Meer dan 63.000 rijksmonumenten


Gemaal Cremer in Termunterzijl

Weg En Waterwerk

Mello Coendersbuurt 1
9948PL Termunterzijl (gemeente Delfzijl)
Groningen

Bouwjaar: 1930-'31 1931 1930-'31
Architect: P.G. Cremer Cremer 1931 P.G. Cremer


Beschrijving van Gemaal Cremer

Omschrijving Het één verdieping hoge BOEZEMGEMAAL (1930/1931) op rechthoekige plattegrond is opgetrokken in bruine baksteen en wordt gedekt door een zadeldak waarop oranje verbeterde Hollandse pannen; overkragende houten goot; twee gemetselde schoorstenen met vlaggenstok op de nokken en één aan de oostzijde; siermetselwerk in de topgevels; gemetseld fries. De gevels worden geleed door staande achtruits vensters met vierruits bovenlicht met betonnen middendorpel en staande zesruits vensters, alle met ijzeren roedenverdeling en onder rollaag. In de topgevel aan de voorzijde (zuidgevel) drie achtruits vensters met vierruits bovenlichten waarboven in natuursteen de naam `Cremer' en een gevelsteen waarin het wapen van het voormalig waterschap Oldambt. De entree onder een betonnen luifel bevindt zich in de westgevel en bestaat uit twee opgeklampte houten deuren waarin glas in ruitvorm met tweedelig bovenlicht; gemetselde pilasters. Boven de entree een gevelsteen waarin de tekst "Anno 1930-31: Wat onze zijlen niet vermogen, wordt door dit monster uitgespogen, dies is de boezem steeds gepast, te bergen polderen overlast". Links van de entree de niet-beschermde aanbouw, waarnaast een zesruits venster. In de achtergevel (noordzijde) drie zesruits vensters. In de oostgevel twee achtruits vensters met vierruits bovenlicht en twee zesruits vensters. De linkerzijde wordt afgesloten door een schoorsteen die doorgetrokken is in de gevelwand. In het INTERIEUR zijn ondermeer van belang: de spantconstructie, de rood/zwarte tegelvloer, de witte tegellambrizering, de zwartmarmeren gevelsteen waarin gegraveerd het bouwjaar, de leden van het bestuur en de namen van de waterbouwkundige en de aannemers. Waardering Boezemgemaal van algemeen belang vanwege architectuur- en cultuurhistorische waarde: - als voorbeeld van een elektrisch boezemgemaal uit 1930/31 in de provincie Groningen - vanwege de bijzondere vormgeving en detaillering - vanwege de vrij hoge mate van gaafheid van exterieur en delen van het interieur - als goed voorbeeld van het oeuvre van waterbouwkundige P.G. Cremer - vanwege de ruimtelijke en functionele relatie met de overige complexonderdelen - vanwege de opvallende en beeldbepalende ligging (bron: Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed)

Rijksmonument nummer: 516177
Laatste wijziging: 2014-10-12 19:38:37.0

Recensies en ervaringen

Toevoegen

Wikipedia artikel

Dit artikel is volledig afkomstig van Wikipedia en valt onder de CC BY-SA licentie
Gemaal Cremer
Gemaal Cremer in 2011
Gemaal Cremer in 2011
Gebouw
Plaats Mello Coendersbuurt 1
Termunterzijl
Coördinaten 53° 18′ NB, 7° 2′ OL
Bouwjaar 1930-1931
Architect P.G. Cremer
Monumentnummer 51872
Monumentstatus Monument
Gemaal
Functie Boezemgemaal
Buitenwater Dollart
Binnenwater Oldambt
Capaciteit bij bouw: 1000 m3
1957: extra 675 m3.
Aandrijving bij bouw: 2x Werkspoor dieselmotor van 500 pk elk.
1957: Derde motor van 750 pk wordt bijgeplaatst.
1971: 2 Brons dieselmotoren vervangen de oude Werkspoor motoren uit 1931.
Gemaal Cremer
Gemaal Cremer
Opvoerwerktuig Schroefpomp
Waterschap Waterschap Oldambt
Brons stationair diesel
Brons stationair diesel

Het gemaal Cremer is een boezemgemaal dat werd aangelegd in de jaren 1930/1931 in de Groningse plaats Termunterzijl door de waterbouwkundige Pieter Geert Cremer ten behoeve van de afwatering van het toenmalige waterschap Oldambt.

