Meer dan 63.000 rijksmonumenten


Kazemat 01 Kazemat I (mitrailleurkazemat met mitrailleurkamer en manschappenvertrek) in Kornwerderzand

Militair Object

1e linie, op het uiteinde van de noordwestelijke havendam noordwestelijke havendam 1 1e linie, op het uiteinde van de noordwestelijke havendam
8600LJ Kornwerderzand (gemeente Súdwest Fryslân)
Friesland

Bouwjaar: 1933


Beschrijving van Kazemat 01 Kazemat I (mitrailleurkazemat met mitrailleurkamer en manschappenvertrek)

Omschrijving De MitrailleurKAZEMAT I uit 1933 bevindt zich op het uiteinde van de noord-oostelijke havendam en heeft een afmeting van 21,15 x 16,40 m. Rondom de kazemat is een zware borstwering aangebracht met hierin drie mitrailleurnesten voorzien van afsluitbare munitie-nissen voor de mitrailleur in open opstelling. Aan de noordzijde is de borstwering extra verzwaard en bij het schietgat is deze onderbroken. De kazemat is aan de onderzijde voorzien van beschermingsmuren om het doordringen van projectielen onder de vloerplaat te voorkomen. Gezien de ligging van de kazemat was het aanbrengen van een rabat niet mogelijk. Het trechtervormige, getrapte en van spoorstaven voorziene schietgat is gericht op de buitenhaven, de havenmond en het gebied voor de brug. Het schietgat is tegenwoordig dichtgemetseld. De toegang tot de kazemat bevindt zich aan de westzijde en is eveneens dichtgemetseld. Aan de noordzijde is een stalen lader naar het dak. Het dak is voorzien van mastiek en langs de rand steken stalen stekeinden uit het beton ten behoeve van camouflagenetten; langs de borstwering loopt een metalen reling. De kazemat heeft een camouflage-beschildering van groene gele en witte vlakken met dikke zwarte contourlijnen. INTERIEUR: de kazemat bevat een mitrailleurkamer en een manschappenvertrek. Waardering Kazemat I uit de stelling van Kornwerderzand is van algemeen cultuurhistorisch, krijgshistorisch en architectuurhistorisch belang: - als bijzondere uitdrukking van een technische en typologische ontwikkeling; - vanwege de betekenis van het object als essentieel onderdeel van een groter geheel dat cultuurhistorisch, krijgshistorisch en architectuurhistorisch van algemeen belang is; - voor de structurele gaafheid van het gebied; - vanwege de gaafheid van het object. (bron: Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed)

Rijksmonument nummer: 516497
Laatste wijziging: 2014-10-12 20:04:29.0

Recensies en ervaringen

Toevoegen

Wikipedia artikel

Dit artikel is volledig afkomstig van Wikipedia en valt onder de CC BY-SA licentie
Kazematten in het St. Lucianfort in Malta.
Kazematten in Naarden (Bovenaanzicht).
Rechter keelkazemat van het Fort bezuiden Spaarndam.

Een kazemat is een tegen vijandelijk vuur gedekte en van schietgaten voorziene ruimte voor de opstelling van een vuurwapen, aanvankelijk deel uitmakend van een vesting.

Etymologie

Het woord kazemat komt van het Italiaanse casamatta en/of Spaanse casamata, beide afgeleid van het Byzantijnse begrip chasmata, een aanduiding voor een vesting met schietgaten. Het verwees naar de schietsleuven in stellingwerken. In het moderne Grieks is het woord chasma in gebruik voor 'spleet' of 'kloof'. Het Engels kent het woord chasm voor "kloof". Het is een bekend misverstand dat het in het Italiaans en Spaans tot casa verworden chas naar 'huis' of 'gebouw' verwijst.[bron?]

Situering op land

Oorspronkelijk was een kazemat een militair gebouw, dat als actief verdedigingswerk in gebruik was. Later werden alle overdekte ruimtes kazematten genoemd. De overdekking kan bestaan uit balken of een gemetseld of betonnen gewelf onder een aarden wal. Ook kan een kazemat een vrijstaand bomvrij stenen of betonnen gebouw zijn. Kazematten worden zowel voor verdediging gebruikt als voor het bewaren van voorraden munitie en eten. In oorlogstijd dienen ze tevens als woonruimte voor de militairen.

Aan het eind van de 19e en begin 20e eeuw werden de forten van de Stelling van Amsterdam gebouwd. Deze forten kregen een langwerpig en smal hoofdgebouw. Aan de keel-, of achterzijde, van het gebouw waren er meestal twee, of soms een, kazematten waarin de bewapening stond opgesteld. Deze keelkazematten waren moeilijk door de vijand te treffen vanwege hun beschutte locatie, het betonnen hoofdgebouw versterkt met aardwerk beschermde de kazematten. In de kazematten waren kanonnen en mitrailleurs opgesteld.

In Nederland werden er tot in de jaren 30 van de afgelopen eeuw door het Nederlandse Ministerie van Defensie kazematten gebouwd: de laatste verrezen op de Afsluitdijk bij Den Oever en Kornwerderzand. Bij Kornwerderzand werden de kazematten in de meidagen van 1940 ingezet om de Duitse opmars door Nederland te stoppen. Sinds de Tweede Wereldoorlog worden betonnen onderkomens in de volksmond vaak aangeduid met 'bunker'.

