Meer dan 63.000 rijksmonumenten


Sint-Bartholomeüskerk in Nootdorp

Kerkelijk Gebouw

Veenweg 38
2631CL Nootdorp (gemeente Pijnacker Nootdorp)
Zuid Holland

Bouwjaar: 1869-1871
Architect: E.J. Margry


Beschrijving van Sint-Bartholomeüskerk

Inleiding Rooms-katholieke KERK gewijd aan de H. Bartholomeus, in Neo-Gotische stijl gebouwd in de jaren 1869-1871 naar ontwerp van E.J. Margry. De georiënteerde, driebeukige kruisbasiliek met een vrijwel compleet bewaard gebleven interieur is onderdeel van het r.k. complex waartoe ook de aangebouwde pastorie behoort. Omschrijving De kerk is een driebeukige kruisbasiliek, opgetrokken in grauw bakstenen kruisverband onder een samengestelde kap voorzien van kleine dakkapellen. De aan de westzijde uitgebouwde fronttoren heeft een octogonale naaldspits. Alle daken zijn gedekt met leien in Maasdekking. De westgevel wordt geflankeerd door twee kapeluitbouwen. Het koor, de transeptarmen en de kapellen zijn veelhoekig gesloten. In de vierkante onderbouw van de toren bevinden zich tussen de in drie delen getrapte steunberen een portaal, drie smalle glas-in-loodvensters en een roosraam gevat in een spitsboog. De andere zijden van de torenonderbouw hebben rondboog glas-in-loodvensters. Rondom lopen blok- en tandfriezen. Het portaal heeft hardstenen zuilen die natuurstenen archivolten dragen, dubbele deuren met smeedijzeren gehengen in hardstenen deurposten onder een hardstenen latei, en een bovenlicht van vijf natuurstenen spitsboogvensters. In de wimperg een driepas. De achtkante torenopbouw heeft op de hoeken vier ronde torentjes met kegelvormige spitsen, versierd met tandfriezen, kleine lichtsleuven en waterlijsten. De opbouw zelf telt twee geledingen met beneden twee (aan de voorzijde één) gedrukte spitsbogige spaarvelden en erboven twee galmgaten en een wijzerplaat. Alleen aan de voorzijde een balustrade met vierpasmotieven. De toren heeft ter linker zijde vanaf de begane grond een traptoren. De octogonale torenspits heeft kleine dakkapellen en wordt bekroond door een weerhaan. Aan weerszijden van de toren bevinden zich drielichtvensters in de zijbeuken. De zijkapellen zijn voorzien van glas-in-loodvensters tussen de steunberen. In de kappen bevinden zich decoratieve dakkapellen met loden kruisbloemen. De zijgevels hebben tussen de steunberen roosvensters met glas-in-lood, en omlopende muizen- en bloktandfriezen. In de transeptarmen spitsbogige spaarvelden met hoge tweelichten onder rondlichten. De linker zijgevel heeft in de oksel met het transept een platte blokvormige aanbouw. De achtergevel heeft in het koor spitsbogige glas-in-loodvensters en in de flankerende zijkapellen glas-in-loodvensters tussen steunberen. Tussen het koor en de rechter transeptarm bevindt zich een aanbouw onder een zadeldak met de nokrichting dwars op het koor. Tegen de aanbouw een serre met plat dak, waarop weer een kleine aanbouw met twee spitsboogvensters onder een lessenaardak rust. De voorgevel van de aanbouw heeft aan weerszijden van een uitgemetselde schoorsteen twee schuifvensters onder getoogde strekken. In de nok wordt een keperboogvormig raam met driepasmotieven door de schoorsteen in tweeën gedeeld. De serre heeft een bakstenen onderbouw met een houten en glazen opbouw. De overkragende dakrand rust op consoles. Het interieur van de kerk bestaat uit een kerkschip van vier traveeën met in de opstand een arcade van natuurstenen spitsbogen op bundelpijlers met bladkapitelen. Voorts een tandlijst en een lichtbeuk met glas-in-lood roosvensters waaronder dubbele blinde velden met tandlijsten, gevat in spitsbogen. Op de bundelpijlers staan schalken die steekbalken ondersteunen waarop het houten, beschilderde, spitse tongewelf rust. De zijbeuken hebben kruisribgewelven waarvan de ribben worden ondersteund door pilasters. De traveeën van de zijbeuken hebben een drielichtvenster boven een getoogd spaarveld. Het koor, de transeptarmen en de zijkapellen hebben spitsboogvensters en spitse spaarvelden. Van het kerkmeubilair zijn onder meer van belang de banken in de oorspronkelijke opstelling, het hoogaltaar en de altaren in de zijkapellen, het doopvont, de preekstoel en de biechtstoel. Tussen schip en torenportaal een dubbele deur onder een halfrond boogveld met zespas en een orgelgalerij. Op de orgelgalerij een tweeklaviers mechanisch orgel met 12 registers gebouwd door L. Ypma in 1885. Waardering De kerk is van algemeen belang vanwege de cultuurhistorische, architectuurhistorische en stedenbouwkundige waarde: -De kerk is van cultuurhistorische waarde als bijzondere uitdrukking van een geestelijke ontwikkeling. -De kerk is van architectuurhistorische waarde als representatief voorbeeld van een neogotische kerk uit het oeuvre van de architect E.J. Margry en vanwege de kwaliteit van het ontwerp van zowel in- als exterieur. De kerk is gaaf in hoofdvorm, materiaal en detaillering en heeft waardevolle interieurelementen. -De kerk heeft ensemblewaarde vanwege de ruimtelijke, stilistische en functionele samenhang met de naastgelegen pastorie. -De kerk is stedenbouwkundig van waarde vanwege de beeldbepalende ligging in Nootdorp. (bron: Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed)

