Meer dan 63.000 rijksmonumenten


Moscowa: Joodse begraafplaats in Arnhem

Graf Begraafplaats

Weg langs de Begraafplaatsen 2
6815AZ Arnhem
Gelderland

Bouwjaar: 1866


Beschrijving van Moscowa: Joodse begraafplaats

Omschrijving JOODSE BEGRAAFPLAATS uit 1864, bestaande uit een ommuurd driehoekig terrein dat wordt begrensd door de Apeldoornseweg (oostzijde), de Weg langs de begraafplaatsen (westzijde) en de rooms-katholieke afdeling van de begraafplaats "Moscowa" (noordzijde). Het terrein wordt aan de oost- en westzijde geflankeerd door buiten de ommuring gesitueerde monumentale eikenbomen. Binnen de ommuring bevindt zich slechts enige jonge aanplant. Van een aanleg in tuinhistorische zin is geen sprake. De hoofdingang tot de begraafplaats bevindt zich in de zuidelijke scherpe hoek van het terrein, nabij de kruising van de Apeldoornseweg en de Weg langs de begraafplaatsen. Deze naoorlogse toegangspoort komt niet voor bescherming in aanmerking. Links achter deze poort staat het dienstgebouw (mon. nr. 516728). De eigenlijke begraafplaats achter het dienstgebouw heeft een eenvoudige aanleg die bestaat uit een middenpad met aan weerszijden rijen staande hardstenen zerken. De begraafplaats is aan de noordzijde eenmaal uitgebreid. Dit voor de bescherming van ondergeschikt belang zijnde gedeelte heeft een eigen toegangspoort in de muur aan de Weg langs de begraafplaatsen. De graven in deze uitbreiding dateren overwegend van na de Tweede Wereldoorlog. De vakken en rijen in het oude gedeelte worden gemarkeerd door gietijzeren paaltjes waarop respectievelijk letters en cijfers zijn aangegeven. Van enige chronologie in het rangschikken van de graven is nauwelijks sprake. Links vooraan op de begraafplaats liggen enkele overgeplaatste zerken van de oudere en in onbruik geraakte joodse begraafplaats aan de Utrechtseweg. Voorts zijn enkele rijen vastgesteld waarin naar onderscheid van functie begraven werd. Zo is de laatste rij aan de linker zijde van het middenpad bestemd voor notabelen binnen joodse gemeenschap van Arnhem. Dit klasseverschil is opmerkelijk voor de joodse religie die leert dat iedereen in de dood gelijk is. Langs de muur aan de oostzijde van de begraafplaats ligt een kohaniempad, bestemd voor de Kohaniem (afstammelingen van Aron; hogepriesters), die, om reden van rituele reinheid, niet nabij een overledene mogen komen. De graven van de Kohaniem - herkenbaar aan de daarop afgebeelde geheven handen - zijn dan ook aan dit pad gesitueerd. De ca. 2000 overwegend hardstenen zerken zijn eenvoudig van vorm en hebben een sobere versiering. Vrijwel alle stenen zijn rechthoekig van vorm. De afsluiting aan de bovenzijde is recht, boogvormig of in- en uitgezwenkt. Soms zijn twee stenen aan de bovenzijde met elkaar verbonden door een verbindende steen, om aan te geven dat hier man en vrouw zijn begraven. In het oude gedeelte van de begraafplaats wijkt slechts één graf van dit type af: op het graf van I. Waterman is een afgebroken zuil geplaatst, waarop een ganzeveer en boekje zijn afgebeeld. De meeste stenen zijn uitsluitend voorzien van een graftekst. De teksten op de stenen zijn in het algemeen in het Hebreeuws en in het Nederlands geschreven. Stenen van vóór ca. 1880 hebben aan de voorzijde alleen een Hebreeuwse graftekst, soms aan de achterzijde van de steen aangevuld met de naam in het Nederlands. De grafzerken en de hier begraven personen zijn van lokaal/regionaal belang. In steen gebeeldhouwde afbeeldingen en symbolen zijn op deze begraafplaats zeldzaam. Afbeeldingen van twee geheven handen met de duimen tegen elkaar (de priesterzegen als embleem voor de afstammelingen van Aron) en de eeuwige vlam komen op meerdere zerken voor. Slechts éénmaal is de schaal met schenkkan afgebeeld, voorstellende de rituele handwassing als embleem voor hen die afstammen van de stam van Levie. Het belang van de op de begraafplaats voorkomende graftekens ligt niet zozeer in hun individuele waarde, alswel in de collectieve betekenis die zij, met name door materiaalgebruik, hoofdvorm en rangschikking, hebben voor het zo typisch 19de en vroeg 20ste eeuwse karakter ervan. Waardering JOODSE BEGRAAFPLAATS uit 1864 van algemeen cultuurhistorisch belang: - wegens de funerair-historische en lokale/regionale genealogische waarde; - wegens de eenvoudige aanleg en complete opzet die karakteristiek is voor de sobere opvatting van de joden over een rustplaats voor doden; - wegens het grote aantal zerken, waarvan het belang ligt in de collectieve betekenis die zij door plaatsing, vorm, materiaalgebruik en ornamentering hebben voor het kenmerkende laat-negentiende en vroeg-twintigste eeuwse karakter van deze begraafplaats; - als herinnering aan de joodse gemeente van Arnhem; - wegens de kenmerkende ligging aan de rand van de bebouwde kom, bovendien als onderdeel van de voor Arnhem karakteristieke groene vingers die vanuit het buitengebied de stad binnen dringen. (bron: Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed)

Rijksmonument nummer: 516727
Laatste wijziging: 2014-10-12 20:04:29.0

Recensies en ervaringen

Toevoegen

Wikipedia artikel

Dit artikel is volledig afkomstig van Wikipedia en valt onder de CC BY-SA licentie
Het mausoleum van de familie Wageningen-Romein uit 1895 of 1905.