Na de Tweede Wereldoorlog werden er nog wel nieuwe kazematten gebouwd ter verdediging van de IJssellinie, een verdedigingsplan uit de Koude Oorlog waarbij een deel van het land onder water kon worden gezet om zo een eventuele Russische opmars vanuit Duitsland te kunnen stoppen.

Later bleek vestingbouw door de tijd te zijn ingehaald: moderne oorlogsvoering met vliegtuigen en andere snel verplaatsbare voertuigen maakten de statische vestingwerken niet meer doorslaggevend in de oorlogsvoering. De bewegingsoorlog gaat immers uit van het doorbreken van de linies, gevolgd door een opmars waarbij de kazematten snel afgesneden worden.

Situering op schepen

Kazemat op marineschip

Op een oorlogsschip is een kazemat de behuizing van een draaibaar kanon aan de zijkant van de romp van het schip. Aan de voorzijde van het kanon is een dikke pantserplaat bevestigd die meedraait en voor de verdere bescherming zitten minder dikke pantserplaten aan de zij-, boven- en onderkant van het kanon vast aan het schip. De kazemat werd op oorlogsschepen aangebracht omdat deze kanonnen minder kwetsbaar werden geacht dan die in een geschuttoren. Ze werden over een groot deel van de lengte van het schip geplaatst. Een treffer kon daardoor niet alle kanonnen in een keer buiten gebruik stellen. Een nadeel was dat de kanonnen alleen bij een kalme zee of bij een lage snelheid gebruikt konden worden vanwege de geringere vrijboord. Met de komst van de dreadnought aan het begin van de 20e eeuw, die op grotere afstand slag kon leveren, werden de kanonnen in kazematopstelling overbodig.



Monumenten in de buurt van Kazemat 01 Kazemat I (mitrailleurkazemat met mitrailleurkamer en manschappenvertrek) in Kornwerderzand

Kazemat 02 Kazemat II (kanonkazemat met kanonkamer, munitiekamer, manschappenverblijf, toilet en observatiepost)

1e linie, aan de voet van de noordwestelijke havendam noordwestelijke havendam 2 1e linie, aan de voet van de noordwestelijke havendam
Kornwerderzand (Gemeente Súdwest Fryslân)
Omschrijving De KanonKAZEMAT II aan de noord-oostzijde was in 1932 gereed en heeft een afmeting van ca. 14 x 20 m. De kazemat die een opste..

Kazemat 03 Kazemat III (hulpverbandplaats met waterreservoir, hulppost, machinekamer, oliebergplaats en aggregaat)

1e linie, onder het brugwachtersgebouw 1e linie, brugwachtersgebouw 1e linie, onder het brugwachtersgebouw
Kornwerderzand (Gemeente Súdwest Fryslân)
Omschrijving KAZEMAT III uit 1932 bevindt zich onder het brugwachtersgebouw tussen de twee rijstroken van de autosnelweg en heeft een afmet..

Kazemat 04 Kazemat IV (commandokazemat met commandopost, observatiekoepel, telefooncentrale, onderofficierenvertrek, manschappenverblijf, mitrailleurk ..

1e linie, aan de voet van de zuidwestelijke havendam aan de zijde van de brug 1e linie, zuidwestelijke havendam 1 1e linie, aan de voet van de zuidwestelijke havendam aan de zijde van de brug
Kornwerderzand (Gemeente Súdwest Fryslân)
Omschrijving De mitrailleurKAZEMAT IV, die dienst deed als commandopost, heeft een afmeting van 11 x 26 m. De kazemat, die gereed was in 19..

Kazemat 05 Kazemat V (mitrailleurkazemat met machinegeweerkamer, onderofficierenvertrek en manschappenverblijf)

1e linie, op de zuidwestelijke havendam tussen de brug en de schutsluizen 1e linie, zuidwestelijke havendam 2 1e linie, op de zuidwestelijke havendam tussen de brug en de schutsluizen
Kornwerderzand (Gemeente Súdwest Fryslân)
Inleiding De mitrailleurKAZEMAT V uit 1933 ligt op de havendam tussen de brug en de schutsluizen en heeft een afmeting van 23.5 x 16,8 m. D..

Kazemat 06 Kazemat VI (kanonkazemat met op de beganegrond twee kanonkamers, manschappenverblijf, twee veld-affuit-opstelruimtes, commando- en observat ..

1e linie, op de zuidwestelijke havendam ter hoogte van de kleine schutsluis 1e linie, zuidwestelijke havendam 3 1e linie, op de zuidwestelijke havendam ter hoogte van de kleine schutsluis
Kornwerderzand (Gemeente Súdwest Fryslân)
Omschrijving De kanonKAZEMAT VI uit 1933 ligt ter hoogte van de schutsluizen en in de as van de dijk van de Friese kust tot Kornwerderzand...

Kaart & Routeplanner

Route naar Kazemat 01 Kazemat I (mitrailleurkazemat met mitrailleurkamer en manschappenvertrek) in Kornwerderzand

Foto's (1)