Meer dan 63.000 rijksmonumenten


Luxor in Arnhem

Gebouw

Willemsplein 10
6811KB Arnhem
Gelderland

Bouwjaar: 1915-1916


Beschrijving van Luxor

Inleiding BIOSCOOP "Luxor", thans muziektheater, gebouwd in 1915-1916 naar ontwerp in Art Déco-stijl van architect W. DIEHL (1876-1956). Het pand is gelegen in de aaneengesloten noordelijke gevelwand van het Willemsplein, nabij de hoek met de Oude Stationsstraat. Het pand staat op een groot perceel dat aan de voorzijde een terugwijkende rooilijn heeft en aan de achterzijde reikt tot aan de Oude Stationsstraat. In de eerste decennia van de twintigste eeuw ontwikkelde het nieuwe medium film zich snel. Met name de (grote) steden kregen in deze periode een bioscoop; een nieuw gebouwtype, uitsluitend bedoeld voor de vertoning van films aan het publiek. De bioscoopexploitant F. van Laeken realiseerde in samenwerking met enkele ondernemers in de jaren 1915-1916 zijn plan voor een bioscoop in Arnhem: het Luxor-theater aan het Willemsplein, de eerste bioscoop van Arnhem en één van de eerste in Nederland. Luxor was in zijn tijd een uiterst luxueus gebouw, voorzien van de nieuwste technieken op het gebied van verlichting en airconditioning en vormgegeven volgens de laatste mode: de Art Déco-stijl. De ornamenten van voorgevel en interieur zijn afkomstig van de aardewerkfabrikant W.C. BROUWER (o.a. lamphouders, terracotta-reliëfs en cassettenplafond). Het rijke materiaalgebruik, de krachtige vormen en de overvloedige decoratie zijn kenmerkend voor de architectuur van W. Diehl. Deze karakteristieken zijn, weliswaar in andere stijl-uitingen, eveneens aanwezig in het nabij gelegen Vesta-gebouw (Jansbuitensingel 5) en het winkelwoonhuis op de hoek van de Zijpendaalseweg en de Cronjéstraat. De bekleding, pui en luifel in de eerste bouwlaag dateren van na de Tweede Wereldoorlog en vallen niet onder de bescherming. Omschrijving Voormalige BIOSCOOP op rechthoekig grondplan, bestaande uit een voorbouw van twee bouwlagen met zolderverdieping en een achterbouw van één hoge bouwlaag met zolderverdieping. De zolderverdieping van de voorbouw heeft een schilddak met leien in Maasdekking, een nok evenwijdig aan de voorgevel waarop een hoge zinken kam met twee hoekpironnen en zeven rondboog-openingen (waarin oorspronkelijk het letterornament "LUXOR"). De dakvoet van het voorschild is in het midden opgelicht en biedt plaats aan een getoogde, vijfruits dakkapel. De zolderverdieping van de achterbouw heeft een hoog zadeldak met de nok haaks op de voorgevel en is belegd met gesmoorde moderne pannen. De symmetrisch ingedeelde VOORGEVEL is opgetrokken in rode baksteen in kruisverband met geknipte voegen, heeft een licht risalerende middenpartij van vier traveeën (overdekt met een schilddak) en aan weerszijden een iets lagere travee met plat dak. De risalerende middenpartij heeft in de eerste bouwlaag een gemoderniseerde pui, houten luifel en bekleding van leistenen platen (aangebracht in de jaren vijftig). Achter deze bekleding bevo(i)nden zich reliëfs met voorstellingen van dansende vrouwen en rankenlijst. De oorspronkelijke ingang bestond uit drie gekoppelde deuren, gevat onder een grote blinde rondboog. In de tweede bouwlaag bevinden zich vier grote, rechtgesloten vensters: grote enkelruits onderramen, geprofileerde wisseldorpels van rode zandsteen, twee gekoppelde zesruits ramen met bewerkte middenstijl in de bovenlichten en driehoekige, getrapte lateien van rode zandsteen met rozetornament tussen twee geprofileerde timpaantjes. De lekdorpels zijn van natuursteen. De wisseldorpels en lateien zijn onderling verbonden door terracotta stenen met decoratieve motieven in reliëf. De vensters worden van elkaar gescheiden door lisenen. De brede hoeklisenen zijn ter hoogte van de verdiepingsvloer voorzien van een smeedijzeren lamphouder met krul (de lampen zijn verwijderd). De lampenhouders zijn omgeven door vlakke terracotta