Meer dan 63.000 rijksmonumenten


Watertoren in Stadskanaal

Nijverheid Industrie

Ceresstraat 1
9502EA Stadskanaal
Groningen

Bouwjaar: 1935-'36 1936 1935-'36
Architect: H.F. Mertens Mertens 1935 H.F. Mertens


Beschrijving van Watertoren

Inleiding WATERTOREN gebouwd in 1935/36 in opdracht van de N.V. Waterleidingmaatschappij voor de provincie Groningen (WAPROG). Als esthetisch adviseur werd ir. H.F. Mertens uit Bilthoven aangetrokken, die het ontwerp maakte. Voor de betonnen draagconstructie en het reservoir was het waterleidingbedrijf zelf verantwoordelijk. De uitvoering van het betongedeelte was in handen van de N.V. Betonbouw Hoogkerk. De watertoren was nodig omdat de afstand tussen de regio Stadskanaal en het pompstation in Onnen te groot was om voldoende druk op het leidingnet te houden. Tevens werd een watertoren gepland in Oude Pekela; deze kwam in 1938 gereed, eveneens naar een ontwerp van H.F. Mertens. De toren in Stadskanaal, die is vormgegeven in een Zakelijk Expressionistische stijl, is 43 meter hoog en is uitgerust met een vlakbodemreservoir van gewapend beton met een inhoud van 900 m. Sinds 1987 is het gebouw niet meer in gebruik. De WAPROG verkocht het pand dat nu in handen is van de gemeente Stadskanaal. Het gebouw verkeert nog in originele staat en wacht op een nieuwe bestemming. De watertoren is markant gelegen aan een aftakking van het Stadskanaal, op het punt waar het Stadskanaal een knik maakt, ter hoogte van de afslag naar de Gedempte Vleddermond. Een met klinkers bestrate inrit met aan weerszijden een muur met pergola vormt de entree naar de toren. Omschrijving WATERTOREN, bestaande uit een draagconstructie van gewapende beton, een betonnen vlakbodemreservoir en een ommanteling van een licht gesinterde rode baksteen, gemetseld in kettingverband. Het ronde platte dak, dat bekleed is met mastiek, heeft een gemetselde borstwering met betonnen dekrand waarop een buis steunend op open ijzeren ringen. Op het dak een stalen luik en een gemetselde schoorsteen met betonnen dekplaat. De ronde schacht van de toren wordt aan vier zijden geaccentueerd door gemetselde "steunberen", die in de lengte in drieën worden gedeeld door diepe sleuven, waarin zich vensters bevinden. De steunberen reiken tot ruim halverwege de ommanteling van het iets overstekende ronde reservoir, waardoor het lijkt alsof ze het reservoir dragen. De gevels worden geleed door stalen vensters met rollaag en betonnen onderdorpel; beganegronds drie gebogen, liggende meerruitsvensters; op de derde verdieping vier ronde stalen vensters met roedenverdeling; in het reservoirgedeelte, op beide verdiepingen (vijfde en zesde) vier staande stalen drieruits vensters; op de bovenste, zevende verdieping, elf staande stalen drieruits vensters en een dubbele stalen deur. Tevens bevinden zich op de begane grond en de eerste zes verdiepingen vier keer, twee bij twee geplaatste staande drieruitsvensters, verscholen in de achterwand van de sleuven van de steunberen. De hoofdentree bevindt zich aan de noordzijde en bestaat uit een dubbele stalen deur met halfrond bovenlicht in een portiek met gemetselde rondboog van vier rollagen, "steunend" op twee halfrond gemetselde muurpijlers met natuurstenen afdekplaat; voor de entree een halfronde, twee treden hoge stoep in decoratief metselwerk. De entree wordt aan weerszijden gemarkeerd door een hoge muur met rollaagbeëindiging, die is vastgebouwd aan de twee steunberen die het gedeelte waar zich de entree bevindt beëindigen. Beide hoge muren eindigen hellend en gaan over in twee lage muur die het watertorenterrein deels omsluiten. Op het hoge gedeelte van de beide muren een houten pergola; de muur links van entree heeft een opening. In het INTERIEUR zijn ondermeer van belang de binnenwanden opgetrokken in een decoratief gemetseld groot formaat gele baksteen; de negen betonnen kolommen die het vlakbodemreservoir dragen, het betonnen vlakbodemreservoir; de stalen trappen (met de hand geklonken in machinefabriek Koster, Stadskanaal). Waardering Watertoren van algemeen belang vanwege cultuur- en architectuurhistorische waarde - als voorbeeld van een watertoren uit 1935 met vlakbodemreservoir in gewapend beton - vanwege de opvallende expressieve vormgeving - als goede representant van het oeuvre van ir. H.F. Mertens - vanwege de hoge mate van gaafheid van zowel het in- als het exterieur - vanwege de betekenis voor de geschiedenis van de WAPROG en de watervoorziening in de provincie Groningen - vanwege de typologische zeldzaamheid in de provincie Groningen - vanwege de beeldbepalend ligging aan het Stadskanaal. (bron: Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed)

