Meer dan 63.000 rijksmonumenten


Rijksscholengem. West-Friesland in Hoorn

Gebouw

Johan Messchaertstraat 5
1623LJ Hoorn
Noord Holland

Bouwjaar: 1909-1910


Beschrijving van Rijksscholengem. West-Friesland

Omschrijving Op U-vormig grondplan gebouwd SCHOOLGEBOUW, hoofdonderdeel van het complex voormalige HBS, bestaande uit een hoofdgedeelte (noord-zuid gericht) met haaks hierop links- en rechtsachter een zijvleugel. De noordvleugel ligt aan de J.D. Pollstraat en de langere zuidvleugel aan de Johan Messchaertstraat. Het gebouw is opgetrokken in rode machinale waalsteen in kruisverband met snijvoeg en telt twee bouwlagen onder een samengesteld dak met licht uitgezwenkte dakvoet en een dekking van leien (Maasdekking). Het dak van het hoofdgedeelte is voorzien van drie schoorstenen, het dak van de zuidvleugel heeft twee schoorstenen en op het dak van de noordvleugel staat één schoorsteen. Op het dak van het hoofdgedeelte en de zuidvleugel staan in totaal vijftien dakkapellen voorzien van twee gekoppelde vierruits draairamen en een glooiend schilddak gedekt met leien en bekroond door een piron. Het pand heeft vensters voorzien van hardstenen lekdorpels waaronder een omgaande cordonlijst van rode profielsteen. Ter hoogte van de tussen- en bovendorpels van de vensters worden de gevels verlevendigd door omgaande banden van kalksteen. De verdiepings- en zoldervloer worden gemarkeerd door rijke smeedijzeren muurankers. Het pand heeft diverse geveltoppen met een rolwerkachtige omlijsting in de vorm van kalkstenen voluten. De ontlastingsbogen boven de vensters zijn voorzien van kalkstenen boogstenen. Enkele kleinere vensters hebben kalkstenen lateien. De symmetrische voorgevel (W) van het hoofdgedeelte is voorzien van hoekrisalieten met een geveltop als genoemd en een bredere middenrisaliet waarboven een boven het hoofddak uitstekend schilddak dat op de nokeinden bekroond wordt door een piron. De middenrisaliet heeft een terugliggende hoofdingang bestaande uit een via een hardstenen stoep van twee treden bereikbare dubbele paneeldeur omgeven door een korfboogvormige pui voorzien van roedenramen. De aan handgesmede duimgehengen afgehangen deur heeft een naald in de vorm van een Ionische pilaster en in elke deurhelft een zesruits raam. De entree wordt bekroond door een op twee zware consoles (met hoofd en bladmotief) uitkragende korfboog waarboven een natuurstenen cartouche omgeven door rijkgekruld bladwerk (vroeger voorzien van de naam "RIJKS HOOGERE BURGERSCHOOL). Het smalle risalerende geveldeel hierboven heeft een driedelig verdiepingsvenster met negenruits bovenlichten onder een gebogen fronton voorzien van bladwerk, ter hoogte van de zolder twee smalle vensters met zesruits bovenlichten, korfbogen en rolwerk in de boogvelden, en bovenaan een geveltop als genoemd met een blind ovaalvenster en een toppilaster, waarop een leeuw die een wapenschild draagt (met in reliëf een leeuw met pijlenbundel). Achter de geveltop bevindt zich een in het schilddak ingestoken zadeldak. Ter weerszijden van het risalerende middendeel heeft de middenrisaliet zowel op de begane grond als de eerste verdieping een kalkstenen kruisvenster met negenruits bovenlichten en een gebogen respectievelijk driehoekig kalkstenen fronton waarin een gebeeldhouwd kopje. Links en rechts van de middenrisaliet bevinden zich op de begane grond en de eerste verdieping twee kruisvensters die voorzien zijn van negenruits bovenlichten en geflankeerd worden door een venster met negenruits bovenlicht. In de korfboogvelden van de kruisvensters is gebeeldhouwd rolwerk aangebracht. Ter hoogte van de kruisvensters staan op het voorschild vier dakkapellen als genoemd. De hoekrisalieten zijn identiek en hebben op de begane grond en de eerste verdieping een vergelijkbaar kruisvenster met eveneens aan weerskanten een venster met negenruits bovenlicht. De geveltoppen van de hoekrisalieten zijn voorzien van voluten en een driedelig venster met vierruits bovenlichten, waarboven een korfboog met decoratief rolwerk en een ovale nis. De linkerzijgevel (N) van het hoofdgedeelte heeft links op de begane grond twee getoogde vensters met negenruits bovenlichten. Boven deze vensters bevindt zich een driezijdig uitgebouwde toren welke als traptoren fungeert en voorzien is van een zinkgedekt klokdak dat haaks staat op het zijschild van het hoofddak. Deze toren heeft op de eerste verdieping onderin het linker en rechter vlak een klein tweeruits glas-in-loodvenster, en bovenin het middelste vlak een dito venster. Ter hoogte van de zolderverdieping bevindt zich in elk van de drie vlakken een glas-in-loodvenster dat door twee horizontale roeden in drieën wordt gedeeld. Rechts van de toren staat op het dak boven de zijgevel een dakkapel. De noordvleugel wordt met het hoofdgedeelte verbonden door een tussenpartij met een lager zadeldak dan het dak van het hoofdgedeelte en de noordvleugel. Door deze verlaging zijn de met voluten verfraaide geveltoppen zichtbaar van de achterzijde van de hoofdvleugel en van de westgevel van de noordvleugel. Het tussenlid heeft op de begane grond een korfboogvormig dubbelvenster met negenruits bovenlichten en op de eerste verdieping twee vensters met zesruits bovenlichten. De noordgevel van de noordvleugel telt vier traveeën met in elke travee zowel op de begane grond als de eerste verdieping een driedelig venster met een dito korfboogvormig bovenlicht voorzien van een kleine roedenverdeling. Ter plaatse van de vensters zijn de twee omgaande cordonlijsten van rode profielsteen plaatselijk verhoogd. Iedere travee wordt bekroond door een tuitgevel