tableaus met relifversieringen (gestileerde blad- en bloemmotieven, vazen, kabel-, blok en schijflijsten). De gevel wordt beëindigd door enkele en gekoppelde terracotta consoles met bladmotieven, waartussen rechthoekige luchtroosters van terracotta. De consoles ondersteunen een ver uitkragende goot op klossen. De linker en rechter travee hebben elk een gemoderniseerde zij-ingang in de eerste bouwlaag (was oorspronkelijk een dubbele houten deur onder driehoekige latei). Boven de zij-ingangen bevindt zich een vijf maal uitgemetselde segmentboog, welke is ingeklemd tussen eveneens trapsgewijs naar voren springende zandstenen aanzetblokken met bolmotieven. In de tweede bouwlaag bevindt een venster zoals omschreven bij de middenpartij. Het INTERIEUR van Luxor bezit nog veel oorspronkelijke onderdelen. In de zijgangen aan weerszijden van de gemoderniseerde vestibule: roze/rode granito vloeren met mozaïekranden en betegelde lambrizeringen (blauw en geel/groen gemêleerde tegels en een ornamentlijst met bloemmotieven). In de dwarsgang achter de vestibule een dito vloertje en twee marmeren trappen naar de verdieping. De rechter trap heeft een granito bordes en een houten balustraden in Art Déco-stijl. De verdieping heeft een gestuct cassettenplafond met parellijsten, één betengelde kamer met een indeling in panelen en gespannen doek. De grote zaal heeft een tongewelf met cassetten en op regelmatige afstanden geplaatste gordelbogen (vijf stuks). De terracotta cassetten hebben een dambordpatroon met rijke decoraties, een gloeilampenfitting in het midden en bollen in de hoeken. De gordelbogen steunen op muurpijlers en hebben een doorgaande gestucte band met plant- en fruitmotieven. De muurpijlers hebben hoge, met panelen versierde basementen en daartussen dito lambrizeringen. Het podium wordt aan weerszijden geflankeerd door een gepleisterde strook met palmbladeren en parelrand en een meermalen ingesnoerde zuil met blad- en vlechtwerklijsten. Het podium wordt afgesloten door een boogveld met een voorstelling in reliëf van musicerende en dansende putti's met palmbladeren en guirlandes. Het balkon tegenover het podium heeft drie boogopeningen, steunend op twee pijlers met groeven waarin bollen. De zolder boven de grote zaal is met kraalschroten beschoten en heeft ijzeren driehoeksspanten (vier schuin tegen elkaar geplaatste spantbenen met V-vormige vakwerkspanten en een verticale trekstang in het midden). Waardering Voormalige BIOSCOOP, thans muziektheater "Luxor" uit 1915-1916. - Van architectuurhistorische waarde als goed, grotendeels gaaf en zeldzaam voorbeeld van een vroeg bioscooptheater in Art Déco-stijl, dat opvalt door hoogwaardige esthetische kwaliteiten, in in- en exterieur, zoals rijk materiaalgebruik en bijzondere ornamentiek (deels afkomstig van de aardewerkfabrikant W.C. Brouwer). Het pand heeft als zodanig innovatieve waarde, is van bijzonder belang voor het oeuvre van architect W. DIEHL (1876-1956) en neemt een belangrijke plaats in binnen de landelijke architectuurgeschiedenis. - Van stedebouwkundige waarde als onderdeel van de historisch gegroeide singelstructuur/-bebouwing van Arnhem, waarin Luxor een beeldbepalende rol speelt vanwege het materiaalgebruik, de bijzondere ornamentiek en de architectonische vormgeving. Het pand heeft derhalve een bijzondere betekenis voor het aanzien van Arnhem. - Van cultuurhistorische waarde vanwege de oorspronkelijke bestemming, als bijzondere uitdrukking van de ontwikkeling van het medium film; vanwege de huidige bestemming welke nog steeds verbonden is met het culturele leven in en buiten Arnhem. Voorts is het pand van belang vanwege de verschijningsvorm, als bijzondere uitdrukking van de ontstaansgeschiedenis van het bouwtype bioscoop: één van de eerste en zeer luxueus uitgevoerd gebouw voor het vertonen van films aan het publiek. (bron: Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed)

