Meer dan 63.000 rijksmonumenten


Huis Broekhuizen in Wehl

Woonhuis

Broekhuizerstraat 8
7031GZ Wehl (gemeente Doetinchem)
Gelderland

Bouwjaar: ca. 1860 (voorganger uit 13e eeuw) 1860 ca. 1860 (voorganger uit 13e eeuw)


Beschrijving van Huis Broekhuizen

Inleiding VILLA met bijbehorend TUINHUISJE gebouwd ca. 1860. De villa is gebouwd op een kunstmatige heuvel op de plek waar ooit een oude woontoren heeft gestaan, van het uit de middeleeuwen stammend huis Broekhuizen, omringd door een gracht. Links achter het huis bevindt zich een moderne garage die niet onder de bescherming valt. De villa is gebouwd in een neo-classicistische stijl. Kenmerkend zijn de symmetrisch ingedeelde gepleisterde, gevels waarvan alleen de voor- en achtergevel zijn voorzien van hoekpilasters. De gevels worden door een omlopend en gecornist fries afgesloten. Boven de 8-ruits schuiframen op de bel-etage sieren gestucte schouderbogen met kuiven de vensters met afgeronde hoeken in de voorgevel. Het tuinhuisje ligt links voor de villa en is met de nok van het zadeldak haaks op de villa gesitueerd. Het is opgetrokken in een traditionele stijl met boven de schuiframen wenkbrauwen en in de topgevel een venster met een Serlio motief. De villa bevindt zich met het tuinhuisje in een fraaie tuin met diverse oude (uitheemse) bomen. De beukenlaan waarlangs de villa is te bereiken is door de aanleg van de Broekhuizerstraat tegenwoordig in tweeën gesplitst. Deze provinciale weg vormt nu een belangrijke verbinding tussen Didam en Doetinchem. Omschrijving De VILLA is gebouwd op een vierkant grondplan en bevat een souterrain, een bel-etage en een zolderverdieping. Het afgeplatte schilddak is met leien in maasdekking belegd. In de voor- en achterdakschilden, in de beide dakschilden boven de zijgevels drie dakkapellen met licht getoogde bovenzijde. Deze zijn alle voorzien van gekoppelde ramen met kruisroede waarvan één als draairaam is uitgevoerd. De twee schoorstenen in het dakvlak van de linker zijgevel zijn in schoon metselwerk uitgevoerd terwijl de rechter zijgevel een uitgebouwd en wit geschilderd rookkanaal bevat. De vensters op de bel-etage zijn als schuifraam uitgevoerd 2x(3+1). Ze zijn voorzien van hardstenen lekdorpels. De gevels worden afgesloten door een gepleisterd fries en een zwaar geprofileerde gootlijst. De symmetrisch ingedeelde VOORGEVEL heeft vijf vensterassen. De middelste vensteras is uitgevoerd als middenrisaliet en heeft een hardstenen opgang naar de bel-etage met enkel aan de linkerzijde een eenvoudige gietijzeren leuning met trappaal. De middenas wordt benadrukt door een dakopbouw met een getoogde bovenzijde en een balkon boven de entreepartij. Links van de trap bevinden zich in de hoge borstwering twee getoogde vensters. Rechts van de trap zijn deze openingen blind. De bel-etage heeft aan elke zijde van de bordestrap twee vensters, die alleen in de voorgevel zijn voorzien van schouderbogen en kuiven. De vensteropeningen hebben afgeronde bovenhoeken. De dubbele paneeldeur is voorzien van kussenpanelen en sierroosters. Het van afgeronde bovenhoeken voorziene deurkozijn rust op hardstenen neuten en heeft een drieruits bovenlicht. Het balkonhek boven de entree is niet oorspronkelijk. In de LINKER ZIJGEVEL heeft links een blinde vensternis ter grootte van het als schuifraam uitgevoerd 8-ruits raam rechts in de gevel. Daartussen bevinden zich boven elkaar een getoogde kelderopening en twee 2-ruits kozijnen ter grootte van een liggende rechthoek daarboven. Uiterst links in de gevel bevindt zich een zijingang ter hoogte van de bel-etage. Voor het keldervenster bevindt zich een