voorzien van kalkstenen voluten en een ovaalvenster waarin glas-in-lood. De rechterzijgevel (Z) van het hoofdgedeelte is op een dakkapel na gesloten. Rechts hiervan kan de zuidgevel van de zuidvleugel worden onderverdeeld in vier gevelvlakken, waarvan het linker uitgevoerd is als een risalerende topgevel met op de begane grond twee segmentboogvensters met negenruits bovenlicht en op de eerste verdieping een kruisvenster met dito bovenlichten en daarboven een korfboog. De topgevel erboven is voorzien van een ovaal venster, voluten en een toppilaster. Het daaropvolgende gevelvlak telt op de begane grond vier kruisvensters met negenruits bovenlichten en korfbogen. Boven het linker venster bevindt zich een door een gebeeldhouwde monsterkop gedragen driezijdige erker met in ieder vlak een zesruits venster. Boven de erker bevinden zich twee gekoppelde zesruits vensters. De drie vensters rechts van de erker zijn identiek aan de vensters op de begane grond. Het derde gevelvlak heeft op de begane grond en de eerste verdieping een kruisvenster met negenruits bovenlicht, aan beide zijden geflankeerd door een enkel venster met negenruits bovenlicht. In de topgevel van deze travee bevindt zich een driedelig venster met vierruits bovenlichten. Het vierde gevelvlak telt zowel op de begane grond als op de eerste verdieping drie kruisvensters met negenruits bovenlichten. Het dakvlak boven het tweede en vierde gevelvlak telt twee respectievelijk één dakkapel. De achtergevel (O) van het hoofdgedeelte heeft een sterk naar voren springende middenpartij met in het midden een risalerende topgevel geflankeerd door zijdelen voorzien van een plat dak omgeven door een gemetselde balustrade van rode profielsteen. In de risalerende topgevel bevindt zich een via een hardstenen trap van twee treden bereikbare ingang waarboven ter hoogte van het achterliggende trappenhuis een groot rondboogvenster opgebouwd uit meerdere rondboogramen met lichtgroen en wit glas-in-lood. Boven het venster bevindt zich in de topgevel een ovaalvenster met glas-in-lood. De flankerende zijdelen hebben zowel in de voorzijde als opzij op de parterre en de eerste verdieping twee kleine getoogde zesruits vensters. Ter weerszijden van de middenpartij is de achtergevel op de begane grond (door latere aanbouwen deels aan het oog onttrokken) voorzien van drie paar getoogde negenruits bovenlichten en op de eerste verdieping van drie paar smalle getoogde vensters met negenruits bovenlicht. Op het achterschild staan vier dakkapellen als voor. De achtergevel (Z) van de noordvleugel heeft op de begane grond vier getoogde dubbele paneeldeuren met in elke deurhelft twee ruiten boven elkaar. Boven de deuren bevinden zich halverwege de begane grond en de eerste verdieping vier driedelige korfboogvensters voorzien van negenruits bovenlichten. De eerste verdieping is op twee kleine getoogde zesruits vensters links in de gevel na gesloten. Bovenin de kopse oostgevel van de noordvleugel bevindt zich een smal venster. Verder is deze gevel eveneens gesloten. De achtergevel (N) van de zuidvleugel is links voorzien van een hoekrisaliet waarin zowel op de begane grond als de eerste verdieping een kruisvenster met negenruits bovenlichten en daarboven een korfboog. De hoekrisaliet heeft een afzonderlijk schilddak dat insteekt in het hoofddak. In het geveldeel rechts van de hoekrisaliet bevinden zich op de begane grond twee getoogde negenruits vensters, de een linksonder de ander rechtsboven. Boven deze vensters telt de eerste verdieping twee getoogde vensters met negenruits bovenlicht. Vervolgens heeft de gevel op zowel de begane grond als de eerste verdieping een kruisvenster met twee negenruits bovenlichten en ter weerszijden een venster met negenruits bovenlicht. Dit gevelgedeelte wordt bekroond door een topgevel met voluten en een driedelig venster voorzien van vierruits bovenlichten. Rechts hiervan zijn beide bouwlagen voorzien van drie paar smalle getoogde venstters met negenruits bovenlicht (de verdiepingsvensters zijn minder hoog). De kopse oostgevel van de zuidvleugel is op de latere doorbraak naar de nieuwbouw na gesloten. Het interieur is gedeeltelijk oorspronkelijk bewaard gebleven en bevat onder meer een centrale hal met door rond- en korfbogen verbonden kalkstenen pijlers, (half)zuilen en pilasters, alle geplaatst op hardstenen postamenten, aansluitend een trappenhuis met een groot rondboogvenster (middenachter) voorzien van lichtgroen en wit glas-in-lood, een cassettenplafond en een uitwaaierende hardstenen bordestrap die zich splitst in twee armen en voorzien is van een gesmede leuning met krulmotieven, in diverse lokalen een omtimmerde plafondbalk rustend op twee door natuurstenen voluutconsoles gedragen houten sleutelstukken met een voluutvormig profiel, en zolders met beschoten gordingenkappen van Amerikaans grenen (de gordingen dragen kepers waarop een dakbeschot van liggende delen). Het tekenlokaal op de eerste verdieping (noordvleugel) heeft een met kraalschroten betimmerde kap voorzien van steekkappen en trekstangen. De laatste zijn aangebracht tussen geprofileerde balkeinden rustend op sleutelstukken en voluutconsoles als in de overige lokalen. Waardering Het schoolgebouw is van algemeen belang wegens cultuurhistorische en architectuurhistorische waarde als historisch-functioneel hoofdonderdeel van het schoolcomplex aan de Johan Messchaertstraat en als gaaf bewaard gebleven voorbeeld van een HBS uit het eerste kwart van de 20ste eeuw, opgetrokken in een rijk gedetailleerde neorenaissancestijl. (bron: Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed)

