Meer dan 63.000 rijksmonumenten


Vijfde Verlaat (Stenen Verlaat) in Musselkanaal

Weg En Waterwerk

Sluisstraat 149
9581JH Musselkanaal (gemeente Stadskanaal)
Groningen

Bouwjaar: 1851 (kleine kolk) 1917 (grote kolk)

(1 recensie)

Beschrijving van Vijfde Verlaat (Stenen Verlaat)

Inleiding Complex bestaande uit een SCHUTSLUIS, een OPHAALBRUG en een SLUISWACHTERSWONING. Het Vijfde Verlaat, Tweede Musselverlaat of Stenenverlaat werd aangelegd in 1851 in opdracht van de stad Groningen (stadsbezitting). De schutsluis met ophaalbrug was oorspronkelijk een enkelvoudige sluis, aangelegd door aannemer H.K. Smaal uit Farmsum. De sluis werd in 1917 aan de Sluiskadezijde uitgebreid met een tweede sluiskom en ophaalbrug in verband met de toename van het scheepsverkeer. De sluis is in de loop der tijd vernieuwd op onderdelen. De ophaalbrug aan de kadezijde is qua vorm verwant aan de ophaalbrug aan de straatzijde en stamt uit de jaren zestig. Het houten materiaalhokje en het gemaal, gelegen op de dam, zijn na-oorlogs en komen samen met de ophaalbrug uit de jaren zestig voorlopig wegens te geringe ouderdom niet voor bescherming van rijkswege in aanmerking. De sluiswachterswoning stamt uit omstreeks 1864 en is gebouwd in een Ambachtelijk-traditionele bouwtrant. In 1952 werd de indeling van de plattegrond gewijzigd en werden twee vensters in de rechter zijgevel geplaatst. In 1960 werd een nieuwe dakkapel geplaatst en in 1984 werd een nieuwe houten garage gebouwd, die op korte termijn wordt afgebroken. Momenteel doet het pand dienst als woonhuis. De nieuwe aanbouw aan de achterzijde en de houten garage komen wegens te geringe ouderdom en te weinig architectuurhistorische kwaliteit niet voor bescherming van rijkswege in aanmerking. De woning is gelegen op de hoek van de Floralaan en de Sluisstraat. De sluis is gelegen tegenover de woning. Omschrijving SCHUTSLUIS, bestaande uit twee bovenhoofden, twee benedenhoofden en twee schutkolken, met OPHAALBRUG. De beide schutkolken hebben gemetselde wanden, de kom aan de Sluiskadezijde afgezet met hoekstaal, en worden gescheiden door een gemetselde dam; ijzeren bolders; dichtgemetelde rondbogen (oude kom). Boven- en benedenhoofd van de kleine schutkolk (straatzijde), oorspronkelijk aangelegd in 1851, hebben gemetselde sluiswanden met granieten dekstenen. In het bovenhoofd houten puntdeuren met ijzeren leuningen van hoekstaal en ijzeren bedieningsmechanisme; dubbele schotbalksponningen. In het benedenhoofd vernieuwde houten puntdeuren waarin ijzeren schuiven met gelaste ijzeren leuningen van hoekstaal en bedieningsmechanisme; dubbele schotbalksponningen. Boven- en benedenhoofd van de grote schutkolk (kadezijde), aangelegd in 1917, hebben gemetselde sluiswanden met dekstenen van basaltlava. In het bovenhoofd houten puntdeuren met gelaste ijzeren leuningen van hoekstaal en ijzeren bedieningsmechanisme; dubbele schotbalksponningen. In het benedenhoofd een horizontale schuifdeur van gegalvaniseerd staal (jaren zestig) met ijzeren rolmechaniek en spoorstaaf; dubbele schotbalksponningen. De OPHAALBRUG en de brug die stamt uit de jaren zestig zijn niet in het verlengde van elkaar geplaatst. De geklonken ijzeren OPHAALBRUG aan de straatzijde heeft een wegdek van plaatstaal op INP hoofd- en tussenliggers. Aan weerszijden van de brug leuningen van hoek- en I-profielen en kettingen. De hameipoort bestaat uit twee stalen I-profielen, met schoren van hoekstaal, verbonden middels een dwarsligger. De balans is geconstrueerd van stalen vakwerkliggers (I-profiel) en is met kettingen verbonden met het wegdek. De ophaalbrug (niet beschermd) aan de kadezijde is qua vorm verwant aan de ophaalbrug aan de straatzijde en stamt uit de jaren zestig. Waardering Dubbele schutsluis met dubbele ophaalbrug van algemeen belang vanwege cultuurhistorische en stedenbouwkundige waarde: - als voorbeeld van een van oorsprong negentiende eeuwse enkele schutsluis, waarvan in de jaren tien van de twintigste eeuw een dubbele sluis is gemaakt - vanwege de typologische zeldzaamheid in de provincie Groningen - vanwege de vrij zeldzame stalen schuifdeur - vanwege de historisch-functionele relatie met de andere schutsluizen in het kanaal - vanwege de markante en beeldbepalende ligging in het Musselkanaal - vanwege de herinnering aan de veenafgravingen en bloeiende scheepvaart. (bron: Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed)