keldertrap, verscholen achter een laag muurtje met hoekkolommen. De indeling van de ACHTERGEVEL is vergelijkbaar met de voorgevel. In het souterrain zijn rechts drie getoogde vensters aanwezig met stolpramen en diefijzers. De bel-etage heeft vijf vensterassen met ramen als in de voorgevel. Ook hier een risalerende middenas met balkon. In de RECHTER ZIJGEVEL bevindt zich in het midden een uitgemetselde schoorsteen met aan weerszijden een venster met ramen zonder roedenverdeling. Onder de vensters bevindt zich een horizontaal rookkanaal dat naar het hoofdkanaal leidt. Het INTERIEUR bezit nog enkele waardevolle onderdelen. De kamer en suite rechts van de gang is uitgerust met rijk geornamenteerde stucplafonds en binnenluiken. De kamer wordt door dubbele schuifdeuren met helder, niet meer oorspronkelijk glas-in-lood gescheiden. Tegen de rechter zijgevel komen onder de vensters twee identieke schouwen voor die hun rookkanaal aan de buitenzijde naar het hoofdkanaal hebben. De hal bevat marmertegels en een geornamenteerd stucplafond. De halfslag keldertrap met halfgebogen treden leidt naar een tongewelfde kelder waarin een keuken met waterpomp, een waterput die is dichtgemaakt en natuurstenen bakken ten behoeve van opslag van gerookt vlees. De bordestrap in de hal bevat een in Art-Decostijl uitgevoerde trappaal met balusters. Op de verdieping bevinden zich zeven kamers en een centrale hal. Het TUINHUISJE is gebouwd op een vierkant grondplan en voorzien van een zadeldak met gesmoorde, opnieuw verbeterde Hollandse pannen. De gevels met gecementeerde voetmuur zijn opgetrokken in baksteen en behalve de geveltoppen die halfsteens zijn uitgevoerd, in kruisverband gemetseld. De symmetrisch ingedeelde VOORGEVEL bezit een opgeklampte recht afgesloten kraalschroten deur met een licht getoogd, door een verticale roede gedeeld bovenlicht. De deur rust op een betondorpel. Ter weerszijde is een lichtgetoogd schuifraam 2x(2+1) geplaatst waarboven gecementeerde wenkbrauwen. Twee staafankers links en rechts boven de deur duiden de balklaag aan. De geveltop heeft een venster met Serlio-motief. Rijk gesneden windveren met eindpannen sluiten de dakvlakken af. De LINKER- en RECHTER ZIJGEVEL zijn blind uitgevoerd en bezitten één staafanker. In de ACHTERGEVEL twee spinnekopraampjes met in de geveltop een rondvenster. Het INTERIEUR bezit een ziende kap met twee draagbalken in de langsrichting en één in de breedte. Waardering VILLA gebouwd ca. 1860. - Van architectuurhistorische waarde als goed en gaaf bewaard voorbeeld van een villa uit de tweede helft 19de eeuw, die gebouwd is in neo-classicistische stijl. De villa valt op door bijzondere esthetische kwaliteiten in het in- en exterieur zoals gave verhoudingen en een fraaie detaillering. Het interieur bezit nog enkele waardevolle onderdelen zoals geornamenteerde stucplafonds, schuifdeuren en twee schouwen met een bijzondere aanleg van het rookkanaal. Het tuinhuisje heeft een gave hoofdvorm, goede verhoudingen en decoratief gesneden windveren. Villa en tuinhuisje vormen samen een fraai ensemble. - Van stedenbouwkundige waarde als voorbeeld van een villa met tuinhuisje die als ensemble onderdeel uitmaken van een historisch gegroeid klein landschappelijk gebied. Villa en tuinhuisje spelen daarin een beeldbepalende rol. - Van cultuurhistorische waarde vanwege de situering op een kunstmatige heuvel waarop een woontoren heeft gestaan. Rond 1860 werd de toren afgebroken ten gunste van dit door gravin von der Goltz gebouwd huis. De woning heeft tevens dienst gedaan als burgemeesterswoning. (bron: Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed)

