Meer dan 63.000 rijksmonumenten


Windmotor Uitwellingerga 1 in Uitwellingerga

Molen

Sjuwedyk 16
8624TV Uitwellingerga (gemeente Súdwest Fryslân)
Friesland

Bouwjaar: 1929


Beschrijving van Windmotor Uitwellingerga 1

Inleiding De middelgrote AMERIKAANSE WINDMOTOR is een markant herkenningspunt in het nabij het Sneekermeer gelegen weidegebied. De naar Amerikaans model ontstane windmolen van het type "Energie", uit Duitsland (Dresden) geïmporteerd door N.V. Electro-Technisch Bureau Scholten & Pijper uit Hoorn, werd in 1929 gebouwd op de plaats van een traditionele molen. De molen werd gebouwd tezamen met de bestaande "Herkules" windmotor (aan de Geeuwpolder) gelegen aan dezelfde Dolte-sloot enige honderden meters naar het noorden. Deze molen is de enige overgebleven middelgrote "Energie" windmotor in Nederland. Omschrijving De 9 meter hoge toren staat in een uit beton opgetrokken fundering. Op de fundering is een betonnen onderbouw aangebracht voorzien van een betonnen dak. De onderbouw is voorzien van twee gietijzeren zesruitsramen boven de waterlopen en een in een stalen kozijn aangebrachte stalen toegangsdeur. Boven de achterwaterloop in de betonnen onderbouw is in opliggende cijfers, het bouwjaar van de molen, 1929 aangebracht. De voorwaterloop is voorzien van een stalen krooshek en een dubbele schotbalksponning. Boven de voorwaterloop een hek, bestaande uit betonnen peilers met hiertussen stalen pijpen als regels. De betonnen achterwaterloop is voorzien van een houten wachtdeur en een dubbele schotbalksponning. De molen is bij uitzondering voorzien van een schroefpomp bestaande uit een stalen waaier in een gietijzeren huis. De molen maalt uit op de "Doltesloot" (Friese boezem). De stalen toren heeft een ladder en een achtkantige stelling. De stelling bestaande uit stalen liggers, een houten dek en een stalen hekwerk. Aan de bovenzijde van de toren is een op kogellagers draaiend gietstalen motorlichaam aangebracht. Het bij uitzondering 21 gegalvaniseerde stalen bladen tellende windrad heeft een diameter van 6 meter. Het rad bestaat uit zeven straalarmen waartussen segmenten met ieder drie bladen verbonden door drie ringen zijn aangebracht. De molen is voorzien van twee vanen: een hoofdvaan en een zijvaan. De eerste dient voor de zelfregeling naar de windrichting, de tweede voor zelfregeling naar windsterkte. De molen is voorzien van een gietstalen gaande werk en stalen spillen. Waardering De zogenaamde Amerikaanse windmotor uit het begin van de 20e eeuw is van algemeen cultuurhistorisch en industrieel- archeologisch belang: - voor de geschiedenis van de industriële archeologie van Nederland, in het bijzonder van die der windmotoren; - voor de ontwikkeling van de vroeg-20e-eeuwse Nederlandse bemalingstechniek met gebruikmaking van Amerikaans model windmolens; - als maalwerktuig kenmerkend voor de fase die ligt tussen windbemaling en motorbemaling; - vanwege zijn rol in het ontstaan van de bemalinggeschiedenis van het voormalige "Waterschap Oppenhuizen c.a." en later het waterschap "Marne-Middelsee"; - als zeldzaam voorbeeld van een middelgrote "Energie" windmotoren; - vanwege de ensemblewaarde samen met de nabij gelegen "Herkules" windmotor; - vanwege zijn landschappelijke betekenis als markant herkenningspunt in het weidegebied nabij het Sneekermeer. (bron: Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed)

Rijksmonument nummer: 515180
Laatste wijziging: 2014-10-12 20:04:29.0

Recensies en ervaringen

Toevoegen

Wikipedia artikel

Dit artikel is volledig afkomstig van Wikipedia en valt onder de CC BY-SA licentie
Windmotor Uitwellingerga 1
De windmotor in 2007
De windmotor in 2007
Basisgegevens
Plaats Uitwellingerga, Friesland
Bouwjaar 1929
Type Amerikaanse windmotor
Kenmerken 21 bladen
Vlucht 6,0 m
Functie poldermolen
Bestemming  bemaling van de Geeuwpolder, op vrijwillige basis
Monumentnummer  515180
Externe link(s)
De Hollandsche Molen
Windmotordatabase
Portaal  Portaalicoon   Molens

De Windmotor Uitwellingerga 1 is een poldermolen ten oosten van het Friese tweelingdorp Oppenhuizen/Uitwellingerga, dat in de Nederlandse gemeente Wymbritseradeel ligt.

Beschrijving

Deze molen is een maalvaardige Amerikaanse windmotor van het type Herkules Energie, die werd vervaardigd bij de Vereinigte Windturbine Werke AG in Dresden. Hij heeft een windrad van 21 bladen en een diameter van 6 meter en is in Nederland de enige overgebleven windmotor in deze uitvoering. De molen bemaalt sinds 1929 aan de Doltesloot de Geeuwpolder, een zomerpolder ten oosten van Oppenhuizen, tegenwoordig een natuurgebied dat eigendom is van Staatsbosbeheer. Deze wordt ook bemalen door de iets noordelijker gelegen Windmotor Uitwellingerga 2 en door de Geeuwpoldermolen, een spinnenkopmolen die aan de westzijde van de Geeuwpolder staat. De windmotor is een rijksmonument en eigendom van het Wetterskip Fryslân. Hij is niet geopend voor publiek.

Zie ook


Monumenten in de buurt van Windmotor Uitwellingerga 1 in Uitwellingerga

Hervormde kerk en toren

Buorren 59
Uitwellingerga (Gemeente Súdwest Fryslân)
Herv. Kerk en toren op Kerkhof. Eenvoudig kerkgebouw uit 1690 blijkens gedenksteen met wapen Burmania. Toren uit 1873. In de kerk 17e eeuwse..

Pand van gele steen met overkapte ingang en topgevel met vlechtingen in rode steen (vormt een geheel met nr. 41)

Buorren 43
Uitwellingerga (Gemeente Súdwest Fryslân)
Pand van gevelsteen, topgevel met vlechtingen in rode steen; overkapte ingang. Vormt een geheel met buurnummer 43.

Pand van gele steen met overkapte ingang en topgevel met vlechtingen in rode steen (vormt een geheel met nr. 43)

Buorren 43
Uitwellingerga (Gemeente Súdwest Fryslân)
Pand van gele steen, topgevel met vlechtingen in rode steen; overkapte ingang. Vormt een geheel met buurnummer 43.

GeaSicht

Sjaerdawei 44
Oppenhuizen (Gemeente Súdwest Fryslân)
Inleiding Het WOONHUIS "Gea-sicht", van het type rentenierswoning, ligt aan de zuidelijke rand van het dorp, aan de lange noord-zuidweg die..

Geeuwpoldermolen (Geau's Mole)

aan de Modderige Geeuw in de Geeuwpolder Modderige Geeuw aan de Modderige Geeuw in de Geeuwpolder
Oppenhuizen (Gemeente Súdwest Fryslân)
Spinnekopmolen uit 1841 ten oosten van de Modderige Geeuw staande, in 1953 gerestaureerd.

Kaart & Routeplanner

Route naar Windmotor Uitwellingerga 1 in Uitwellingerga

Foto's (1)