Rijksmonument nummer: 516248
Laatste wijziging: 2014-10-12 20:04:29.0

Recensies en ervaringen (1)

Vijfde Verlaat (Stenen Verlaat)
3
Recensie door: ()
Het zou aan te bevelen zijn om een foto op te nemen van de unieke constructie van de schuifdeur aan stroomafwaartszijde.
Toevoegen

Wikipedia artikel

Dit artikel is volledig afkomstig van Wikipedia en valt onder de CC BY-SA licentie
Stenen Verlaat of Vijfde Verlaat
Stenen Verlaat anno 2010
Stenen Verlaat anno 2010
Algemene gegevens
Locatie Musselkanaal
Waterweg(en) Stadskanaal
Architectuur
Type schutsluis
Portaal  Portaalicoon   Verkeer & Vervoer

Het Stenen Verlaat (of Vijfde Verlaat) is de vijfde sluis die in 1851 werd aangelegd in het nieuw aangelegde Stadskanaal in de Nederlandse provincie Groningen. Omdat deze sluis de tweede sluis is in de plaats Musselkanaal - de eerste drie sluizen liggen in de plaats Stadskanaal - wordt hij ook wel het Tweede Verlaat in Musselkanaal genoemd. In 1917 werd er een tweede sluis naast deze sluis gebouwd. Van deze sluis draaien de deuren niet; de sluisdeuren worden open en dicht geschoven.[1]

Het Stenen Verlaat is een schutsluis die in 1851 voor 37.000 gulden[1] werd aangelegd aan de Sluisstraat en Sluiskade in Musselkanaal. In de loop van de 19e eeuw werd het kanaal verder in zuidoostelijke richting gegraven. Veel neringdoenden vestigden zich in de buurt van de in het kanaal aangelegde schutsluizen, vanwege de mogelijkheden tot handel met de wachtende turfschippers.

Het Stenen Verlaat is aangemerkt als rijksmonument 516247.


Monumenten in de buurt van Vijfde Verlaat (Stenen Verlaat) in Musselkanaal

Vijfde Verlaat, sluiswachterswoning

Sluisstraat 149
Musselkanaal (Gemeente Stadskanaal)
Omschrijving De één verdieping hoge, deels onderkelderde SLUISWACHTERSWONING op nagenoeg rechthoekige plattegrond is opgetrokken in bruin..

Zaalkerk Voorm. zaalkerk van de Nederlandse Protestanten Bond

Kerkstraat 9
Musselkanaal (Gemeente Stadskanaal)
Inleiding ZAALKERK, gebouwd voor de Nederlandse Protestanten Bond in 1926 door aannemer J. Bolt in een regionale variant van de Amsterdamse..

Lagere school met erfafscheiding

Marktstraat 43
Musselkanaal (Gemeente Stadskanaal)
Inleiding SCHOOLGEBOUW opgetrokken in een stijl waarin regionale Amsterdamse School-elementen in zijn te herkennen. De oorspronkelijk uit h..

Krimpenboerderij met Jugendstil-elementen

Zuiderdiep 385
2e Exloërmond (Gemeente Borger Odoorn)
Inleiding Boerderij van het krimpentype gebouwd in 1912, naar ontwerp van J.H. Prummel. In de vormgeving vertoont de boerderij trekken van ..

Sint-Jozefkerk

Kerklaan 23
Zandberg (Gemeente Borger Odoorn)
Inleiding Roomskatholieke kerk gewijd aan de Heilige Jozef gebouwd in 1931. De overvolle gemeente van het Duitse Rüttenbrock begon in het..

Kaart & Routeplanner

Route naar Vijfde Verlaat (Stenen Verlaat) in Musselkanaal

Foto's (1)