Rijksmonument nummer: 517424
Laatste wijziging: 2014-10-12 20:04:29.0

Recensies en ervaringen

Toevoegen

Wikipedia artikel

Dit artikel is volledig afkomstig van Wikipedia en valt onder de CC BY-SA licentie
OSG West-Friesland
Hoofdgebouw OSG gezien vanaf de J.D. Pollstraat
Hoofdgebouw OSG gezien vanaf de J.D. Pollstraat
Locatie Johan Meschaertstraat 5/Bontekoestraat 3, Hoorn
Coördinaten 52° 39′ NB, 5° 4′ OL
Oorspr. functie Openbare middelbare school
Huidig gebruik Onveranderd
Start bouw 1908
Bouw gereed 1910
Opening 1910
Verbouwing 1967
Bouwstijl Neorenaissance
Monumentstatus Rijksmonument
Monumentnummer 517424
Detailkaart
OSG West-Friesland
OSG West-Friesland
Muntstraat 4, hier is de Rijks HBS begonnen
Muntstraat 4, hier is de Rijks HBS begonnen
Detail gezien vanaf de J.D. Pollstraat richting het tekenlokaal met geheel links een traptoren
Detail gezien vanaf de J.D. Pollstraat richting het tekenlokaal met geheel links een traptoren
Lijst van rijksmonumenten in Hoorn
Portaal  Portaalicoon   Civiele techniek en bouwkunde

