Meer dan 63.000 rijksmonumenten


Houtmansplantsoen in Gouda

Tuin Park Landgoed

Houtmansplantsoen
2800AA Gouda
Zuid Holland

Bouwjaar: 1829


Beschrijving van Houtmansplantsoen

Inleiding PARK van het type stadspark, genaamd 'Houtmansplantsoen', is vanaf het tweede kwart van de 19de eeuw in Landschapsstijl aangelegd, als onderdeel van een, slechts ten dele uitgevoerde smalle, stadswandeling op de voormalige stadswallen langs de singels. De aanleg werd mogelijk, nadat in 1829 de stadsmuren voor afbraak waren verkocht. Het park strekte zich vanaf het voormalige bastion De Punt in een smalle strook uit in noordelijke richting tot de Lange Tiendweg. In 1855 werd een kleine strook grond afgestaan in verband met de bouw van een boezemgemaal voor het Hoogheemraadschap van Rijnland (ca. 1938 buiten werking; gesloopt) in de Fluwelen Singel. Een uitbreiding van het park aan de zuidzijde vond plaats, toen burgemeester mr. A.A. van Bergen IJzendoorn na zijn overlijden in 1895 zijn woonhuis met tuin aan het Houtmansplantsoen aan de gemeente legateerde. De ontwerper van de eerste aanleg van het park is niet bekend. De laat-19de-eeuwse inrichting van het park, met ondermeer een muziektent en enkele gedenktekens, heeft vermoedelijk onder leiding van de stadsarchitect L. Burgersdijk plaatsgevonden. Een wijziging van na die tijd is ondermeer het asfalteren van de in oorsprong onverharde paden. Omschrijving Het in fasen tot stand gekomen park in landschapsstijl kenmerkt zich door het vloeiende en padenpatroon met slingerende en gebogen vormen, waardoor gras- en groenstroken zijn ontstaan met diverse vormen. Er zijn verschillende ingangen tot het park, te weten aan de Nieuwe Veerstal, bij brug van het voormalige gemaal Rijnland, bij de Doelenstraat bij de Vijverstraat in het verlengde van de Spieringstraat en de Tuinstraat en bij de Lange Tiendeweg in het verlengde van de Houtmansgracht. Over de gracht bij de Vijverstraat ligt een vlak brug met een vernieuwd houten brugdek en gietijzeren balustrade. Doordat het park aan de zuidzijde tegen het dijktalud van de Nieuwe Veerstal is aangelegd, gaat dit deel van het park (nabij de molen) glooiend omhoog. Belangrijk aan de oostzijde zijn de doorkijkjes naar het aangrenzende water. Deze staat in contrast met het meer besloten karakter van het park dat door de vrijwel aaneengesloten bebouwing aan de zuid- en westzijde is ontstaan. De oorspronkelijke, monumentale beplanting bestaat uit een variatie aan loofbomen met een verschillend karakter in kleur en structuur, zoals Treurwilgen, Platanen, Beukenbomen (Fagus; rode en groene), deels een hangend variëteit en Watercypressen (Metasequoia glyptostroboides). De bomen zijn solitair, maar deels ook in groepen geplant. Waardering Het park is van algemeen belang wegens architectuur- en cultuurhistorische waarde als representatief voorbeeld van een typisch 19de eeuw stadspark dat zich langs de singels ter plaatse van de voormalige stadswallen heeft ontwikkeld. Het park is van algemeen belang vanwege de tuinhistorische waarde door de herkenbare aanleg in Landschapstijl met bijbehorende karakterstieke beplanting, die typisch is voor de 19de eeuw. Het oorspronkelijke karakter van het park is in hoofdvorm goed bewaard gebleven. Er bevinden zich diverse monumentale bomen, die stammen uit de 19de eeuw. Het park is van belang als drager van het straatmeubilair. Hierbij is sprake van van ensemblewaarde door de ruimtelijke relatie van de diverse bouwkundige onderdelen met het park, die specfiek passen bij de inrichting van het park. De park is stedenbouwkundig van belang door de beeldbepalende en kenmerkende situering langs de singel, aan de zuidzijde van de stad, die grenst aan de Hollandsche IJssel. Het park is van algemeen belang wegens architectuur- en cultuurhistorische waarde als een representatief voorbeeld van boombescherming uit omstreeks de eeuwwisseling in Electische trant, die tevens herkenbaar is als een 'Wilhelmina'-gedenkteken. (bron: Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed)

