Meer dan 63.000 rijksmonumenten


Sint-Laurentiuskerk in Dongen

Kerkelijk Gebouw

Gasthuisstraat 1
5104HP Dongen
Noord Brabant

Bouwjaar: 1920-1921


Beschrijving van Sint-Laurentiuskerk

Inleiding. Rooms Katholieke Laurentiuskerk, gebouwd naar ontwerp van Jos en Pierre Cuypers in 1920-21 in een Expressionistische stijl. De torengevel is niet volgens het oorspronkelijk ontwerp uitgevoerd. Omschrijving. Rijk gedetailleerde bakstenen centraalbouw op een achthoekige plattegrond onder een koepel met een iets gebogen achthoekig tentdak, gedekt met verbeterde hollandse pannen. Boven op de koepel staat een twaalfhoekige lantaarn met spits. De detaillering is volledig in baksteenvormen uitgevoerd en toont Expressionistische vormen onder meer in de wijze waarop ramen met keperbogen zijn afgedekt en de lisenen en sierranden in baksteen zijn geprofileerd. Het centrale achtkant heeft uitwendig vlakke muren met hoeklisenen en vijfdelige ramen in de schuine vlakken boven de kapellen. Tegen de zijden van de centraalbouw zijn transepten, schiptravee, koortravee, kapellen en nevenruimten gegroepeerd. Aan de noord-oostkant (Hoge Ham) is een hoge rechthoekige schiptravee onder zadeldak gebouwd, geflankeerd door potloodtorentjes. In een rondboogportiek, in het midden van deze aanbouw ligt een rechthoekige deur. Erboven is een gebogen luifel aangebracht. Aan beide zijden van de centraalbouw sluiten ondiepe, rechtgesloten transeptarmen onder zadeldak aan. Tegen de achterkant (zuid-west zijde) is een veelhoekig koor gebouwd. In de oksels van koepel en transept, schip en koor zijn kapellen met driezijdige sluitingen en nevenruimten gebouwd. Deze bouwmassa's zijn van platte daken en tentdaken voorzien. De gevels zijn verfraaid met bakstenen lisenen en expressionistisch reliëf in baksteen. De ramen zijn in groepen van twee, drie of vijf geplaatst, gevuld met glas-in-lood en hebben gemetselde keperbogen. In het interieur een grote koepelruimte. Acht pijlers ondersteunen de schermkoepel. Deze bestaat uit acht segmenten met bakstenen graten, die opgaan vanuit acht zware bakstenen pijlers. De glazen lantaarn bovenin rust op een bakstenen ring. Boven de bogen naar schip, koor en transept blinde muurvlakken, boven de bogen naar de diagonale okselkapellen een nissenreeks en lichtbeukramen. De op de koepel aansluitende ruimten hebben kruisgraatgewelven en absiden met halfkoepels. Tot de inventaris behoren diverse stukken uit de bouwtijd: gebeeldhouwde altaarwanden, schilderingen op de sluitmuren van koor en zijkapellen, gedeeltelijk vervaardigd door J. Collette, uit het atelier Cuypers in de jaren 1929 en 1949. Ramen van Max Weiss, orgel van W. Rütter uit Kevelaer (1882). De absisschildering bestaat uit een lambrizering met sjabloonmotieven waarin profetennamen en werd uitgevoerd door het atelier Cuypers. Hierboven bevinden zich de schilderingen welke Collette in opdracht van het atelier Cuypers uitvoerde en in 1949 herstelde en wijzigde. Onder het visioen van het Apocalyptisch lam met de vier dieren, wierokende engelen, de 12 apostelen, Maria en Johannes de Doper met aanbiddenden bevindt zich een aantal heiligenfiguren: Catharina, Gertrudis, Barbara, Brigida, Elisabeth, Theresia, Helena, Margaretha Maria Alacoque, een engel, Antonius van Padua, Cornelis, Gerardus Majella, Willibrordus, Aloysius, Crispinus, Vincentius en Leonardus van Veghel. In de koepel vier evangelisten. Waardering. De kerk is onderdeel van een gebouwencomplex van algemeen belang. Het geheel heeft cultuurhistorisch belang als uitdrukking van de geestelijke ontwikkeling van het katholicisme in het Interbellum en als voorbeeld van de typologische ontwikkeling van de centraalbouw als concept om het volk meer bij de eredienst te betrekken. Het complex heeft architectuurhistorische waarde wegens vormgeving en constructie van met name de in baksteen en beton uitgevoerde koepel, de bebouwing neemt een belangrijke plaats in in het oeuvre van de architecten als compleet en afgewogen voorbeeld van een in baksteen en beton uitgevoerde centraalbouw en is tevens van belang vanwege de inventaris en de muurschilderingen van J. Collette. Het geheel heeft ensemblewaarde als onderdeel van de langgerekte lintbebouwde kern van Dongen. Het is gaaf bewaard gebleven. (bron: Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed)

