Meer dan 63.000 rijksmonumenten


Vierde Verlaat (Sapsverlaat) in Musselkanaal

Weg En Waterwerk

Schoolstraat 104 a
9581GE Musselkanaal (gemeente Stadskanaal)
Groningen

Bouwjaar: 1841 (kleine kolk) 1910 (grote kolk)


Beschrijving van Vierde Verlaat (Sapsverlaat)

Inleiding Het Vierde Verlaat, Eerste Musselverlaat of Sapsverlaat werd aangelegd in 1841 in opdracht van de stad Groningen (stadsbezitting). De naam Sapsverlaat is afkomstig van de sluismeesters J.E. Sap en O. Sap die in functie waren, uit het tweede helft van de negentiende eeuw in Musselkanaal. De schutsluis met draaibrug was oorspronkelijk een enkelvoudige sluis, aangelegd door U.J. Reinders uit Hoogezand. De sluis werd in 1910 aan de Schoolkadezijde uitgebreid met een tweede sluiskom en draaibrug in verband met de toename van het scheepsverkeer. De sluis is in de loop der tijd vernieuwd op onderdelen. Het houten materiaalhokje en het gemaal, gelegen op de dam, zijn na-oorlogs en komen voorlopig wegens te geringe ouderdom niet voor bescherming van rijkswege in aanmerking. De sluismeesterswoning uit 1858 werd in 1962 afgebroken. Omschrijving SCHUTSLUIS, bestaande uit twee bovenhoofden, twee benedenhoofden en twee schutkolken, met dubbele DRAAIBRUG. De beide schutkolken hebben donker bakstenen wanden afgezet met hoekstaal en worden gescheiden door een gemetselde dam met aan beide zijden twee dichtgemetselde rondbogen; ijzeren bolders. Boven- en benedenhoofd van de kleine schutkolk (straatzijde), oorspronkelijk aangelegd in 1841, hebben donker bakstenen sluiswanden met natuurstenen dekstenen. In het bovenhoofd houten puntdeuren met ijzeren leuningen van hoekstaal en ijzeren bedieningsmechanisme; dubbele schotbalksponningen aan weerszijden. In het benedenhoofd vernieuwde houten puntdeuren met niet-originele leuningen (buisstaal); dubbele schotbalksponningen aan weerszijden. Boven- en benedenhoofd van de grote kolk (kadezijde), aangelegd in 1910, hebben donker bakstenen sluiswanden met natuurstenen dekstenen. In het boven- en benedenhoofd houten puntdeuren met ijzeren leuningen van hoekstaal en ijzeren bedieningsmechanisme. In het bovenhoofd aan de zuidzijde één en aan de noordzijde twee schotbalksponningen; in het benedenhoofd aan weerszijden dubbele schotbalksponningen. De beide, niet in het verlengde van elkaar geplaatste, ongelijkarmige DRAAIBRUGGEN hebben houten rijvloeren op INP hoofd- en tussenliggers; brugleuningen van gelaste ijzeren profielen; brug aan de kadezijde gemetselde draaikom. De brug gelegen aan de straatzijde is ingekort; gemetselde draaikom afgedekt met beton. Waardering Dubbele schutsluis met dubbele draaibrug van algemeen belang vanwege cultuurhistorische en stedenbouwkundige waarde: - als voorbeeld van een van oorsprong negentiende-eeuwse enkele schutsluis, waarvan in de jaren tien van de twintigste eeuw een dubbele sluis is gemaakt, in de provincie Groningen - vanwege de historisch-functionele relatie met de andere schutsluizen in het kanaal - vanwege de typologische zeldzaamheid in de provincie Groningen - vanwege de markante en beeldbepalende ligging in het Musselkanaal - vanwege de herinnering aan de veenafgravingen en bloeiende scheepvaart. (bron: Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed)

Rijksmonument nummer: 516247
Laatste wijziging: 2014-10-12 20:04:29.0

Recensies en ervaringen

Toevoegen

Wikipedia artikel

Dit artikel is volledig afkomstig van Wikipedia en valt onder de CC BY-SA licentie
Sapsverlaat of Vierde Verlaat
Sapsverlaat anno 2010
Sapsverlaat anno 2010
Algemene gegevens
Locatie Musselkanaal
Waterweg(en) Stadskanaal
Architectuur
Type schutsluis
Portaal  Portaalicoon   Verkeer & Vervoer

Het Sapsverlaat (of Vierde Verlaat) is de vierde sluis die in 1840 werd aangelegd in het nieuw aangelegde Stadskanaal in de Nederlandse provincie Groningen. Omdat deze sluis de eerste sluis is in de plaats Musselkanaal - de eerste drie sluizen liggen in de plaats Stadskanaal - wordt hij ook wel de Eerste Verlaat in Musselkanaal genoemd.

Het Sapsverlaat is een schutsluis die in 1840 voor 38.000 gulden[1] werd aangelegd aan de Schoolstraat en -kade in Musselkanaal. In de loop van de 19e eeuw werd het kanaal verder in zuidoostelijke richting gegraven. Veel neringdoenden vestigden zich in de buurt van de in het kanaal aangelegde schutsluizen, vanwege de mogelijkheden tot handel met de wachtende turfschippers.

Het verlaat dankt zijn naam Sapsverlaat aan twee van die bewoners, verlaatmeesters van de sluis. Deze verlaatmeesters waren Johannes Egberts Sap (1818-1888) en Otto Geuchien Sap (1841-1919). De eerste was ook koopman en commissionnair en de tweede was voordat hij sluismeester werd, schipper - hij was een zoon van een zeekapitein. Hij was naast verlaatmeester ook koopman, vervener en winkelier.

Op vervoersbewijzen van de Eerste Groninger Tramway-Maatschappij staat het Tweede Verlaat aangeduid als het "Sap's verlaat". Dat lijkt er op te wijzen dat de naam voordat deze naam voor het vierde verlaat in zwang kwam deze voor deze sluis werd gebruikt. [2]

Het Sapsverlaat is aangemerkt als een rijksmonument.


Monumenten in de buurt van Vierde Verlaat (Sapsverlaat) in Musselkanaal

Winkelwoning in ambachtelijk-traditionele stijl met eclectische elementen

Schoolstraat 107
Musselkanaal (Gemeente Stadskanaal)
Inleiding WINKELWONING gebouwd omstreeks 1890 in een Ambachtelijk-traditionele bouwtrant waarin Eclectische elementen zijn te herkennen. He..

Huize Ter Marse

Ceresstraat 2
Stadskanaal
Omschrijving VILLA bestaande uit een VOORHUIS (uiterlijk 1910) waarin Um-1800 elementen zijn te herkennen en ACHTERHUIS (1884). Het één ..

Huize Ter Marse, dienstwoning

Ceresstraat 2
Stadskanaal
Omschrijving De één verdieping hoge DIENSTWONING uit omstreeks 1935 in een Interbellum-architectuur met aangebouwd KOETSHUIS en SCHUUR op..

Watertoren

Ceresstraat 1
Stadskanaal
Inleiding WATERTOREN gebouwd in 1935/36 in opdracht van de N.V. Waterleidingmaatschappij voor de provincie Groningen (WAPROG). Als esthetis..

Slachthuis met schuur

Oosterstraat 73
Stadskanaal
Inleiding SLACHTHUIS met aangebouwde SCHUUR, ontworpen in 1925, waarschijnlijk door de toenmalige gemeentearchitect O. Linzel. Het oorspron..

Kaart & Routeplanner

Route naar Vierde Verlaat (Sapsverlaat) in Musselkanaal

Foto's (1)