Meer dan 63.000 rijksmonumenten


Pijnenburg: hoofdonderdeel in Baarn

Kasteel Buitenplaats

Pijnenburg 1
3744BW Baarn
Utrecht

Bouwjaar: 1647
Architect: Vingboons


Beschrijving van Pijnenburg: hoofdonderdeel

Omschrijving onderdeel 1: HOOFDGEBOUW (Pijnenburg). In verschillende bouwperioden tot stand gekomen blokvormig huis op T-vormige grondslag, waarvan het oudste gedeelte, naar ontwerp van de architect Vingboons, dateert uit 1647 en de dwarsgevel daar in de tweede kwart van de negentiende eeuw haaks tegenaan is geplaatst. Het geheel is in de negentiende eeuw witgepleisterd. Het zeventiende-eeuwse gedeelte (west) bestaat uit een kelder, souterrain en een bel-etage onder een met grijze kruispannen gedekt afgeplat schilddak. Op de hoeken van het dak vier schoorstenen. Centraal in de symmetrisch ingedeelde zuidwest gevel is de tegenwoordige hoofdingang, die daar in 1913/14 door Hanrath is geplaatst en is georiënteerd op een groot gazon met waterpartij. De omlijste deur met bovenlicht op de bel-etage is bereikbaar via een natuurstenen trap. Onder de trap een toegangsdeur naar het souterrain. Ter weerszijden van de ingang twee traveeën bestaande uit een vierruits venster in het souterrain en een venster met tweeruits bovenlicht voorzien van persiennes op de bel-etage. De meest rechtse vensteras is omwille van een uitbouw gehalveerd. Boven de lijstgevel twee dakkapellen. Tegen de blinde noordwest gevel is in 1996 een rechthoekige garage gebouwd in de stijl van het huis, deze is voor de bescherming van ondergeschikt belang. De noordoost gevel van het oude huis bestaat uit vijf traveeën opgebouwd uit een vierruits schuifvenster in het souterrain en een venster met tweeruits bovenlicht op de bel-etage. Twee halfrond afgesloten dakkapellen met cirkelvormig draaivenster. Het negentiende-eeuwse gedeelte is hoger opgetrokken dan het zeventiende-eeuwse deel en bestaat uit een souterrain en twee bouwlagen onder een met grijze kruispannen gedekt schilddak. Op de nok twee en in het dakschild (noordwest) één schoorsteen. De zuidoost gevel is vijf traveeën breed met een middenrisaliet, dat geleed wordt door vier pilasters waartussen drie dubbele glazen tuindeuren met halfrond getraceerd bovenlicht zijn geplaatst. Voor het risaliet een zuilenportiek van vier hardstenen Ionische zuilen staande op een hardstenen zes-tredig bordes met aan weerszijden een twintigste-eeuwse vierkante hardstenen tuinvaas. In het portiek een cassetteplafond (drie cassetten) versierd met grote rozetten. Boven het portiek een balkon met smeedijzeren balustrade waarachter drie dubbele glazen balkondeuren. Ter weerszijden van het middenrisaliet een hoog T-venster bekroond door een houten kroonlijst rustend op consoles en een meerruits venster. Alle met persiennes. In beide zijgevels twee vensterassen gevormd door meerruits vensters met persiennes. In het midden een halfronde dakkapel met vierruits draaivenster. Rondom het huis een bordes afgewerkt met lage bakstenen muurtjes met trappetjes naar ontwerp van Hanrath (1913/14). Aan de zuidoostkant van het huis een terras afgebakend door een halfronde lage bakstenen muur waarop twee vierkante hardstenen vazen staan. In het INTERIEUR is ondermeer van belang het trappenhuis met ovaalvormige trap uit 1917; het stucplafond in de gang uit 1917; de 'haard'kamer naar het ontwerp van de toenmalige bewoner E.H.D.Insinger met een monumentale marmeren schouwpartij, houten balkenplafond en lambriseringen uit ca.1917; de grote zaal met stucplafond en eenvoudige schouwpartij uit ca.1830 en negentiende-eeuws behangsel. Waardering Het HOOFDGEBOUW is van algemeen belang: - vanwege het in oorsprong 17de-eeuwse hoofdgebouw in Hollands-classicistische stijl naar ontwerp van de architect Vingboons, dat is uitgebreid in 1835 door Homan en in het begin van de 20ste eeuw door Hanrath; - vanwege de 19de-eeuwse interieurelementen en de bijzondere 'haard'kamer uit het begin van de 20ste eeuw; - vanwege de markante ligging binnen de historische tuin- en parkaanleg; - vanwege de functioneel-ruimtelijke relatie met de andere onderdelen van de buitenplaats. (bron: Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed)

