Meer dan 63.000 rijksmonumenten


Gemeenschapsgebouw van het voormalige Joodse Werkdorp Nieuwesluis, later proefboerderij Oostwaardhoeve. in Slootdorp

Gebouw

Nieuwesluizerweg 42
1774PE Slootdorp (gemeente Hollands Kroon)
Noord Holland

Bouwjaar: 1934


Beschrijving van Gemeenschapsgebouw van het voormalige Joodse Werkdorp Nieuwesluis, later proefboerderij Oostwaardhoeve.

Omschrijving Voormalig GEMEENSCHAPSGEBOUW op rechthoekig grondplan, bestaande uit één bouwlaag met hoge kapverdieping onder een beschoten zadeldak. In de zuidwestelijke hoek is een volume uitgebouwd dat twee bouwlagen telt onder een zadeldak met lagere nokhoogte en dakvoet. De dakschilden zijn met verbeterde rode Hollandse pannen gedekt. De kapvoeten liggen aan de lange zuidgevel hoger dan aan de noordgevel. Het asymmetrisch opgezette gebouw is opgetrokken in geelrode baksteen. De verdieping is grotendeels zwart gepotdekseld. De geveltop aan de kopse westzijde (uitbouw) heeft verticaal beschot. Het muurwerk heeft een zwartgeteerde omgaande plint. Tussen plint en opgaand muurwerk bevindt zich een witte horizontale band. Op de overgang van hoofdvolume en westelijke uitbouw staan twee schoorstenen: aan de zuidzijde een hoogopgaande rechthoekige schoorsteen met de smalle zijde in het muurvlak, aan de noordzijde een schoorsteen die het dakschild direct onder de nok doorsnijdt. Aan de kopse oostzijde is het zadeldak met een uilenbord en laag doorgetrokken wolfeind afgesloten, met de kapvoet ter hoogte van de verdiepingvloer. De zuidelijke langsgevel is als voorgevel behandeld en bezit links een uit het midden geplaatste ingangspartij met trappenhuis, dat de westelijke uitbouw scheidt van het gemeenschapsgedeelte. Het kozijn dat een entree en een groot traplicht bevat, bestaat voornamelijk uit glas en loopt van de begane grondvloer tot aan de kapvoet. In de eerste bouwlaag heeft dit kozijn vier deuren, elk met grote vierruits glaspanelen en afgesloten met een luifel, daarboven heeft het kozijn drie rijen van vier boven elkaar geplaatste ramen. Elke rij wordt afgesloten door een getoogd bovenlicht. In het grotendeels gesloten, korte geveldeel links van de ingangspartij bevinden zich op de begane grond vier smalle, terugliggende toiletvensters en op de verdieping een liggend kozijn met vier vierruits ramen. Ter hoogte van de westelijke uitbouw op de begane grond een meerdelig kozijn met meerruits roedenverdeling en op de verdieping een liggend kozijn met drie vierruits ramen. Het lange gevelgedeelte rechts van de ingangspartij heeft op de begane grond een reeks van vijf grote achtdelige kozijnen met meerruits roedenverdeling in de bovenlichten. Deze reeks wordt door een liggend driedelig kozijn met meerruits roedenverdeling van de ingangspartij gescheiden. De gepotdekselde verdieping heeft een doorlopende liggende vensterreeks met meerruits roedenverdeling in de bovenlichten. De westelijke kopgevel - de voorgevel van de uitbouw - heeft links een getoogde darsdeur. Rechts daarvan een door een meerdelig venster met meerruitsroedenverdeling geflankeerde smalle paneeldeur met luifel en bovenlicht. De verdieping heeft twee meerruits vensters, de beschoten geveltop één meerruits venster. De oostelijke kopgevel heeft rechts de getoogde darsdeur. Links daarvan een kozijn met dubbele deur en flankerend venster. Links daarvan een nabij de hoek met voorgevel (Z) gesitueerd vierdelig venster. De lange noordgevel heeft een bouwlaag door de tot de verdiepingsvloer doorgetrokken kapvoet. Nabij de gevelhoeken is de gevel grotendeels gesloten, afgezien van een reeks van vier smalle en hooggeplaatste verticale vensters. Daartussen bevinden zich vijf grote meerdelige vensters met 24- ruitsroedenverdeling, een kleiner meerdelig venster met 12-ruits roedenverdeling, een meerdelig venster met meerruits roedenverdeling in combinatie met een deur en tenslotte een getoogde deur. Het interieur is grotendeels in oorspronkelijk staat bewaard gebleven en bevat diverse zalen, een trappenhuis met zitbank, en een keuken met spoelbakken in rood met wit en zwart met wit tegelwerk, conform orthodox Joodse religieuze opvattingen ten aanzien van voedselbereiding Waardering Het gemeenschapsgebouw is van algemeen belang wegens cultuur- en architectuurhistorische waarde als historisch-functioneel hoofdonderdeel van het complex Joodse Werkdorp Nieuwesluis. (bron: Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed)

Rijksmonument nummer: 516084
Laatste wijziging: 2014-10-12 20:04:29.0

Recensies en ervaringen

Toevoegen

Wikipedia artikel

Dit artikel is volledig afkomstig van Wikipedia en valt onder de CC BY-SA licentie
Nieuwesluis (Wieringermeer)
Het voormalige gemeenschapsgebouw in 2010.
Het voormalige gemeenschapsgebouw in 2010.
Monumentnummer 516084
Portaal  Portaalicoon   Civiele techniek en bouwkunde
De opening van het Joodse Werkdorp in 1934
Plaquette ter herinnering aan het werkdorp.