Rijksmonument nummer: 515568
Laatste wijziging: 2014-10-12 20:04:29.0

Recensies en ervaringen

Toevoegen

Wikipedia artikel

Dit artikel is volledig afkomstig van Wikipedia en valt onder de CC BY-SA licentie
voormalig kasteel Broekhuizen
Locatie Wehl (Doetinchem)

Noordoostelijk bij de rotonde Keppelseweg/Broekhuizerstraat, Vlag van Nederland Nederland

Algemeen
Kasteeltype woontoren
Stijl middeleeuws
Gebouwd in voor 1380
Gesloopt in voor 1735
Bijzonderheden kasteelterrein herkenbaar vanuit de lucht
Website Satellietfoto van Broekhuizerstraat te Wehl
Villa Broekhuizen
Villa Broekhuizen 2010
Villa Broekhuizen 2010
Locatie Broekhuizerstraat 8, Wehl, Vlag van Nederland Nederland
Algemeen
Stijl neoclassicistisch
Huidige functie woonhuis met advocatenpraktijk
Gebouwd in ca. 1860
Gebouwd door douairière Van der Goltz-des Tombe
Gekocht door na het overlijden van de gravin:
  • 1893 jhr. L.E.M.van Nispen
  • 1941 Gemeente Wehl
  • 1971 A.M.Sliedrecht
  • 1975 echtpaar Pas
  • 2012 advocaat B.H.F.M. Schrover
Monumentale status Rijksmonument
Monumentnummer  515568
Gebeurtenissen In 1816 kwam Wehl bij Nederland
Bijzonderheden De huidige villa staat op de 18de-eeuwse fundamenten

Huis Broekhuizen is een voormalige havezate in de Nederlandse gemeente Doetinchem, gelegen ten noorden van het dorp Wehl dat in 1406 Kleefs gebied werd. Pas in 1816 kwam Wehl bij Nederland. Op de plaats van de voormalige havezate staat tegenwoordig een kleine gelijknamige villa.

Geschiedenis

De familie Van Broeckhuysen woonde al eind 13e eeuw nabij de huidige villa. Op luchtfoto's is een duidelijk reliëf te herkennen op de plek van het 12de-eeuwse kasteel. De vroegste vermelding is afkomstig uit het jaar 1380 als Steven van Broickhusen (uit de familie Van Broeckhuysen van Barlham) leenman is van het goed. Uit die tijdsperiode is er sprake van een burcht. Deze burcht bestond uit donjon en voorburcht die beiden apart op een omgracht eilandje lagen. Het eilandje ligt ten zuiden van de huidige villa, bij onderzoek zijn hier middeleeuwse puinresten gevonden. De donjon moet voor het jaar 1735 zijn verdwenen. Op een Kleefse kadasterkaart uit 1735 komt de toren niet meer voor.

Het geslacht Broickhuysen blijft anderhalve eeuw eigenaar van de burcht. Uiteindelijk gaat Broekhuizen in 1544 over naar Gijsbert van Ulft en in 1564 naar diens dochter Gijsberta van Ulft. Gijsberta had vijf dochters. De twee oudsten uit haar eerste huwelijk met Evert van Broeckhuysen tot Barlham. In 1625 erft Gijsberta van Broeckhuysen, weduwe van Hendrik van Rouwenoort, al het goed van haar moeder. In 1666 verkoopt haar zoon Gooswijn van Rouwenoort alles aan Hendrick Frederick Bentinck van de Kemnade. Van 1694 tot 1730 is Broekhuizen bezit van Philip Carel vrijheer van Wyllich en Lottum. Waarschijnlijk is de burcht onder hem gesloopt.

Waarschijnlijk is er bij de sloop van de middeleeuwse burcht een nieuw landhuis gebouwd dat de status havezate had. Voor 1725 werd de havezate nog gebruikt als kerk voor de protestantse diensten. In 1765 kwamen huis en goed in bezit van Cornelis Steengracht (1723-1781). Bij akte van 9 september 1765 had Cornelis Steengracht de allodiale heerlijkheid Wehl overgenomen van de Pruisische Invalidenkas, later zou het vererfd worden aan het geslacht Van der Goltz, die het tot in het laatst der 19e eeuw behielden.

