Meer dan 63.000 rijksmonumenten


Kantoorgebouw Knox en Dortland, later architectenbureau Nederhorst in Gouda

Gebouw

Turfmarkt 12
2801HA Gouda
Zuid Holland

Bouwjaar: 1897
Architect: H.J. Nederhorst


Beschrijving van Kantoorgebouw Knox en Dortland, later architectenbureau Nederhorst

Inleiding Een in 1897 door de Goudse architect H.J. Nederhorst gebouwd KANTOORGEBOUW, dat oorspronkelijk bestemd was als bankgebouw voor een makelaar in effecten (Knox en Dortland). Begin 20ste eeuw heeft Nederhorst het pand overgenomen ten behoeve van zijn architectenbureau. Sindsdien hebben diverse inwendige verbouwingen plaatsgevonden. Tijdens de laatste verbouwing tot winkel in 1992 is op de verdieping een beschermenswaardig stucplafond in Neo-Barokke trant te voorschijn gekomen, de vier seizoenen voorstellende, dat zorgvuldig is gerestaureerd. De toepassing van Neo-Hollandse Renaissancestijl is typerend voor het omvangrijke oeuvre van de architect Nederhorst, waarbij dit pand opvalt door de zeer rijke ornamentiek van onder meer de pilasters en het pleisterwerk in de boogvelden boven de verdiepingsvensters. Het pand ligt binnen het beschermde stadsgezicht van Gouda en voegt zich in de aaneengesloten gevelwand van de Turfmarkt. NB. De wit gepleisterde tweelaagse uitbouw aan de achterzijde valt buiten de bescherming van rijkswege. Omschrijving Het pand met een naar achteren iets taptoeslopende rechthoekige plattegrond, bestaat uit twee bouwlagen met zolder en is gedekt door een aan drie zijden omgaand afgeplat schilddak met houten, van snijwerk voorziene hoekkepers. Het dakschild aan de voorkant is gedekt met leien in maasdekking, terwijl de zijkanten zijn voorzien van gesmoorde kruispannen. De asymmetrisch opgezette voorgevel is een lijstgevel onderbroken door een opgemetselde dakkapel. Boven een plint van grote hardstenen geboucheerde rusticablokken is het pand opgetrokken uit grauwe baksteen (fijngevoegd). Wit geschilderd pleisterwerk is toegepast bij decoratieve onderdelen als sierbanden en -blokjes en boogvullingen. Op de met sierbanden gedecoreerde begane grond bevindt zich in de tweede travee van links een van snijwerk voorziene paneeldeur met twee spieramen en een bovenlicht. Deze travee wordt geaccentueerd door de, reeds genoemde, door de gootlijst stekende gemetselde dakkapel. De over de gevel doorlopende plint fungeert tevens als lekdorpel van de vensters. Links van de entree bevindt zich één venster met kruiskozijn en rechts een groot driedelig venster. De begane grond en verdieping zijn van elkaar gescheiden door een dubbele sierlijst met triglieven en siermetselwerk ertussen. De opvallend rijk gedecoreerde verdieping valt op door de fantasiekapitelen in maniëristische trant ter plaatste van de vensterpenanten, die - rustend op consoles met leeuwenkoppen -, bestaan uit Hermen die als Atlanten halfzuilen met ionische kapitelen torsen. De vier vensters met schuiframen (waarvan de linker breder is dan de overige) worden afgesloten door rondboogvormige ontlastingsbogen met sierblokjes. De boogvelden zijn voorzien van grijskleurig stucwerk met putti in haut-reliëf, die een allegorische verwijzing zijn naar de handel. De sluitstenen van de rondbogen zijn uitgevoerd als decoratieve consoles, die een omgecornist fries van het hoofdgestel dragen, welke voorzien is van siermetselwerk met diamantkopmotief en triglieven in het verlengde van de pilasters en consoles. Een geprofileerde, houten gootlijst sluit de gevel af. De met sierbanden uitgevoerde dakkapel is gevat in decoratief uitgevoerde pilasters die een hoofdgestel dragen, waaronder een strek met gepleisterde aanzet- en sluitstenen - een schuifraam is geplaatst. De dakkapel wordt afgedekt door een met zinken schaliën gedekt klokvormig dak, waarop een overstekende tentvormige bekroning. Aan weerszijden van het steile dakvlak bevindt zich een kleine dakkapel met een torenachtige ingesnoerd zinken spitsje. INTERIEUR In het interieur bevindt zich op de verdieping aan de voorzijde, vermoedelijk ter plaatse van de oorspronkelijke directeurskamer, een rechthoekig stucplafond met papier maché onderdelen in de oorspronkelijke kleurstelling. Het bestaat uit een geometrisch patroon met profiel- en eierlijsten en beschilderde velden met florale motieven. De velden in de vier hoeken hebben betrekking op het thema van de vier seizoenen. Het centrale, met bloemen en vogels beschilderde vierpasmotief heeft in het midden een zware haut-reliëf versiering. Waardering Turfmarkt 12 is van algemeen belang wegens architectuur- en cultuurhistorische waarde als goed voorbeeld van kantoorgebouw uit het eind van de 19de eeuw met een voor de bouwtijd representatieve voorgevel in een rijke Neo-Hollandse Renaissancestijl. Architectuurhistorisch is het van belang als representatief voorbeeld uit het oeuvre van de Goudse architect H.J. Nederhorst. De bouwkundige onderdelen zijn gaaf in hoofdvorm, materiaalgebruik en detaillering in het bijzonder de overdadig gedecoreerde voorgevel en in het interieur het karakteristieke stucplafond met beschilderingen op de verdieping. Stedenbouwkundig is het pand van belang vanwege de ensemblewaarde als karakteristiek onderdeel van een gesloten gevelwand langs een gracht binnen het beschermde stadsgezicht. (bron: Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed)