Rijksmonument nummer: 517190
Laatste wijziging: 2014-10-12 20:04:29.0

Recensies en ervaringen

Toevoegen

Wikipedia artikel

Dit artikel is volledig afkomstig van Wikipedia en valt onder de CC BY-SA licentie
Sint-Laurentiuskerk
Sint-Laurentiuskerk
Sint-Laurentiuskerk
Plaats Dongen
Monumentale status Rijksmonument
Monumentnummer  517190
Architectuur
Architect(en) Joseph Cuypers
Interieur
Orgel Wilhelm Rütter, 1882
Portaal  Portaalicoon   Christendom

De Sint-Laurentiuskerk is de belangrijkste katholieke parochiekerk van Dongen. De kerk, gelegen aan de Gasthuisstraat 1 en gekenmerkt door een opvallende koepel, wordt beschouwd als een der belangrijkste werken van de architect Joseph Cuypers.

Geschiedenis

De Sint-Laurentiusparochie is al oud. De voorgeschiedenis valt samen met die van de Oude Kerk. Deze kwam in 1648 aan de Hervormden. De Katholieken konden na enkele decennia gebruikmaken van een schuurkerk, die in 1828 vervangen werd door een waterstaatskerk aan de Hoge Ham. Deze brandde echter af in 1917. Hierop werd de huidige Sint-Laurentiuskerk gebouwd op nagenoeg dezelfde plaats, die in 1920 werd ingewijd. Van de oude waterstaatskerk werd een stenen maquette vervaardigd. Deze bevindt zich in de tuin van het secretariaat.

Ondertussen breidde Dongen zich uit. Reeds in 1868 werd een tweede parochie opgericht: de Sint-Hubertusparochie te Dongense Vaart. In 1907 volgde de Sint-Josephparochie, waaruit zich in 1957 nog de Mariaparochie vormde, die tot 1986 heeft bestaan. Ook de Sint-Paulusparochie werd afgesplitst van de Sint-Laurentiusparochie, en wel in 1967.

De ontkerkelijking leidde ertoe dat de vier overgebleven parochies in 1996 fuseerden. De Sint-Josephkerk en de Sint-Pauluskerk werden aan de eredienst onttrokken en verkocht. Aldus bleven nog twee kerken over. In 2005 ging men nauw samenwerken met de Heilige-Geestparochie te Rijen. De Sint-Laurentiuskerk fungeert aldus weer als de parochiekerk van Dongen en een aantal onderdelen van het interieur van de voormalige Sint-Josephkerk zijn hier ook ondergebracht.

Gebouw

Het kerkgebouw is een ontwerp van Joseph Cuypers en Pierre Cuypers jr.. De stijl is expressionistische baksteenarchitectuur. De kerk is een centraalbouw die overdekt wordt door een opvallende gebogen achtkante koepel, van rode dakpannen voorzien. Bijzonder zijn de hoge ramen die in groepen van twee, drie of vijf geplaatst zijn. Aan drie zijden steken ondiepe transeptarmen uit. De vierde zijde omvat het veelhoekig afgesloten koor.

De inventaris bevat kunstwerken uit de bouwtijd, en er zijn absisschilderingen, vervaardigd door Joan Collette, die werkte voor het Cuypers-atelier te Roermond. Er zijn gebrandschilderde ramen van Max Weiss. Het orgel werd gebouwd door Wilhelm Rütter te Kevelaer en stamt uit 1882. Oorspronkelijk stond het in een klooster in Venlo.

Externe links


Monumenten in de buurt van Sint-Laurentiuskerk in Dongen

Pastorie

Gasthuisstraat 1
Dongen
Inleiding. De PASTORIE werd in 1920 gebouwd naar ontwerp van Jos en Pierre Cuypers in een eenvoudige Traditionalistische bouwtrant. Omschr..

Heilig Hartbeeld

Gasthuisstraat 1
Dongen
Inleiding. Het STANDBEELD van het H. Hart is in 1922 geplaatst. Omschrijving. Het natuurstenen beeld bestaat uit een achtkantige bakste..

Dubbel woonhuis met winkel

Hoge Ham 82
Dongen
Inleiding. Dubbel woonhuis met winkel, gebouwd in opdracht van kolen- en houthandelaar Fa. Kanters. Het huis stamt uit circa 1890 en is ge..

Half vrijstaand herenhuis

Hoge Ham 57
Dongen
Inleiding. Half vrijstaand HERENHUIS, gebouwd rond 1875 in opdracht van leerfabrikant Aarts in een Eclectische stijl. Achter het huis een ..

Vrijstaand herenhuis in een eclectische stijl

Hoge Ham 65
Dongen
Inleiding. Vrijstaand HERENHUIS, gebouwd omstreeks 1875 in een Eclectische stijl. Thans in gebruik als bankgebouw. Hiertoe werd het pand a..

Kaart & Routeplanner

Route naar Sint-Laurentiuskerk in Dongen

Foto's (13)

Alle 13 foto's weergeven