Rijksmonument nummer: 515716
Laatste wijziging: 2014-10-12 20:04:29.0

Recensies en ervaringen

Toevoegen

Wikipedia artikel

Dit artikel is volledig afkomstig van Wikipedia en valt onder de CC BY-SA licentie
Pijnenburg
Landhuis pijnenburg.jpg
Locatie Lage Vuursche
Coördinaten 52° 10′ NB, 5° 15′ OL
Oorspr. functie Buitenplaats
Start bouw 1647
Verbouwing 1835, 1913
Bouwstijl Hollands classicisme
Monumentstatus Rijksmonument
Monumentnummer 515715
Architect Philips Vingboons
Eigenaar E.P. Insinger
Detailkaart
Pijnenburg (landgoed)
Pijnenburg (landgoed)
Portaal  Portaalicoon   Baarn

Pijnenburg is een landgoed in de Nederlandse gemeente Baarn en een klein deel Soest, in de provincie Utrecht. Het ligt aan de Biltseweg (N234) tussen Soestdijk en Bilthoven.

Het landgoed van 350 hectare grenst aan het grondgebied van Paleis Soestdijk en bestaat uit drie boswachterijen: ’t Hooge Erf, Kievitsdal en De Brandenburg en ligt, net als Lage Vuursche, in de Laagte van Pijnenburg. Deze laagte is onderdeel van de Utrechtse Heuvelrug maar lager en natter.

Geschiedenis

Of ook het Huis Pijnenburg een middeleeuwse voorganger had is niet bekend. Weliswaar is de familienaam Pijnenburg (Poynenborch en vele variaties) al sinds de 14e eeuw gedocumenteerd[1] maar een verband met het landgoed is niet aanwijsbaar.

In 1647 was het landgoed Pijnenburg in bezit van Sara de Wael, weduwe van Jacob Jacobsz Hinlopen, handelaar en schepen van de stad Amsterdam. Zij liet een huis bouwen naar ontwerp van Philip Vingboons. Na haar overlijden in 1652 kwam de buitenplaats toe aan haar zoon Jan Hinlopen. Diens dochter Johanna Maria verkocht huis en landgoed in 1720 aan Everard van Harscamp, secretaris en later burgemeester van de stad Utrecht. Het huis zou in de eeuw daarna nog acht verschillende eigenaren krijgen.

Andries de Wilde

Andries de Wilde en Cornelia Henrica de Wilde-Neitzel voor hun Huis Pijnenburg

In 1823 kocht Andries de Wilde het landgoed van rentenier Rozerik. De Wilde liet de buitenplaats in 1835 door architect Erik Frederik Homan verbouwen en uitbreiden. De huidige hoofdvleugel werd er dwars voor gebouwd, de twee vleugels kwamen zo haaks op elkaar te staan. Het huis kreeg op die manier een T-vormige plattegrond.[2] Vanaf de ingang is dat het rechter huis. Aan de achterzijde van het complex staat hoog in de muur de eerste steen van 6 april 1835.

Ook liet De Wilde een koetsierswoning en zes boerderijen bouwen, die hij naar zijn kinderen vernoemde, en liet hij het achterliggende park opnieuw aanleggen door de Utrechtse tuinarchitect Hendrik van Lunteren. Omstreeks 1850 breidde hij zijn bezittingen nog verder uit met de hofsteden Veenhuizen en Ravenhorst.

Familie Insinger

In 1860 verkocht De Wilde het noordelijke deel aan het latere Tweede Kamerlid mr. Herman Albrecht Insinger (1827-1911), directeur van de Amsterdamse Kanaalmaatschappij. Op het zuidelijke deel liet De Wilde een nieuwe villa Zuid Pijnenburg (nu De Hoefslag) bouwen. Na de dood van De Wilde in 1865 kocht Insinger ook de rest van het landgoed. Tot op heden (2016) is Pijnenburg altijd in het bezit van de familie Insinger gebleven, al werden later delen van het grondbezit verkocht aan onder meer Natuurmonumenten. Op latere leeftijd verhuisde Insinger naar Parijs. Pijnenburg bleef toen waarschijnlijk onbewoond van 1890 tot 1910.

Toen in 1911 Herman Albrecht stierf, werd diens kleinzoon Edmond Herman Deodatus Insinger (1892-1951) eigenaar middels een legaat. Deze liet het net voor de Eerste Wereldoorlog verbouwen en moderniseren naar plannen van architect Johan Wilhelm Hanrath en woonde er permanent.

In 1917 liet hij door de Haagse architect J.A. Cramer een nieuw koetshuis bouwen aan de Biltseweg. Ook hotel-restaurant Groot-Kievietsdal aan de Hilversumsestraatweg werd in opdracht van E.H.D. Insinger gebouwd. Deze Insinger liet in de wijk Overhees van Soest een school bouwen. De school kreeg de naam Insingerschool en kwam aan de Insingerstraat. In 1951 werd de latere ambassadeur J.H.O. Insinger (1918-2008) eigenaar van het landgoed. Deze droeg in 1990 het beheer over aan zijn zoon en bankier mr. Edmond Per Insinger (1953).[3]