Rijksmonument nummer: 516849
Laatste wijziging: 2014-10-12 20:04:29.0

Recensies en ervaringen

Toevoegen

Wikipedia artikel

Dit artikel is volledig afkomstig van Wikipedia en valt onder de CC BY-SA licentie
Voorgevel

Luxor Live is een poppodium in Arnhem, gevestigd aan het Willemsplein 10 dat in het najaar van 2008 zijn deuren heeft geopend.

Geschiedenis

Luxor Live is gevestigd in een historisch pand in het centrum van Arnhem. Het ontwerp van architect Willem Diehl is gebouwd in 1915 om dienst te doen als filmtheater. In de jaren zeventig van de vorige eeuw nam het aantal bezoekers af en raakte het pand in verval. In de jaren 80 zijn er plannen geweest om het pand te slopen. In 1984 werd het pand aangekocht en werd er een poppodium in gevestigd. Later werd er een discotheek in gevestigd en werden er vechtsportgala's georganiseerd. De discotheek kwam in 1997 in opspraak door gewelddadigheden zoals een schietpartij, waarbij gericht op een portier is geschoten. Door de aanwezigheid van kogelwerend glas heeft deze schietpartij geen slachtoffers geëist. De Gemeente Arnhem heeft als gevolg van de schietpartij de nachtvergunning van Luxor ingetrokken. Dit, alsmede de negatieve publiciteit, betekende het einde van de discotheek. In februari 2000 was Luxor BV definitief failliet.

Het pand heeft vervolgens enkele jaren leeggestaan. In de lokale politiek werd het een belangrijk issue. Verschillende politieke partijen streefden naar een verbouwing tot breed poppodium. In 2002 werd het pand aangekocht door de Gemeente Arnhem. In 2006 werd met de verbouwing gestart. De verbouwing viel duur uit. Dit had mede te maken met het feit dat tegelijkertijd het naastgelegen station van Arnhem verbouwd werd en dat door deze verbouwing er vrijwel geen ruimte voor Luxor overbleef om de logistiek rondom concerten goed te kunnen regelen.

Het was de bedoeling dat Luxor organisatorisch zou samengaan met twee kleinere poppodia in Arnhem, te weten de Goudvishal en Willemeen, maar dat plan bleek niet haalbaar. De Goudvishal moest haar deuren sluiten zonder plek te krijgen in Luxor.

Huidige ontwikkelingen

Luxor Live sloot in juli 2009 het eerste seizoen af om in september weer zijn deuren te openen voor het publiek. In het eerste jaar heeft Luxor Live een grote verscheidenheid aan muziekstijlen en optredens weten neer te zetten. Enkele hoogtepunten waren: Pete Philly & Perquisite, Roosbeef, Heidevolk, Moke, Ilse de Lange, "Hans Teeuwen zingt", Kyteman, New Cool Collective, Miss Montreal, Milow, Kane, Osdorp Posse, Delic & sticks en Kubus & BangBang. Ook werden er wekelijks club avonden georganiseerd met verschillende muziekstijlen waaronder, Drum and Bass (Forms), Electro/Techno (8Bahn), hip-hop (The Take Over) en eclectische muziekstijlen (Rock & Soul en 100% Recessie).

Externe links


Monumenten in de buurt van Luxor in Arnhem

Voormalige openbare leeszaal van het genootschap "Prodesse Conamur"

Willemsplein 36
Arnhem
V.m. openbare leeszaal van het genootschap "Prodesse Conamur". Gepleisterde lijstgevel met sokkelverdieping, waarboven vensters, gevat in tr..

De Nederlanden van 1845

Willemsplein 5
Arnhem
Inleiding KANTOORGEBOUW "De Nederlanden van 1845", gebouwd in 1938-1939 naar ontwerp van architect W.M. DUDOK (1884-1974). Het gebouw heeft..

Riche

Willemsplein 38
Arnhem
Inleiding GRAND CAFE-RESTAURANT "Riche", in 1883 gebouwd in eclectische stijl. Het pand bevindt zich aan de zuidzijde van de plantsoengorde..

Onderdeel Fromberghuizen

Willemsplein 40
Arnhem
Onderdeel van de zgn. Fromberghuizen. Monumentale neo-klassicistische gevelwand (XIX c), met midden- en zijrisalieten en balkons op zware co..

Zaalkerkje van de voormalig Lutherse Kerk

Korenmarkt 26
Arnhem
V.m. Lutherse kerk. Zaalkerk (1735-1737) met bakstenen gevels, geleed door pilasters v.d. kolossale orde met Ionische kapitelen. Voorgevel m..

Kaart & Routeplanner

Route naar Luxor in Arnhem

Foto's (1)