De OSG West-Friesland is een middelbare school in de Noord-Hollandse stad Hoorn. Het hoofdgebouw van de school is sinds 2001 in het Monumentenregister ingeschreven als rijksmonument. Het pand is tussen 1908 en 1910 gebouwd om de Rijks Hogere Burger School te huisvesten, die aanvankelijk als Hogere Burgerschool gevestigd was in de voormalige kamer van de Oost Indische Compagnie in de Muntstraat, maar ook de namen West-Fries Lyceum en Rijksscholengemeenschap „West-Friesland” heeft gedragen. In 1993 werd de huidige naam aangenomen.

De school is in 1868 als Hogere Burger School door de gemeente Hoorn opgericht. Sinds de oprichting van het Atlas College, in 1994, maakt de huidige school daar deel van uit. De huidige school biedt plaats aan leerlingen van VMBO, havo, vwo en gymnasium.

Geschiedenis

Het hoofdgebouw is tussen 1908 en 1910 gebouwd en wordt nog altijd gebruikt door de school. De onderwijsinstelling werd in 1948 uitgebreid met een gymnasium en 9 jaar later samengevoegd met de Middelbare Meisjes School. Hierdoor kwamen er extra leerlingen bij waardoor de school in 1967 uitgebreid moest worden met een aula en een extra vleugel. In 1968 werd de naam veranderd in Rijks Scholengemeenschap West-Friesland en 10 jaar later kwam er ook een mavo-afdeling bij.

In de jaren 80 is aan de overkant van de Bontekoestraat een bijgebouw geplaatst. Naast het 'Bontekoegebouw' werd ook de 'Bontekoe-gymzaal' gebouwd. Naast dit bijgebouw zijn in 2010 noodlokalen geplaatst wegens een blijvende groei van het aantal leerlingen.

In 1991 werd de naam Openbare Scholengemeenschap West-Friesland, omdat het Rijk de school overdroeg aan de gemeente Hoorn. In 1994 ging de school op in het Atlas College.[1]

Interieur

Een deel van het oorspronkelijke interieur in het hoofdgebouw is bewaard gebleven, waaronder de centrale hal in het hoofdgebouw. In de centrale hal zijn kalkstenen zuilen, halfzuilen en pilasters geplaatst op hardstenen postamenten geplaatst, die door rond- en korfbogen verbonden worden. In het trappenhuis bevindt zich een groot rondboogvenster. De bordestrap splitst zich in twee delen, de armleuningen zijn van gesmeed ijzer en bevatten krulmotieven.

Exterieur

Het hoofdgebouw heeft een U-vormige plattegrond en is gebouwd in de stijl van de neorenaissance. Aan de linkerzijde van het gebouw is de conciergewoning geplaatst, eveneens in neorenaissance stijl. Het hoofdgebouw ligt in zekere zin aan twee straten: de noordvleugel en het hoofdgedeelte liggen aan de J.D. Pollstraat en de zuidvleugel ligt aan de Johan Messchaertstraat. Het gehele gebouw is opgetrokken uit rode waalsteen. Het pand heeft twee bouwlagen onder een samengesteld door leien gedekt dak. De leien zijn in zogenaamde maasdekking geplaatst. In totaal heeft het dak 15 dakkapellen die elk twee vierruits draairamen hebben. Op alle dakkapellen staat een schilddak met daarop een piron.

Rondom het pand lopen drie cordonlijsten van rode profielstenen, ter hoogte van de vensterbanken. Ook lopen er banden van kalksteen om het pand ter hoogte van de tussen- en bovendorpels van de vensters.

Ter hoogte van de vloeren van de bovenverdiepingen zijn smeedijzeren muurankers geplaatst.

Voorgevel

Naast de dakkapellen heeft de voorgevel, gelegen op het westen, drie risalerende geveltoppen. Twee risalieten op de hoeken van de voorgevel en een, breder dan de andere twee, in het midden. Boven in deze geveltoppen zijn omlijstingen aangebracht bestaande uit kalkstenen voluten. Achter de middelste risaliet steekt een schilddak boven het hoofddak uit, op de twee nokeinden staan pirons. Op de begane grond steekt de ingang naar binnen. De dubbele paneeldeur wordt omgeven door een korfboogvormige pui met roedenramen.