Bewoners/eigenaren

  • ± 1648 - Sara de Wael, weduwe van lakenhandeelaar Jacob Jacobz. Hinlopen
  • 1652 - Jan J. Hinlopen, schepen van Amsterdam
  • 1720 - Everard van Harscamp, secretaris van de stad Utrecht
  • 1738 - Jacob van Dorssen, kanunnik van de Utrechtse Dom
  • 1750 - Hendrik Coenraad Comman, intendant van paleis Soestdijk
  • 1763 - Elias Augier
  • 1790 - Franciscus Henricus Morrees, 'Advocaat in den Hove van Holland'
  • 1806 - Nicolaas Henricus Strick van Linschoten
  • 1810 - Jurrian Tetterode te Amsterdam
  • .. - 1823 Jacob Marcus Rozenik
  • 1823 - Andries de Wilde, arts, zakenman, kunstliefhebber en schrijver
  • 1865 - Herman Albrecht Insinger, politicus en directeur Amsterdamse Kanaalmaatschappij
  • 1911 - Edmond Herman Deodatus Insinger, Egyptoloog
  • 1951 - Jan Herman Odo Insinger, ambassadeur
  • 1990 - Edmond Per Insinger

Huis Pijnenburg

De hoofdwoning, een wit gepleisterd buitenhuis, is een rijksmonument. Het landhuis is met de voorgevel op de weg gericht en ziet uit op het landhuis Staalwijk aan de overkant van de weg.

Het oudste deel van het huis uit de 17de eeuw heeft een kelder, souterrain en een bel-etage. De ingang bevindt zich in de symmetrisch ingedeelde zuidwestgevel. Onder de trap is een toegangsdeur naar het souterrain. Boven de noordoostelijke lijstgevel bevinden zich twee halfronde dakkapellen met cirkelvormig draaivenster.

Het gedeelte dat in de 19de eeuw werd aangebouwd is hoger dan het oude deel en bestaat uit een souterrain en twee bouwlagen. Boven het portiek is een balkon met een smeedijzeren balustrade, met daarachter drie dubbele glazen balkondeuren.

Rondom het huis bevindt zich een bordes met lage bakstenen muurtjes met trappetjes.

In het trappenhuis is een ovaalvormige trap uit 1917. De woonkamer heeft een marmeren schouwpartij, een houten balkenplafond en lambriseringen uit ±1917. De grote zaal heeft een stucplafond en een schouw uit ongeveer 1830 en behangsel uit de 19e eeuw.

Park

Het park rondom het huis heeft een oppervlakte van 31 hectare. In het bosgedeelte staan behalve loofbomen en coniferen ook bijzondere boomsoorten. In de nog bestaande serpentinevijver (met bruggetjes) werden vroeger door de familie met een punter vaartochtjes gemaakt. Op het terrein bevindt zich enkele kassen en een ijskelder.[4]

Laag Hees

Abusievelijk is tientallen jaren een stuk bosgebied in Laag Hees (gemeente Soest) aangeduid als Pijnenburg. Onder invloed van de Historische Vereniging Soest is die naam in 2005 veranderd in Laag Hees. Voorheen was een groot deel van dit gebied in handen van de familie Insinger, die het hele bezit Pijnenburg noemde. Nu is nog maar een klein randje Soest in handen van de Insingers. De bossen van Laag Hees zijn eigendom van Natuurmonumenten, Fortis en een aantal particuliere eigenaren.

Recreatiewoningen

Op het terrein staan witte recreatiewoningen in de kleuren rood en groen van Pijnenburg. De meeste zijn gerestaureerd, andere zijn nieuw gebouwd.


Monumenten in de buurt van Pijnenburg: hoofdonderdeel in Baarn

Pijnenburg: historische tuin- en parkaanleg

Pijnenburg 1
Baarn
Omschrijving onderdeel 2: HISTORISCHE TUIN- EN PARKAANLEG. De deels in structuur en deels in detail gaaf bewaarde tuinaanleg in landschaps..

Koetshuis Pijnenburg

Pijnenburg 1
Baarn
Omschrijving onderdeel 3: KOETSHUIS. Aan het begin van de oprijlaan gesitueerd koetshuis uit 1917 gebouwd in rustieke Engelse cottage-stij..

Pijnenburg: cascade annex keermuur

Pijnenburg 1
Baarn
Omschrijving onderdeel 4: CASCADE ANNEX KEERMUUR. Terzijde van het huis (zuid) een door Hanrath ontworpen bakstenen cascade bestaande uit ..

Pijnenburg: ijskelder

Pijnenburg 1
Baarn
Omschrijving onderdeel 5: IJSKELDER. Ten noorden van de oude moestuin in een kunstmatig opgeworpen heuvel gelegen achttiende-eeuwse ijskel..

Pijnenburg: kas

Pijnenburg 1
Baarn
Omschrijving onderdeel 6: KAS. Ten noordwesten van het huis in de oude moestuin een laat negentiende-/ vroeg twintigste-eeuwse rechthoekig..

Kaart & Routeplanner

Route naar Pijnenburg: hoofdonderdeel in Baarn

Foto's (1)