een grote uitsparing, die door een segmentboog met jaarsteen '1894' wordt overspannen. In de uitsparing zijn dubbele verticaal geprofileerde deuren geplaatst met twee kleine ruitvormige uitsparingen. De symmetrische achtergevel van het woningenblok omvat per woning een achterdeur, een dubbel venster met kruisvormige roedenverdeling en daarnaast de helft van een uitbouw met lessenaarsdak. Op het dak bevinden zich vier dakkapellen eveneens met dubbele vensters met kruisvormige roedenverdeling. De dakkapellen hebben een geprofileerde daklijst en een plat dak. De iets teruggelegen symmetrische achtergevel van het koetshuis is blind op een vierkant dubbel luik na. Dit luik deed dienst om de kist vanaf het binnenterrein in de koets te kunnen plaatsen. Verder vormen drie muurankers een driehoek in de topgevel. De linker zijgevel vormt de scheidingsmuur met het woonblok. De rechter zijgevel grenst aan een smalle steeg. De gevel is blind. In de smalle zijde van het lessenaarsdak is een dakkapel geplaatst. Het interieur van de woningen is sober. De indeling van de ruimten is nauwelijks gewijzigd. Een smalle gang geeft toegang tot de daarachter gelegen keuken. Naast de gang bevindt zich de enige kamer van de woning. De bovenverdieping bestond aanvankelijk enkel uit zolderruimte. Waardering Dit woningblok van het complex Armen de Poth is van algemeen belang vanwege zijn architectuur- en cultuurhistorische waarde als goed voorbeeld van een gaaf en zeldzaam woningcomplex voor ouderen en vanwege de grote mate waarin dit deel bijdraagt aan de ensemblewaarde van het uit de middeleeuwen stammende complex. (bron: Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed)

Rijksmonument nummer: 517693
Laatste wijziging: 2014-10-12 20:04:29.0

Recensies en ervaringen

Toevoegen

Wikipedia artikel

Dit artikel is volledig afkomstig van Wikipedia en valt onder de CC BY-SA licentie
De ingang van het Hofje de Poth met de Rochuskapel.

Hofje de Poth is een hofje aan de Coninckstraat in de Utrechtse stad Amersfoort.

Geschiedenis

In de tweede helft van de 14e eeuw was er een aantal leken in Amersfoort dat zichzelf 'Broederschap van de Heilige Geest' noemde. Deze broederschap handelde volgens de Zeven Werken van Barmhartigheid, gaf zorg aan zieken (waaronder pestlijders) en gaf 'arme thuyssittende' wekelijks eigen gebakken brood, boter en andere producten van eigen landerijen rondom Amersfoort. Deze 'proven' voor de 'proveniers' werden in de volksmond 'de Poth' genoemd, waardoor de broederschap bekend werd als 'de Pothbroeders'. Op meerdere plaatsen is dit symbool in Amersfoort te herkennen, onder andere in het gewelf van de Sint-Joris, gevelstenen, boven de poort aan de Coninckstraat en op een schilderij van Paulus Bor boven de haard in de huidige regentenkamer[1]. Deze naam wordt in een oorkonde van Amersfoort uit 1447 voor het eerst genoemd. Rond 1525 verhuisde de broederschap vanaf de Heilige Geestkapel, in de Langestraat, waar nu de Lutherse Kerk staat, naar het terrein waar De Poth zich nu altijd nog bevindt. Dit lag buiten de oudere stadsmuur in een gebied dat al veel langer bekendstond als de Pothof.

In de 16e eeuw kwamen de Celzusters, die in Amsterdam in financiële problemen waren gekomen, op het terrein van De Poth wonen. Zij verbleven enkele tientallen jaren in de Celzusterenkamer, het oudste deel van het Provenhuis of Hoofdgebouw en verpleegden voornamelijk mensen die leden aan de pest in het Pesthuis en de pesthuisjes op het terrein. Leegstaande pesthuisjes werden gratis beschikbaar gesteld voor oudere mensen die geen dak boven hun hoofd hadden. Dat was het begin van het bouwen van kleine woningen op het terrein in de periode eind 19e begin 20e eeuw. Daarmee kreeg het complex van Hoofdgebouw, Sint-Rochuskapel (1500) en uiteindelijk 48 woningen het karakter van een hofje. De naam van het broederschap veranderde in het begin van de 17e eeuw in 'College van Regenten', waarvan vele bekende Amersfoorters deel uitmaakten, zoals de genoemde kunstschilder Paulus Bor, Jorden van der Maath en De Beer Poortugael.[2] De Poth wordt nog altijd door regenten beheerd en bestuurd. Tot 1975 werd er in het hofje ook nog wekelijks brood uitgedeeld.[3][4][5]

Het hofje is met zijn lange geschiedenis een van de oudste en - met 48 huisjes voor minderbedeelde oudere Amersfoorters - een van de grootste hofjes van Nederland.

Het huidige hofje

Het Hofje de Poth.

Een groot deel van het hoofdgebouw komt nog uit de tijd dat de broeders er kwamen wonen. Ook de Sint Rochuskapel komt uit de 16e eeuw. Aan de voorkant van het hoofdgebouw staat het huis van de binnenvader, dat oorspronkelijk uit de 18e eeuw komt. De 49 kleine woningen die bij De Poth horen zijn aan het eind van de 19e eeuw gebouwd, toen het huidige hofje ontstond.

De woningen worden nog steeds gebruikt voor oudere mensen die weinig geld en inkomen hebben. De stichting Armen De Poth stelt zichzelf hiernaast het doel om de hof te behouden en onderhouden.


Monumenten in de buurt van Hofje de Poth in Amersfoort

Groep van vijf woningen

Coninckstraat 31
Amersfoort
GROEP VAN 5 WONINGEN, circa 1812.

Toegangspoort

Coninckstraat 39
Amersfoort
TOEGANGSPOORT, 1669.

Groep van vijf woningen

Coninckstraat 43
Amersfoort
GROEP VAN 5 WONINGEN, circa 1879.

Pomp op de binnenplaats

Coninckstraat 41
Amersfoort
POMP op de binnenplaats.

Pomp op de binnenplaats

Coninckstraat 41
Amersfoort
Pomp op de binnenplaats.

Kaart & Routeplanner

Route naar Hofje de Poth in Amersfoort