Rijksmonument nummer: 517573
Laatste wijziging: 2014-10-12 20:04:29.0

Recensies en ervaringen

Toevoegen

Wikipedia artikel

Dit artikel is volledig afkomstig van Wikipedia en valt onder de CC BY-SA licentie
Houtmansplantsoen
Het Houtmansplantsoen, gezien vanaf de Fluwelensingel
Het Houtmansplantsoen, gezien vanaf de Fluwelensingel
Type Stadspark
Locatie Gouda
Opening 1830
Monumentnummer 517573
Monumentstatus Rijksmonument
Gezicht op het Houtmansplantsoen en de Tiendewegspoort (circa 1840) door Dirk Johannes van Vreumingen
Gezicht op het Houtmansplantsoen en de Tiendewegspoort (circa 1840) door Dirk Johannes van Vreumingen

Het Houtmansplantsoen is een park in de binnenstad van Gouda.

Geschiedenis

Het park werd vanaf 1830 aangelegd, toen er ruimte ontstond langs de singels door de afbraak van de stadsmuren[1]. Aanvankelijk bestond het park uit een smalle groenstrook langs de stadssingel. In de tweede helft van de negentiende eeuw werd de singel verbreed en in werd een deel van het park, vanwege de aanleg van een stoomgemaal in 1856, vergraven. In 1893 werd het park uitgebreid met de achtertuin van het huis van burgemeester Van Bergen IJzendoorn aan de Oosthaven. In 1898 kreeg het park de naam Houtmansplantsoen.[2] Ter hoogte van het park lag vroeger een deel van de stadsomwalling. Nog langer geleden bevond zich deels op het gebied van het plantsoen het Kasteel van Gouda.

Het park is vernoemd naar Cornelis en Frederik de Houtman, de twee Goudse broers die in 1595 met de eerste Nederlandse expeditie naar Oost-Indië voeren. In het park bevindt zich sinds 1880 een monument voor de twee broers, met het opschrift: "aan de gebroeders Cornelis en Frederik de Houtman, inboorlingen en burgers van Gouda...grondleggers van het verbond van Nederland met Insulinde."[3] Andere gedenktekens zijn er voor burgemeester Van Bergen IJzendoorn en voor Koningin Wilhelmina en Koning Willem Alexander (Koningslinden). Verder bevindt zich in het park een muziekkoepel, gebouwd in 1898 naar een ontwerp uit 1893,[4] Aan de rand van het park staat de korenmolen 't Slot.

In het Houtmansplantsoen vinden enkele evenementen plaats. In de zomer vinden er in de muziektent in het plantsoen op zondagmiddag door de Stichting Evenementen Gouda (SEG) georganiseerde gratis concerten plaats - de zogenoemde Houtmansplantsoenconcerten.

Het Houtmansplantsoen is, evenals de muziektent en enkele gedenktekens in het park, ingeschreven in het rijksmonumentenregister.



Monumenten in de buurt van Houtmansplantsoen in Gouda

Monument Albertus Adrianus van Bergen IJzendoorn

Houtmansplantsoen
Gouda
Inleiding GEDENKTEKEN met FONTEIN uit 1895 is gebouwd ter herinnering aan de Goudse burgemeester mr. A.A. van Bergen IJzendoorn gebouwd in ..

Monument voor Cornelis en Frederik de Houtman

Houtmansplantsoen
Gouda
Inleiding GEDENKTEKEN, in een aan het Eclectisme verwante bouwstijl, is op 1 juli 1880 onthuld ter herinnering aan uit Gouda afkomstige Cor..

'Wilhelmina'- of gedenkboom

Houtmansplantsoen
Gouda
Inleiding Een GEDENKTEKEN uit omstreeks 1898, in de vorm van een boombescherming in een Eclectische aan de Hollandse Neo-Renaissance bouwtr..

Muziektent in het Houtmansplantsoen

Houtmansplantsoen
Gouda
Inleiding MUZIEKTENT in een vormgeving die aansluit bij de traditie van de Neo-Hollandse-Renaissance, stamt uit het eind van de 19de eeuw e..

Pakhuis, hoekpand spieringstraat, grenzend aan het water

Minderbroederssteeg 7
Gouda
PAKHUIS, hoekpand Spieringstraat, grenzend aan het water. Gebouw met schilddak (XVIII) en oude kruiskozijnen met luiken.

Kaart & Routeplanner

Route naar Houtmansplantsoen in Gouda

Foto's (1)