Moscowa is een begraafplaats en crematorium in de Nederlandse stad Arnhem. De naam is afgeleid van de boerderij "Moskowa" (met een "k") die direct naast de begraafplaats is te vinden. Het terrein was in eerste instantie acht hectare groot, maar werd een aantal keren uitgebreid tot de huidige dertig hectare: er zijn tussen de veertig- en vijftigduizend mensen begraven, in ongeveer twintigduizend graven.

Geschiedenis

De boerderij Moskowa was een ontginningsboerderij en werd in 1847 gebouwd door Hendrik Jacob Carel Jan baron van Heeckeren van Enghuizen, die tevens het landgoed Sonsbeek kocht in 1821.

In 1837 kwam het onderwerp van een begraafplaats buiten de bebouwde kom voor het eerst ter sprake in de Arnhemse gemeenteraad: tot dan toe werd gebruikgemaakt van de begraafplaats "Onder den Linden", maar de bevolking voelde weinig voor dit plan. In 1864 werd het joodse deel van de begraafplaats aangelegd, maar pas in 1876 vond de eerste begrafenis plaats. In 1934 werd er een nieuw gedeelte aan de andere zijde van de weg toegevoegd, naar ontwerp van Dhr. Meier, die het grondplan vormgaf als een "vlinder met uitgeslagen vleugels".
In 1968 werden op de begraafplaats een algemene en een rooms-katholieke aula gebouwd, waarvan de glas-in-loodramen werden ontworpen door de graficus Jan van Doorn (1911-1993).

In 1974 werd Moscowa uitgebreid met een crematorium, waarin jaarlijks ongeveer 1500 crematies plaatsvinden. Er zijn diverse strooivelden, een columbarium en urnengraven. Daarnaast is het mogelijk de as van de overledene te verstrooien op een graf, of in een graf bij te zetten.
In het verleden stond op de begraafplaats ook een lokaal voor de schijndoden.

In 2014 is in de monumentale Boerderij 'Moskowa' een kleinschalig uitvaartcentrum gerealiseerd. Nabestaanden kunnen hier op ieder gewenst moment afscheid nemen van hun dierbare. Evenals crematorium Moscowa is het uitvaartcentrum onafhankelijk en is het voor iedereen mogelijk gebruik te maken van dit gemeentelijk monument.

Mausoleum

Moscowa kent als een van de weinige begraafplaatsen in Nederland een mausoleum, dat centraal in het oude gedeelte gebouwd is. Het mausoleum behoort toe aan de familie van Wageningen-Romein en is gebouwd uit hardsteen in 1895 of 1905. Het wordt gekenmerkt door classicistische invloeden: de originele deuren zijn vervangen, maar het hekwerk met palmetmotieven staat er anno 2009 nog steeds.

Bekende personen die op Moscowa zijn begraven

Bekende personen die op Moscowa zijn gecremeerd

Referenties

  • A.J. van Dissel - Moscowa - Geschiedenis van de gemeentelijke begraafplaats in Arnhem ISBN 90-5345-016-5

Externe link


Monumenten in de buurt van Moscowa: Joodse begraafplaats in Arnhem

Moscowa: aula met bovenwoning

Weg langs de Begraafplaatsen 2
Arnhem
Omschrijving BEGRAAFPLAATSAULA met BOVENWONING uit 1888 van twee bouwlagen en zolderverdieping op samengesteld grondplan. Het dienstgebouw ..

Moscowa: Ommuring met twee hekken

Weg langs de Begraafplaatsen 2
Arnhem
Omschrijving OMMURING met twee HEKKEN Bakstenen MUREN aan de oost- en westzijde van de joodse begraafplaats (resp. langs de Apeldoornseweg..

Transformatorhuisje

Weg naar de Stenen Tafel 1A
Arnhem
Inleiding Bakstenen TRANSFORMATORHUISJE, gelegen op de hoek van de Weg naar de stenen tafel en de Weg achter het bos, tegenover de watertor..

Watertoren De Steenen Tafel

Weg naar de Stenen Tafel 1
Arnhem
Inleiding WATERTOREN "De Steenen Tafel", gebouwd ca. 1926-1928 naar een ontwerp uit 1925 van de dienst Gemeentewerken Arnhem (projectarchit..

Moscowa: Algemene afdeling

Waterbergseweg 18
Arnhem
Omschrijving ALGEMENE AFDELING van de begraafplaats "MOSCOWA" in Arnhem. Deze afdeling wordt begrensd door de Schelmseweg (noordzijde), de ..

Kaart & Routeplanner

Route naar Moscowa: Joodse begraafplaats in Arnhem

Foto's (7)