Rijksmonument nummer: 516024
Laatste wijziging: 2014-12-09 19:55:05.0

Recensies en ervaringen

Toevoegen

Wikipedia artikel

Dit artikel is volledig afkomstig van Wikipedia en valt onder de CC BY-SA licentie
Sint-Bartholomeüskerk
Sint-Bartholomeuskerk aan de Veenweg te Nootdorp, circa 1920
Sint-Bartholomeuskerk aan de Veenweg te Nootdorp, circa 1920
Plaats Nootdorp
Gebouwd in 1869-1871
Restauratie(s) 2009-2013
Gewijd aan Bartolomeüs
Monumentnummer  516024
Architectuur
Architect(en) Evert Margry
Bouwmateriaal Baksteen
Stijlperiode Neogotiek
Sint-Bartholomeuskerk, gezien van de achterzijde
Sint-Bartholomeuskerk, gezien van de achterzijde
Portaal  Portaalicoon   Christendom

De Sint-Bartholomeüskerk is een rooms-katholieke kerk aan de Veenweg in Nootdorp. De kerk is gewijd aan de heilige apostel Bartolomeüs.

Andreas Hofweegen

In 1865 woonde langs de Veenweg de naar Nootdorpse begrippen buitengewoon rijke veenboer Andreas Hofweegen. Toen hij het eind van zijn leven voelde naderen, vermaakte hij zijn vermogen aan de Bartholomeüsparochie. Het parochiebestuur ontwikkelde in de lijn van de wensen van Hofweegen daarop plannen om achter het oude kleine kerkje met de pastoorswoning een nieuwe grote kerk met pastorie te bouwen. In het jaar waarin Hofweegen stierf (1868) werd E.J. Margry als architect uitgekozen. Margry was op dat moment pas 26 jaar oud. Hij was een leerling van de grootmeester van de Nederlandse neogotiek P.J.H. Cuypers. Margry had pas in 1866 zijn eerste zelfstandige bouwopdracht gekregen: de H. Antonius van Padua aan het Boschje in Rotterdam. Een simpel versje op het tegeltableau dat hij in het portaal van die kerk liet aanbrengen geeft Margry's houding ten opzichte van de nieuwe bouwstijl goed weer: "Het dertiend' eeuwsch gothiek; Rijst hier weer uit het duister; Zoo zinrijk katholiek; In nieuwe pracht en luister." Aan dit eerste succes was het dan ook te danken dat hij binnen korte tijd een veelgevraagd architect werd.

Ontwerp

Het ontwerp van Margry voor de Bartholomeuskerk sloot aan bij de opvattingen van de bouwkunst in die periode, waarbij gotische kerkgebouwen uit de 13e eeuw als inspiratiebron dienden. De spitsbogen zijn daarbij het meest in het oog springend, waardoor de kerkgebouwen ranke, naar boven wijzende lijnen en vormen krijgen. Een kenmerk van Margry is het sterke contrast tussen bepleisterde wandvlakken en schoon metselwerk in het interieur. Dit is terug te vinden in de lijsten, kolonetten en venstertraceringen, waar overvloedig gebruikgemaakt is van gebakken profielsteen. De bepleisterde wandvlakken dienden als ondergrond voor het aanbrengen van beschilderingen. Zoals de meeste kerken van Margry is ook de Bartholomeuskerk naar een oude Hollandse traditie in hout overwelfd.

Bouw

Men ging voortvarend te werk. Nog voor de bisschoppelijke goedkeuring in 1869 binnenkwam, was de fundering voor de nieuwe kerk al klaar. Na een bouwperiode van minder dan twee jaar werd in 1871 de nieuwe Bartholomeuskerk plechtig in gebruik genomen. In de kerk waren enkele kleinere kapellen gerealiseerd. Nadat het doopvont van de doopkapel naar de Jozefkapel werd verplaatst werd de doopkapel ingericht als de kapel van Maria van Wilsveen. Deze kapel achter in de kerk bevat een replica van een Mariabeeldje dat in de 16e en 17e eeuw onderwerp van devotie was in de kapel van Wilsveen.

Boek

Het parochiebestuur van de H. Bartholomeusparochie heeft in 1996 een boek laten schrijven naar aanleiding van het 125-jarig bestaan van de kerk. Het boek heeft als titel De Bartholomeusparochie van Nootdorp, De geschiedenis van haar kerkgebouw 1871 - 1996. Het boek is geschreven door R.J (Ron) Labordus en M.A.P. (Tinus) Verwijmeren.