Achtergevel

De achtergevel ligt op het oosten en heeft een uitstekende middenpartij. In deze middenpartij is een risalerende topgevel geplaatst. Voor de middenparti is een hardstenen trap van twee treden met gemetselde balustrade geplaatst. Achter de deur bevindt zich een trappenhuis dat belicht wordt door een groot rondboogvenster dat bestaat uit meerdere rondboogramen. Hierboven is een ovaal venster geplaatst met daarin glas in lood. Aan weerszijden van de toegang zijn zesruits vensters aangebracht. Deze bevinden zich direct naast de deur en aan de zijkanten op de parterre. Aan weerszijde van de middenpartij is het gebouw uitgebouwd, waardoor de oude achtergevel aan het zicht is onttrokken.

Noordelijke vleugel

De noordelijke vleugel, aan de linkerzijde van de voorgevel, bestaat uit een zijvleugel van het hoofdgebouw en een extra vleugel. Aan deze gevel bevindt zich een driezijdige traptoren, het dak is met zinkplaten bedekt en is klokvormig. Op de beide verdiepingen van de toren zijn glas in loodvensters aangebracht, de twee vensters bestaan elk uit twee ruiten.

Links van de toren is een tussenpartij die het hoofdgedeelte van het pand verbindt met de zijvleugel. De tussenpartij heeft een zadeldak dat lager is dan de andere twee daken, hierdoor komen de gevels van de naastgelegen partijen deels tevoorschijn. De gevels zijn voorzien van voluten.

In de achtergevel zijn vier getoogde dubbele deuren geplaatst, in elk van de deuren twee ruiten boven elkaar. Op vier vensters in de eerste verdieping en twee kleine getoogde zesruits vensters na is deze gevel gesloten.

Zuidelijke vleugel

De zuidelijke vleugel, aan de rechterzijde van het hoofdgedeelte, bevat slechts een dakkapel. De zuidelijke gevel is verdeeld in vier gevelvlakken, van deze vier is het meest linker vlak risalerend en bevat een topgevel. In de topgevel is een ovaal venster aangebracht. In het, van links getelde, tweede gevelvlak is op de eerste verdieping een erker geplaatst. De erker is driezijdig en wordt gedragen door een gebeeldhouwde monsterkop. Ook het derde vlak heeft een topgevel.

De noordelijke gevel heeft op de hoek een risalerend deel dat over de begane grond en de eerste verdieping gaat. Deze uitbouw heeft een eigen schilddak. De oostelijke gevel van deze vleugel bevat op de begane grond een doorgang naar de nieuwbouw aan de Bontekoestraat.

Externe link


Monumenten in de buurt van Rijksscholengem. West-Friesland in Hoorn

Conciërgewoning

J.D. Pollstraat 2
Hoorn
Omschrijving De CONGIERGEWONING behorende bij het complex voormalige HBS, heeft een onregelmatige plattegrond en telt twee bouwlagen onder ..

't Rooie Dorp: woningblok van vier arbeiderswoningen

Venenlaan 37
Hoorn
Inleiding WONINGBLOK oorspronkelijk bestaande uit 4 arbeiderswoningen (thans 2 woningen en 4 garages) onderdeel van het woningbouwcomplex '..

't Rooie Dorp: woningblok van vier arbeiderswoningen

Venenlaan 45
Hoorn
Inleiding WONINGBLOK bestaande uit 4 arbeiderswoningen, onderdeel van het woningbouwcomplex 't Rooie Dorp, haaks op de Venenlaan gesitueerd..

't Rooie Dorp: woningblok van twee arbeiderswoningen

Venenlaan 29
Hoorn
Inleiding WONINGBLOK bestaande uit 4 arbeiderswoningen onderdeel van het woningbouwcomplex 't Rooie Dorp, haaks op de Venenlaan gesitueerd..

't Rooie Dorp: woningblok van vier arbeiderswoningen

Venenlaan 69
Hoorn
Inleiding WONINGBLOK oorspronkelijk bestaande uit 4 arbeiderswoningen (thans 2 woningen en 4 garages) onderdeel van het woningbouwcomplex '..

Kaart & Routeplanner

Route naar Rijksscholengem. West-Friesland in Hoorn

Foto's (1)