Rijksmonument nummer: 517627
Laatste wijziging: 2014-10-12 20:04:29.0

Recensies en ervaringen

Toevoegen

Wikipedia artikel

Dit artikel is volledig afkomstig van Wikipedia en valt onder de CC BY-SA licentie
Detail van de voorgevel met twee van de vijf penanten en midden boven het raam, een boogveld met putti

Het pand aan de Turfmarkt 12 is een, in een neorenaissancestijl door de architect Hendrik Jan Nederhorst ontworpen, monumentaal pand in Gouda.

Turfmarkt 12, ontworpen in 1897 voor een makelaar in effecten, vanaf 1907 het kantoor van de architect Nederhorst

Nederhorst ontwierp en bouwde het pand in 1897 voor de makelaardij in effecten Knox en Dortland. Tien jaar later, in 1907, besloot hij om het pand zelf te gaan gebruiken als kantoor voor zijn bedrijf. De neorenaissancebouwstijl is kenmerkend voor het werk van Nederhorst in die periode in Gouda. De voorgevel is rijk gedecoreerd met fantasiekapitelen in maniëristische trant. In de vijf vensterpenanten dragen figuren van atlanten vijf zuilen. De penanten zelf rusten op vijf leeuwenkoppen. De vier boogvelden boven de ramen op de verdieping zijn versierd met putti in haut-reliëf.

Bij de verbouwing tot winkel in 1992 werd op de verdieping van het gebouw een stucplafond in neobarokke trant weer zichtbaar. Het plafond met voorstellingen van de vier seizoenen werd, na ontdekking, gerestaureerd. Waarschijnlijk was dit de vroegere directeurskamer.

Het pand is erkend als een rijksmonument.

Zie ook


Monumenten in de buurt van Kantoorgebouw Knox en Dortland, later architectenbureau Nederhorst in Gouda

Hofje van Jongkind

Vrouwepoort 3
Gouda
POORTJE van de "Fondatie Adriaan Jongkind", 1702. Natuurstenen omlijsting, opschrift en hoofdgestel, waarboven wapen met festoenen.

Voormalig Bankgebouw Knox en Dortland (tegenwoordig Verzetsmuseum)

Turfmarkt 30
Gouda
Inleiding BANKGEBOUW met inwendig WOONHUIS uit 1937, gelegen in de gesloten gevelwand van de Turfmarkt. Al in 1830 vestigde zich hier aan d..

Gerend pand van parterre en verdieping met hoog zadeldak tussen puntgevels

Blauwstraat 16
Gouda
Volgens kadaster en huisnummering zelfstandige eenheid, die echter met het buurnummer nr 18-19 deel uitmaakt van wat zich vertoont als een b..

Gerend pand van parterre en verdieping met hoog zadeldak tussen puntgevels

Blauwstraat 19
Gouda
Volgens kadaster en huisnummering zelfstandige eenheid, die echter met het buurnummer nr 16-17 deel uitmaakt van wat zich vertoont als een b..

Pand met tot ingezwenkte gevel met lijst veranderde trapgevel, waarvan de zijafdekplaten onderaan nog bewaard zijn. Gevel gesausd, ramen en pui modern ..

Turfmarkt 38
Gouda
PAND met tot ingezwenkte gevel met lijst veranderde trapgevel, waarvan de zijafdekplaten onderaan nog bewaard zijn. Gevel gesausd, ramen en ..

Kaart & Routeplanner

Route naar Kantoorgebouw Knox en Dortland, later architectenbureau Nederhorst in Gouda

Foto's (1)