Beschrijving

Voor de bouw van het gemaal Cremer vond de afwatering van het Oldambt plaats via twee sluizen, die respectievelijk in 1725 (de Boog van Ziel) en in 1870 (de Nieuwe Sluis) waren gebouwd. Beide sluizen maakten gebruik van het natuurlijk verval. Het gemaal Cremer dat in de dertiger jaren van de 20e eeuw werd aangelegd, kon ongeacht de waterstand buiten de dijk, water naar de zee pompen. Dit was van belang voor de afwatering van het Oldambt. Het waterschap Oldambt[1]verstrekte in 1929 de opdracht voor de bouw van het nieuwe gemaal. De machines werden gebouwd door Werkspoor in Amsterdam.

Het gemaal werd op 9 oktober 1931 officieel geopend door minister van Waterstaat Paul Reymer.[2] In zijn tekst memoreerde hij het feit dat plannen voor het gemaal al sinds 1880 circuleerden, maar pas in 1927 tot daadwerkelijke actie werd overgegaan.[2] Het gemaal zorgde voor een beter waterbeheersing in een gebied ter grootte van bijna 22.000 hectare en vergde een investering van 350.000 gulden.[2]

Aan de voorzijde, de zuidgevel, bevindt zich, boven de naam van het gebouw, een steen met het wapen van het waterschap Oldambt. Het gebouw werd genoemd naar vader en zoon Cremer, waterbouwkundigen van het waterschap Oldambt. De zoon, Pieter Geert Cremer, was de ontwerper van het gemaal. Het gebouw is erkend als rijksmonument onder meer vanwege de beeldbepalende ligging, de cultuurhistorische waarde, de gaafheid en de bijzonder vormgeving en als voorbeeld van het oeuvre van Cremer.

Ter gelegenheid van de bouw van het gemaal werd een steen aangebracht met de tekst:

"Wat onze zijlen niet vermogen,
wordt door dit monster uitgespogen,
dies is de boezem steeds gepast,
te bergen polderen overlast"

In 2000 kwam er opnieuw een gemaal bij, het Gemaal Rozema.



Monumenten in de buurt van Gemaal Cremer in Termunterzijl

Nieuwe Sluis

Mello Coendersbuurt 1
Termunterzijl (Gemeente Delfzijl)
SCHUTSLUIS (1870/1906) bestaande uit een BUITENSLUISHOOFD, een BENEDENSLUISHOOFD en een SCHUTKOLK. Het BUITENSLUISHOOFD heeft bakstenen slu..

Brandstoftank

Mello Coendersbuurt 1
Termunterzijl (Gemeente Delfzijl)
Omschrijving Cilindervormige BRANDSTOFTANK (1930/1931) onder puntdak opgetrokken in geklonken plaatstaal; leuningen van ijzeren T- en buisp..

Spuisluis

Mello Coendersbuurt 1
Termunterzijl (Gemeente Delfzijl)
Omschrijving De SPUISLUIS (1906) heeft bakstenen wanden waartussen een bakstenen pijler, alle afgezet met natuurstenen dekstenen; plaatstal..

Douanehuisje

Mello Coendersbuurt 1
Termunterzijl (Gemeente Delfzijl)
Omschrijving DOUANEHUISJE (1900/1910) op rechthoekige plattegrond heeft beschoten wanden op een betonnen trasraam en wordt gedekt door een ..

Brug over Zijldiep, de Boog van Ziel

Schepperbuurt 6
Termunterzijl (Gemeente Delfzijl)
BRUG over Zijldiep. 18e eeuwse overkluizing met wapensluitsteen. Op de brug borstwering fraai versierd met een serie wapens van Groningen, O..

Kaart & Routeplanner

Route naar Gemaal Cremer in Termunterzijl