Rijksmonument nummer: 516263
Laatste wijziging: 2014-10-12 20:04:29.0

Recensies en ervaringen

Toevoegen

Wikipedia artikel

Dit artikel is volledig afkomstig van Wikipedia en valt onder de CC BY-SA licentie
Watertoren Stadskanaal
Watertoren Stadskanaal
Watertoren Stadskanaal
Plaats Stadskanaal
Bouwjaar 1935
Hoogte 42,76 m
Inhoud 900 m³
Architect(en) ir. H.F. Mertens
Huidig gebruik uitkijktoren
Monumentstatus rijksmonument
Monumentnummer 516263
watertoren en streek-historisch centrum in het Ceresdorp te Stadskanaal
watertoren en streek-historisch centrum in het Ceresdorp te Stadskanaal

De watertoren van Stadskanaal is ontworpen door architect ir. H.F. Mertens en in 1935 gebouwd.

De toren heeft een hoogte van 42,76 meter en de basis staat op +7,10 NAP. De toren heeft een waterreservoir met een inhoud van 900 m³. De toren bestaat uit 566000 stenen en 625 m² beton.

De technische constructie is van de Waprog en de uiterlijke vormgeving is ontworpen door ir. H.F. Mertens, die de watertoren een uiterlijk gaf in de stijl van de Amsterdamse School, waarin rode bakstenen overheersen. Mertens ontwierp ook de watertorens in Bilthoven (1926) en Soest (1926). Hij baseerde zich in die ontwerpen op werk uit 1912 van Michel de Klerk. De toren lijkt veel op de watertoren van Oude Pekela (1938) die eveneens van zijn hand is.

De reden van de bouw van een watertoren in Stadskanaal was dat het drinkwater uit het veel lager gelegen Onnen afkomstig was en dat daarvoor een lange leiding nodig was. Bovendien zou het water verder gepompt moeten worden naar Ter Apel en Musselkanaal. Door de bouw van de toren waren er minder krachtige pompen nodig, konden de leidingen minder dik zijn en konden met behulp van de bak boven in de toren verschillen in waterverbruik worden opgevangen. Na enkele decennia werd de toren overbodig. In 1993 werd de toren geplaatst op de lijst van gemeentelijke monumenten en in 1994 werd de gemeente Stadskanaal eigenaar van de toren. Sinds 2005 zijn zowel het naastgelegen Huize Ter Marse als de watertoren van Stadskanaal erkend als rijksmonument.

De toren is van mei t/m oktober in gebruik als uitkijktoren met 208 treden. Na oktober is de toren toegankelijk op afspraak. Vanaf de uitkijktoren is bij goed weer onder andere de Martinitoren en het Gasuniegebouw in Groningen te zien. De toegangskaarten voor de toren zijn verkrijgbaar in het naast de toren gelegen Huize ter Marse waar het Streekhistorisch Centrum is gevestigd.

Externe link


Monumenten in de buurt van Watertoren in Stadskanaal

Huize Ter Marse

Ceresstraat 2
Stadskanaal
Omschrijving VILLA bestaande uit een VOORHUIS (uiterlijk 1910) waarin Um-1800 elementen zijn te herkennen en ACHTERHUIS (1884). Het één ..

Huize Ter Marse, dienstwoning

Ceresstraat 2
Stadskanaal
Omschrijving De één verdieping hoge DIENSTWONING uit omstreeks 1935 in een Interbellum-architectuur met aangebouwd KOETSHUIS en SCHUUR op..

Slachthuis met schuur

Oosterstraat 73
Stadskanaal
Inleiding SLACHTHUIS met aangebouwde SCHUUR, ontworpen in 1925, waarschijnlijk door de toenmalige gemeentearchitect O. Linzel. Het oorspron..

Tweede Hervormde kerk, orgel

Oosterkade 5
Stadskanaal
Hervormde kerk, vanwege het orgel met hoofdwerk, bovenwerken aangehangen pedaal, in 1876 gemaakt door P. van Oeckelen uit Harenermolen. In 1..

Vierde Verlaat (Sapsverlaat)

Schoolstraat 104a
Musselkanaal (Gemeente Stadskanaal)
Inleiding Het Vierde Verlaat, Eerste Musselverlaat of Sapsverlaat werd aangelegd in 1841 in opdracht van de stad Groningen (stadsbezitting)..

Kaart & Routeplanner

Route naar Watertoren in Stadskanaal

Foto's (1)