Meer dan 63.000 rijksmonumenten


Gemaal Eemnes in Eemnes

Weg En Waterwerk

Korte Maatsweg
3755ZG Eemnes
Utrecht

Bouwjaar: 1883, 1923


Beschrijving van Gemaal Eemnes

Omschrijving Het ten zuiden van de Eemnesser Vaart, tegen de westelijke zomerdijk van de Eem gelegen diesel GEMAAL uit 1921 heeft een kern uit 1883 en is opgetrokken op een T-vormige plattegrond. De betonnen in- en uitlaten alsmede de elektrische pompen in de kelder vallen buiten de bescherming. De verschillende typen vensters hebben een stalen roedenverdeling. Het hoofdvolume telt één bouwlaag, aan de westzijde met kelder, tussen tuitgevels onder een met gesmoorde Hollandse pannen gedekt zadeldak. Tegen het hoofdvolume zijn aan de noord- en zuidzijde in 1921 aanbouwen gezet van één bouwlaag onder plat dak ter plaatse van de schoepenraderen van het stoomgemaal. Deze hebben een gecementeerd fries boven en langs de vensters. De gevels van het hoofdvolume zijn bepleisterd en witgeschilderd, met uitzondering van de noordgevel en de strekken. De voorgevel of oostgevel is symmetrisch ingedeeld en bevat twee hooggeplaatste zesruits vensters onder getoogde strek. De westgevel aan de Eemnesser Vaart bevat twee vierruitsvensters. De zuidgevel vertoont links onderaan bouwsporen van dichtgezette getoogde openingen ten behoeve van de oorspronkelijke waterinlaat. De gevel heeft links op dijkniveau twee kleine getoogde vensters. In het midden is een deur gezet, bereikbaar middels een toog, voorzien van een trap met stenen balustrade. Rechts is hiertegen een aanbouw onder plat dak gezet met in de voor- en zijgevels diverse vensters. De noordgevel heeft links een aanbouw onder plat dak met twee kleine vensters en een groot roedenvenster. Rechts hiervan bevat de gevel een niet oorspronkelijke deur en twee kleine getoogde vensters. Het interieur van het gemaal telt twee ruimten met een niveauverschil tussen beide. Het verhoogd gelegen westelijke vertrek bevatte oorspronkelijk de kolenopslag. De oostelijke ruimte is vanuit de hoofdentree bereikbaar middels een houten trap. Het interieur bevat een tweetal pompen, fabrikaat Pannevis te Utrecht, alsmede twee draaistroommotoren van Smit uit Slikkeveer. In het midden tegen de westelijke wand staat een schakelbord. Rechts daarvan is een herdenkingsplaquette van de electrificatie aangebracht. In het midden van de ruimte staat een potkachel. De werkbank bevindt zich tegen de oostgevel van het hoofdvolume. De kap heeft een balkenplafond met webvormig aangebrachte ijzeren trekstangen en de aanbouwen worden ondersteund door een gietijzeren zuil die een geklonken H-balk draagt. De wanden hebben een lambrizering gedecoreerd met sjabloon-patronen. In de westwand bevindt zich een uitsparing ten behoeve van de verbindingsstang tussen stoommachine en de ketel. Waardering Het gemaal is van algemeen belang vanwege de cultuurhistorische waarde als voorbeeld van een herkenbaar bewaard gebleven dieselgemaal uit 1921, ontstaan uit een stoomgemaal uit 1883 en omgebouwd tot een elektrisch gemaal. Van architectuurhistorische waarde als voorbeeld van een herkenbaar bewaard gebleven dieselgemaal. Tevens van historische waarde vanwege de machinerieën alsmede van situationele waarde in relatie tot de schutsluis en landschappelijke waarde in relatie tot de polder. (bron: Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed)

Rijksmonument nummer: 516168
Laatste wijziging: 2014-10-12 20:04:29.0

Recensies en ervaringen

Toevoegen

Wikipedia artikel

Dit artikel is volledig afkomstig van Wikipedia en valt onder de CC BY-SA licentie
Gemaal Eemnes
Het gemaal Eemnes bij de Eemnessersluis anno 2012
Het gemaal Eemnes bij de Eemnessersluis anno 2012
Locatie Aan de Eemnesservaart
Oorspr. functie gemaal
Start bouw 1880/1883
Verbouwing 1923
Monumentstatus rijksmonument
Monumentnummer 516168
Architect Ingenieursbureau W.C. en K. de Wit
Eigenaar Waterschap Vallei en Eem
Portaal  Portaalicoon   Civiele techniek en bouwkunde

Het gemaal Eemnes is een uit 1880 daterend gemaal gelegen aan de Eemnesservaart in de Nederlandse provincie Utrecht.

Beschrijving

Oorspronkelijk verliep de afwatering van de Eemnesserpolder via meerdere sluisjes, waaronder de Eemnessersluis. Vanaf 1791 werd de polder bemalen door een watermolen. Deze molen werd rond 1880 vervangen door een stoomgemaal.[1] In 1923 werd dit stoomgemaal verbouwd tot een elektrisch gemaal naar ontwerp van het Amsterdamse ingenieursbureau W.C. en K. de Wit. In 1993 werd de gemaalfunctie overgenomen door dompelpompen in nieuwe pompkelders. In 2006 werd het gemaal gerestaureerd. De oude pompinstallatie met de bijbehorende elektrische installatie is bewaard gebleven en wordt enkele malen per jaar werkend gedemonstreerd.

Het gebouw is sinds 2000 een erkend rijksmonument vanwege de cultuurhistorische waarde. De kern uit de 19e eeuw omvat het middelste gedeelte met de witgepleisterde gevel. Aan de noord- en zuidzijde zijn in 1921 aanbouwen geplaatst. Van belang zijn de bewaard gebleven machinerieën die de geschiedenis van de polderbemaling laten zien. Ook de ruimtelijke relatie met de naastgelegen schutsluis - eveneens een rijksmonument - en de Eemnesserpolder waren argumenten voor de registratie als rijksmonument.


Monumenten in de buurt van Gemaal Eemnes in Eemnes

Eemnessersluis

Korte Maatsweg
Eemnes
Omschrijving De tussen de Noordpolder te Veld en de Maatpolder gelegen SCHUTSLUIS is gelegen aan het einde van de Eemnesser vaart, daar waa..

Terrein waarin de overblijfselen van het bisschoppelijk Huis Ter Eem

-
Baarn
Terrein waarin de overblijfselen van het bisschoppelijk kasteel Ter Eem Datering: 13e eeuw. Monument 9 (6e vervolgblad) met als plaatselijke..

Pand

Wakkerendijk 9
Eemnes
18e eeuws pand, in 1964 gerestaureerd.

Pand waarvan de voorgevel aan de kerkstraatzijde in 1961/1962 is gerestaureerd en van belang is wegens de oudheidkundige waarde

Kerkstraat 1
Eemnes
Pand waarvan de voorgevel aan de Kerkstraatzijde in 1961/1962 is gerestaureerd en van belang is wegens de oudheidkundige waarde.

Huis met topgevels, rietgedekt

Kerkstraat 2
Eemnes
Huis met topgevels, rietgedekt, XVII.

Kaart & Routeplanner

Route naar Gemaal Eemnes in Eemnes

Foto's (5)