Meer dan 63.000 rijksmonumenten


Voormalige Jurgens Margarinefabriek in Oss

Gebouw

Kruisstraat 15
5341HA Oss
Noord Brabant

Bouwjaar: 1912
Architect: Charles Estourgie


Beschrijving van Voormalige Jurgens Margarinefabriek

Inleiding Voormalig KANTOORGEBOUW, in 1912 opgetrokken in opdracht van de N.V. Ant. Jurgens Margarinefabrieken naar ontwerp van de Amsterdamse architect Charles Estourgie (1884-1950) in aan de art nouveau en de art déco verwante vormen. Na de sluiting van de margarinefabrieken komt het gebouw in handen van Philips dat er een Vrije-academie-gebouw vestigt. In 1979 wordt het pand overgedragen aan de gemeente Oss die het voor verschillende doeleinden verhuurt. In 1997 volgt dan een verbouwing waarbij het gebouw ook geschikt wordt gemaakt voor optredens. Omschrijving Zeer groot en langgerekt pand op een ruwweg rechthoekige grondslag en bestaande uit verschillende bouwvolumes onder platte en sheddaken. Hoog opgetrokken centrale ruimte omgeven door lagere zijruimtes. Alle ruimtes beslaan slechts één bouwlaag al verschillen zij onderling wel in hoogte. Risalerende ingangspartij met lichtbeuk en omlijste ingangspartij met vleugelpaneeldeur. Goot op bewerkte houten klosjes. Architraaf met metseldecoratie. De voorgevel is symmetrisch ingedeeld. De ruimtes die de ingangspartij flankeren hebben vensters met gedrukte bogen en sluitstenen. De zijvleugels rond de grote centrale ruimte zijn alle zeer laag en hebben kleine, recht gesloten vensters. Aan de achterzijde zijn de vensters groter van oppervlak. Intern is de indeling nog origineel. In de hal na de ingang is een groot tegeltableau in art nouveau-vormen aangebracht met daarop een verheerlijking van de intercontinentale export van de margarinefabriek. Onder de initialen AJ (Antoon Jurgens) zijn de vrouwelijke personificaties van de continenten Europa, Azië en Afrika afgebeeld. Onder deze personificaties een koe, een olifant en een sfinx. Het tableau is onder de linker voorpoot van de olifant gesigneerd met de initialen D.H. Het meest opvallende aspect van het interieur is de zeer grote en hoog opgetrokken centrale hal die tot kantoorruimte voor het administratief personeel diende. Deze hal was oorspronkelijk overdekt met een constructie van vier dwarsgelaatste zadeldaken met pannen en in het midden glas. Extern werd elke eindgevel daarvan bekroond met een gemetselde wand eindigend in een aparte rondboog. Uitsparingen met daarin een rond venster zorgden voor extra lichttoetreding. In het metselwerk zijn de dichtgemetselde ronde vensters nog zichtbaar. De centrale hal heeft in het plafond drie glasvlakken die weer met glazen sheds overdekt zijn die voor een aparte lichtval zorgen. Intern is verder nog de ingebouwde kluis vermeldenswaardig die zich aan de aan de westelijke zijde voor de centrale hal bevindt. Aan het pand is in de loop der jaren extern nogal wat gewijzigd. In de oorlog werd het gehele gebouw van platte daken voorzien. Onduidelijk is nog of dit ten gevolge van opgelopen schade is gebeurd. Tevens werd het zich aan de oostelijke zijde bevindende woonhuis van Henri Jurgens, ook bekend als huize Kio, gesloopt. Van de exotische tuin die zich aan de achterzijde hiervan bevond resteert nog slechts weinig. Het geheel is nu als parkje ingericht. Waardering Het voormalige kantoorpand is als enig overgebleven onderdeel van de voormalige margarinefabriek van Anton Jurgens van algemeen cultuur-historisch en sociaal-economisch belang. Verder heeft het gebouw cultuurhistorische waarde als bijzondere en vroege uitdrukking van de typologische ontwikkeling van het kantoorgebouw. Het kantoorgebouw heeft als vroeg voorbeeld en bijzonder bouwtype architectuurhistorisch belang vanwege de plaats in het werk van de landelijk belangrijke architect Charles Estourgie. Als vroeg voorbeeld van het bouwtype is het kantoorgebouw zeer zeldzaam. Het is ondanks de wijziging van de bedakingen tijdens de Tweede Wereldoorlog nog redelijk gaaf bewaard gebleven. (bron: Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed)

Rijksmonument nummer: 516599
Laatste wijziging: 2014-10-12 20:04:29.0

Recensies en ervaringen

Toevoegen

Wikipedia artikel

Dit artikel is volledig afkomstig van Wikipedia en valt onder de CC BY-SA licentie
Anton Jurgens' Margarinefabriek

Anton Jurgens' Margarinefabrieken N.V. was een margarinefabriek te Oss die bestaan heeft van 1902 tot 1929. Het was een voortzetting van een eerdere Stoomboterfabriek die in 1870 werd opgericht door Antoon Jurgens en zijn zoon Jan Jurgens. Overigens waren ook Jans broers, Hendrikus Jurgens en Arnold Jurgens, bij dit familiebedrijf betrokken. De bekende ondernemer Anton Jurgens was de kleinzoon van Antoon.