Zijn broer Adriaan kocht in 1772 Slangenburg in Doetinchem. Toen Adriaan een jaar later, in 1773 kinderloos overleed erfde Cornelis ook Slangenburg. Cornelis had twee dochters, de oudste overleed op negenjarige leeftijd. De jongste huwde met Wilhelm Bernhard von der Goltz. Toen Cornelis in 1781 overleed, liet hij Slangenburg en Broekhuizen na aan zijn kleinzoon Frederik Adriaan van der Goltz, een Pruisische beroepsofficier, die in 1814 opgenomen werd in de Zeeuwse ridderschap, met homologatie titel van graaf. Het echtpaar Van der Goltz woonde in Den Haag en gebruikte de Slangenburg als buitenplaats. Rond 1860 liet de weduwe van hun zoon, douairière Van der Goltz-des Tombe, de havezate Broekhuizen slopen en werd er op de achttiende-eeuwse fundamenten de huidige villa gebouwd. Zij overleed in 1892, waarna haar erven alles verkochten. Broekhuizen kwam in bezit van jonkheer L.E.M. van Nispen tot Sevenaer, die van 1934 tot 1939 burgemeester van Wehl was en er tot 1941 woonde.

In 1941 kocht de gemeente Wehl het huis om dienst te doen als ambtswoning voor de burgemeester. In 1971 verkocht de gemeente het huis aan de heer Locht die het meteen doorverkocht aan A.M. Sliedrecht. Sedert 1975 was de familie Van de Pas eigenaar en bewoner van de villa. Begin 2012 verkocht de familie de villa.[1]

Huidige staat en functie

De villa die er nu nog staat is omstreeks het jaar 1860 gebouwd. Waarschijnlijk zijn in deze tijd ook de grachten gedempt. De bijgebouwen lagen ook op een eiland en moeten rondom het jaar 1866 zijn afgebroken. De villa en het tuinhuisje zijn sinds april 2000 beschermd als rijksmonument, vanwege de bijzondere esthetische kwaliteiten in het in- en exterieur. Het tuinhuisje heeft een gave hoofdvorm en vormt samen met de villa een fraai ensemble. Het geheel heeft een cultuurhistorische waarde vanwege de situering op een kunstmatige heuvel waarop een woontoren heeft gestaan.

Op 15 februari 2012 verkocht familie Van de Pas, die sinds 1975 eigenaar was, de monumentale villa met 1 ha grond aan Walter van Velthuizen en Bernadette Schrover, die haar advocatenpraktijk in de villa heeft.[2]


Monumenten in de buurt van Huis Broekhuizen in Wehl

R.K. Sint Martinuskerk (St. Maarten)

Kerkplein 1
Wehl (Gemeente Doetinchem)
R.K. Kerk (St. Maarten). Oorspronkelijke pseudobasiliek, die in 1916 op de twee westelijke schiptraveeen na werd afgebroken en in neogotisch..

Pastorie

Kerkplein 4
Wehl (Gemeente Doetinchem)
PASTORIE. Tegenover de kerk op het aantrekkelijke beplante plein de R.K. Pastorie, statig herenhuis (XIX C), met schilddak, balkon op houten..

Boerderij 'De pol'

Groenestraat 4
Wehl (Gemeente Doetinchem)
Boerderij "de Pol". In oorsprong laat middeleeuwse havezathe, gelegen binnen een nog herkenbare omgrachting. In de huidige vorm T-vormige ho..

Stoomtimmerfabriek met aangrenzend woonhuis

Stationsstraat 30a
Wehl (Gemeente Doetinchem)
Inleiding STOOMTIMMERFABRIEK met aangrenzend WOONHUIS door aannemer/architect Th.W.A. Damen (1876-1956) gebouwd in 1907-1909, gelegen aan ..

Oud hagelkruis

Leemkuilseweg 4
Wehl (Gemeente Doetinchem)
Een oud hagelkruis. IJzeren kruis op een houten staak.

Kaart & Routeplanner

Route naar Huis Broekhuizen in Wehl

Foto's (1)