Renovatie

Eind jaren 90 werden de eerste ideeën gevormd voor een grootschalige renovatie van het dan al ruim 125 jaar oude kerkgebouw. Zowel de natuurelementen als het gebruik van de kerk hadden hun sporen achtergelaten; er was veel zoutuitslag op de muren te vinden en ook was het gebouw erg donker geworden door de vele jaren dat er kaarsen gebrand werden, wierook tijdens de vieringen werd gebruikt en door de oude olielampen die het gebouw vroeger verlichtten. In de daaropvolgende jaren werden de plannen uitgewerkt, in overleg met architecten en het bisdom Rotterdam waar de parochie onder valt. Dit leidde uiteindelijk tot een planning in drie fasen waarin de kerk volledig schoongemaakt en hersteld zou worden. Tijdens deze periode van renovatie is er twee keer een zogenaamde noodkerk gemaakt zodat de vieringen zoveel mogelijk konden plaatshebben in het kerkgebouw; enkele banken werden verwijderd en opgeslagen en in de vrijgekomen ruimte werd een tijdelijk priesterkoor gemaakt. De kerk werd op 16 juni 2013 feestelijk heropend door Bisschop Mgr. van den Hende door de inzegening van het nieuwe Altaar. De renovatie werd op 7 september 2013 afgerond door de plaatsing van het monumentschild bij de voordeur van de kerk.

Fase 1
In 2009 werd begonnen met fase 1. In dit plan werd de oude kachel vervangen door een nieuwe. Hiervoor werd het oude inblaaskanaal, dat in een van de ramen was geplaatst, verwijderd en vervangen voor door een ingegraven kanaal waardoor de warme lucht vanaf een rooster in het priesterkoor de kerk instroomt. Tevens werd het priesterkoor hersteld tot het oude niveau van twee treden hoog en werd het oude tegelpatroon teruggebracht.

Fase 2
Tijdens de tweede fase is de kerk volledig in de stijgers gezet waarbij de buitenmuur is geïnspecteerd, schoongemaakt en waar nodig hersteld. Ook het dak is op sommige plaatsen van nieuwe leisteen voorzien. Tevens is de toren hersteld en is het oude kruis en haantje op de toren vervangen door een replica van het originele kruis. Dit was verwijderd omdat vanwege Vliegveld Ypenburg een kruis met bakenverlichting moest worden geplaatst.

Fase 3
Tijdens de derde en laatste fase is het interieur schoongemaakt en hersteld. De bepleisterde wandvlakken die zo kenmerkend zijn voor de ontwerpen van Margry zijn schoongemaakt van alle roet terwijl de schilderingen volledig hersteld zijn. Ook de verlichting werd compleet vernieuwd. De bedrading is van de muren verdwenen en de oude gloeilampen zijn vervangen door moderne energiezuinige LED-armaturen die door vrijwilligers zijn vervaardigd.

Toekomst

Op 1 januari 2010 is de Bartholomeusparochie in de op die datum opgerichte parochiefederatie Oostland samen gaan werken met de naburige parochies van Pijnacker, Berkel en Rodenrijs, Bergschenhoek en Bleiswijk. In de komende jaren moet deze federatie overgaan tot één parochie met meerdere kerkgebouwen. Daardoor blijft de kerk behouden en toegewijd aan de Sint Bartholomeüs.

Externe link


Monumenten in de buurt van Sint-Bartholomeüskerk in Nootdorp

Pastorie

Veenweg 36
Nootdorp (Gemeente Pijnacker Nootdorp)
Inleiding PASTORIE gebouwd omstreeks 1870 naar ontwerp van architect E.J. Margry, in sobere Neo-Gotische trant. De pastorie behoort met de ..

Toren Dorpskerk (Nootdorp)

Dorpsstraat 36
Nootdorp (Gemeente Pijnacker Nootdorp)
Toren der Ned.Herv.Kerk. Eenvoudig laat-gotisch bouwwerk, begin 16e eeuw, bekroond door een korte, vierzijdige spits. Mechanisch torenuurwer..

Dorpskerk (Nootdorp)

Dorpsstraat 36
Nootdorp (Gemeente Pijnacker Nootdorp)
Ned.Herv.Kerk, gebouwd 1894 in traditionele trant bij vroeg 16e eeuwse toren. Eenvoudig zaalkerkje van vier traveeën met spitsboogvensters,..

Boerenhuis, herberg 'De Gouden Star'

Kerkweg 2
Nootdorp (Gemeente Pijnacker Nootdorp)
HERBERG "De Gouden Star". Boerenhuis onder pannen wolfdak, rechts onderkelderd en met zolderverdieping. Vensters met zes- en twaalf-ruitssch..

Windlust

Oudeweg 70
Nootdorp (Gemeente Pijnacker Nootdorp)
Korenmolen "Windlust". Stellingmolen, gebouwd in 1885 en bestaande uit een stenen onderbouw, waarop een houten, met riet gedekt achtkant. De..

Kaart & Routeplanner

Route naar Sint-Bartholomeüskerk in Nootdorp

Foto's (4)