De stoomboterfabriek was de eerste fabriek ter wereld waarin deze 'kunstboter' op industriële schaal werd vervaardigd.

Antoon Jurgens raakte geïnteresseerd in de Franse vinding uit 1869 omdat zijn bedrijf niet aan voldoende boter kon komen. een zakenrelatie ontdekte de vinding en Jan Jurgens ging naar Frankrijk en kocht het patent van de uitvinder Hippolyte Mège-Mouriés. Na enig experimenteren werd een productiemethode gevonden en de productie begon in 1871. In hetzelfde jaar werd een stoomlocomobile aangeschaft, die in 1872 door een vaste stoommachine werd vervangen.

Eigenlijk waren er twee fabrieken, een van Antoon Jurgens en een van Jan Jurgens. De laatste werd in 1894 opgeheven.

Nadat in 1872 ook concurrent Simon van den Bergh met de margarineproductie was begonnen, volgden vele anderen, waaronder het Osse bedrijf Knoek & Cohen in 1878.

Buitenland

De fabrieken van Jurgens exporteerden, evenals die van Van den Bergh, veel margarine naar Groot-Brittannië, en pas in 1884 richtten ze zich op de Nederlandse markt. Daar was hun merk echter niet bekend. Jurgens introduceerde het merk Solo en verpakte de margarine in perkamentpapier met opdruk, terwijl andere fabrikanten hun product nog in vaten bij de winkeliers afleverden.

In andere landen wilde men een eigen margarine-industrie ontwikkelen en legde daartoe importbeperkingen aan het Nederlandse product op, waarbij Duitsland het voortouw nam. Daarom opende Jurgens in 1888 een fabriek in Goch, terwijl Van den Bergh in hetzelfde jaar in Kleef een fabriek opende.

Vertrek uit Oss

In 1890 vertrok concurrent Van den Bergh naar Rotterdam, maar in 1927 gingen beide concurrenten samen in de Margarine Unie. In 1929 vertrok ook Jurgens naar Rotterdam, en in hetzelfde jaar werd Unilever opgericht, dat uitgroeide tot een wereldconcern. Het pand van de Rotterdamse margarinefabriek Van den Bergh & Jurgens is nog steeds in gebruik als margarinefabriek, al opereert deze tegenwoordig (2010) onder de naam Unilever.(Vgl. "Jurgens Generaties in Beweging" door M.A.J.Jurgens en drs. F.J.M. van de Ven en Nederlands's Patriciaat Ao 1999, 82e Jaargang, deel I en II)

Het fabrieksterrein werd in 1930 in gebruik genomen door Philips, en een deel van het complex was vanaf 1936 tijdelijk in gebruik bij tapijtfabrikant Desso.



Monumenten in de buurt van Voormalige Jurgens Margarinefabriek in Oss

Triomferende Maria geflankeerd door twee engelen

zz van de kerk
Oss
Inleiding In 1894 werd op last van de Osse pastoor-deken A. van der Laar (1826-1899) aan de zuidzijde van de reeds van rijkswege beschermde..

Pand, voormalig woonhuis en rosoliemolen van de familie Jurgens

Monsterstraat 6
Oss
Inleiding WOONHUIS, waarschijnlijk kort na de stadsbrand van 1751 gebouwd, omstreeks 1870 werd de gevel gemoderniseerd en circa 30 jaar lat..

Kerk O.L. Vrouw Onbevlekt Ontvangen

Kerkstraat 15
Oss
O.L. Vrouw Onbevlekt Ontvangen, 1857-1859, H.J. van Tulder. Grote neogotische KRUISBASILIEK met driebeukig transept en kooromgang. Hoge tore..

Nieuw Leven

Nieuwe Brouwerstraat 49
Oss
Ronde stenen stellingmolen uit 1895, genaamd "Nieuw Leven".

Zeldenrust

Kruisstraat 39
Oss
Ronde stenen stellingmolen uit 1860.

Kaart & Routeplanner

Route naar Voormalige Jurgens Margarinefabriek in Oss

Foto's (2)