Het Joodse Werkdorp Nieuwesluis was een in de jaren 1930 gesticht Nederlands opleidingscentrum in de Wieringermeerpolder, nabij Slootdorp. Hier kregen uit Duitsland en Oostenrijk gevluchte (jonge) Joden een agrarische vakopleiding, die ze in staat zou moeten stellen zich te vestigen in Palestina. Daarnaast vestigden zich ook velen in de Verenigde Staten of in Zuid-Amerika.

Het dorp werd in 1934 geopend, en werd beheerd door de Stichting Joodse Arbeid. Het kon zo'n 300 bewoners huisvesten, die een korte (tweejarige) opleiding zouden volgen. Ten noorden van de Nieuwersluizerweg lag het gemeenschapsgebouw met daaromheen de woonbarakken, en ten zuiden lag de Oostwaardhoeve, de 'boerderij'. In totaal hebben 750 tot 900 jongeren hier verbleven. In 1939 maakte de fotograaf Roman Vishniac een fotoserie over het leven in het werkdorp. Na de Duitse inval en bezetting in Nederland werd in maart 1941 het dorp ontruimd, op zo'n 60 achterblijvers na. De rest werd naar Amsterdam gestuurd. In juni van dat jaar kregen zij bericht dat ze mochten terugkeren naar het werkdorp. In werkelijkheid werden degenen die niet meteen onderdoken, direct naar Kamp Schoorl overgebracht, en uiteindelijk naar concentratiekamp Mauthausen, waar de meesten van hen zijn omgekomen. Uiteindelijk zijn van de laatste groep bewoners (ca. 300) er 181 omgekomen. Zowel bij de ontruiming als bij het later ophalen van de 'werkdorpers' uit Amsterdam was de SS'er Klaus Barbie betrokken, de latere 'slachter van Lyon'.

Na de oorlog kwam het voormalige werkdorp als 'Oostwaardhoeve' in gebruik als proefboerderij bij het Instituut voor Landbouwtechniek en Rationalisatie (ILR). De woonbarakken werden gesloopt, maar het voormalige gemeenschapsgebouw en de Oostwaardhoeve bleven bewaard. In 1988 verhuisde de Amsterdamse galerie Art & Project naar het gemeenschapshuis (tot 2001). Bij het gebouw bevindt zich sinds 1989 een monument met plaquette ter herinnering aan het Joodse werkdorp. Het gemeenschapsgebouw is sinds 2002 een rijksmonument.

Er zijn plannen voor herbestemming, nu de Oostwaardhoeve niet meer in gebruik is als proefboerderij bij Wageningen University & Research centre. Hieronder zijn plannen voor een kunst- en educatiecentrum, en een doorstart als agrarisch onderzoekscentrum, maar concrete besluitvorming laat nog op zich wachten. Een eerder plan om hier arbeidsmigranten onder te brengen, werd door de gemeenteraad geblokkeerd. In 2013 bevindt zich van 26 april tot en met 16 juni in het gemeenschapsgebouw een tentoonstelling met werken van hedendaagse kunstenaars rond de troonwisseling van 2013. Ook in september 2011 werd een tentoonstelling van ongeveer een maand lang in het museum gehouden.

Bronnen


Monumenten in de buurt van Gemeenschapsgebouw van het voormalige Joodse Werkdorp Nieuwesluis, later proefboerderij Oostwaardhoeve. in Slootdorp

Terrein behorende bij het complex Werkdorp Nieuwesluis

Nieuwesluizerweg 42
Slootdorp (Gemeente Hollands Kroon)
Inleiding TERREIN behorende bij het complex Werkdorp Nieuwesluis. Omschrijving Het omliggende terrein bevat een ruime voortuin met rec..

Herenhuis "Oosterwijk"

Lotweg 6
Anna Paulowna (Gemeente Hollands Kroon)
Inleiding Landhuis dat onderdeel uitmaakt van het complex 'Oosterwijk' uit 1861. Omschrijving Vrijstaand gelegen blokvormig LANDHUIS bes..

Oosterwijk: koetshuis

Lotweg 6
Anna Paulowna (Gemeente Hollands Kroon)
Inleiding Koetshuis dat onderdeel uitmaakt van het complex 'Oosterwijk' uit 1861. Omschrijving Ten noordoosten van het landhuis gelegen ..

Oosterwijk: hekwerk

Lotweg 6
Anna Paulowna (Gemeente Hollands Kroon)
Inleiding Hekwerk dat onderdeel uitmaakt van het complex 'Oosterwijk' uit 1861. Omschrijving Ten oosten van de Lotweg gelegen HEKWERK d..

Nederlands Hervormde Kerk

Noord Zijperweg 29
Wieringerwaard (Gemeente Hollands Kroon)
Inleiding Nederlands Hervormde KERK, daterend uit 1865, gesitueerd aan de noordzijde van de Noordzijperweg in het dorp Wieringerwaard. De k..

Kaart & Routeplanner

Route naar Gemeenschapsgebouw van het voormalige Joodse Werkdorp Nieuwesluis, later proefboerderij Oostwaardhoeve. in Slootdorp

Foto's (1)