Meer dan 63.000 rijksmonumenten


Kasteel Heeze in Heeze

Kasteel Buitenplaats

Kapelstraat 25
5591HC Heeze (gemeente Heeze Leende)
Noord Brabant

Bouwjaar: 1203 (eerste vermelding burcht) 1660-1665 (huidige kasteel)
Architect: Pieter Post


Beschrijving van Kasteel Heeze

KASTEEL HEEZE, Kapelstraat 25 Het kasteel Heeze is gelegen aan het eind van een 500 m lange oprijlaan, die ten oosten van de kom van het dorp Heeze een aanvang neemt vanaf de Kapelstraat. Het huidige gebouwencomplex wordt gedomineerd door het in de jaren 60 van de 17e eeuw vóór het oudere kasteel gesitueerde, streng symmetrische bouwwerk, totstandgekomen naar een ontwerp van Pieter Post. In oorsprong omvatte het ontwerp een vierkant hoofdgebouw ter plaatse van het toen vervallen kasteel Eymerick met op het voorterrein haaks daarop twee stalgebouwen. Van het ontwerp werden de laatstgenoemde gebouwen uitgevoerd, die met elkaar werden verbonden door een dwarsvleugel met een poorttoren en de toegang tot het binnenplein, zodat een U-vormige bebouwing ontstond. Volgens de plannen zou slechts in één bouwlaag worden gebouwd, maar reeds in 1665 tijdens de bouw, werd besloten de plannen te herzien en werd de voorgevel verhoogd tot twee lagen. Deze ingreep laat zich nog aflezen aan de zijde van het binnenplein, zowel als aan de hybride kapconstructie in het hoofdgebouw, waar verlengstukken aan de dakspanten zijn aangebracht. Het frontgedeelte van het kasteel bestaat uit twee, vijf traveeën en twee bouwlagen tellende, in baksteen opgetrokken vleugels onder asymmetrische met leien gedekte geknikte zadeldaken, van elkaar gescheiden door de poorttoren en afgesloten door verhoogde (drie lagen) torenvormige, risalerende, hoekpaviljoens onder pyramidedaken, getooid door windvanen. De in beide bouwlagen en ook in de hoekpaviljoens gelijke vensters bevatten 32-ruits schuiframen. De eveneens licht risalerende poorttoren onder geknikt kegeldak, bevat de ingangspoort, omlijst door Toscaanse pilasters, die een hoofdgestel dragen. Hierboven is een - later vergroot- venster met aan weerszijden de gebeeldhouwde wapens van de geslachten van Tuyll van Serooskerken en van Westreenen. Deze kwamen tegen het einde van de 18e eeuw in de plaats van oudere wapenschilden uit 1665 met het familiewapen van Snoeckaert van Schauburg. De middenpartij werd toen gewijzigd. De gevels, zowel van het frontgebouw als van de achtervleugels, zijn zeer sober uitgevoerd en bevatten alle 28-ruits schuiframen. Op de daken bevinden zich een aantal eenvoudige dakkapellen. In de twee naar achteren gebouwde, vijf traveeen brede vleugels wordt de architectuur van het frontgewbouw voortgezet. INTERIEUR Het kasteel bevat dertig vertrekken. Belangrijke aanwinsten voor het interieur waren de verfraaiingen die omstreeks 1735 werden aangebracht door de toenmalige eigenaar Francois Adam Holbach. Begangegronds liet hij in de noordelijke vleugel een badkamer inbouwen. In de blauwstenen vloer is een gat uitgespaard, waarin een sleutelgatvormig marmeren bad is aangebracht, dat een afvoer heeft in de slotgracht. In deze badkamer voorts een rondnis met 2 dolfijnen en een schouw met ionische zuilen, alsmede een afbeelding van de zon in stuc. Ook liet hij het viertal belangrijke 17e eeuwse wandtapijten met taferelen uit het leven van Alexander de Grote, naar tekeningen van Lebrun, aanbrengen in de grote salon. In de kleine salon zes Vlaamse tapijten, gemaakt naar gravures van werken van Petrus Paulus Rubens stammen waarschijnlijk uit dezelfde periode. Beganegronds voorts onder andere de rode kamer met schouw met jachtembleem; aan het einde van de westelijke een vertrek met marmeren schouw. Op de eerste verdieping bevindt zich in het midden boven de ingang een ovale muziekkamer, verfraaid met halfzuilen, stucplafond met koepel en symmetrisch vier nissen in de muur. Toen in de jaren 1796-'98 de ingang van het kasteel enigszins werd gewijzigd, werd deze zaal boven de poort aangebracht naar een ontwerp van de Luikse architect Nicolas Renier. Voorts op de eerste verdieping de Minervakamer met klassieke voorstellingen, vermoedelijk eind 18e eeuw met daarnaast de blauwe kamer, vermoedelijk uit dezelfde tijd met blauw behang en een schouw. In noordelijke richting in de hoofdvleugel een vertrek met goudleerbehang, stucplafond en marmeren schouw. WAARDERING Van algemeen belang vanwege: - de verzorgde architectonische vormgeving van dit belangrijke voorbeeld van het oeuvre van Pieter Post; - de hoge mate van gaafheid van exterieur en interieur; - de functioneel-ruimelijke relatie met de anderde onderdelen van de buitenplaats; - de karakteristieke ligging in de onmiddellijke nabijheid van het voormalige kasteeleiland en in de historische park- en tuinaanleg. (bron: Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed)

Rijksmonument nummer: 515139
Laatste wijziging: 2014-12-09 19:55:05.0

Recensies en ervaringen

Toevoegen

Wikipedia artikel

Dit artikel is volledig afkomstig van Wikipedia en valt onder de CC BY-SA licentie
Kasteel Heeze
Kasteel Heeze te Heeze
Kasteel Heeze te Heeze
Locatie Kapelstraat 25, Heeze
Coördinaten 51° 23′ NB, 5° 35′ OL
Algemeen
Kasteeltype waterburcht
Gebouwd in 1665
Monumentale status Rijksmonument
Monumentnummer  515139
Detailkaart
Kasteel Heeze
Kasteel Heeze
Lijst van rijksmonumenten in Heeze
Heeze001.JPG

Kasteel Heeze is een van de laatste bewoonde kastelen van Nederland. Dit kasteel bevindt zich te Heeze. Het bestaat uit een middeleeuws deel, kasteel Eymerick, en het in 1665 door de bekende architect Pieter Post gebouwde deel.

Geschiedenis

Eymerick

Eymerick

De naam Eymerick zou afkomstig zijn van 'Hemelrijk', dat rechtplaats of vierschaar betekent. Ook zou het van een eigennaam afgeleid kunnen zijn.

Reeds in 1172 wordt melding gemaakt van de heerlijkheid Heeze, in het bezit van de edelman Herbertus van Heeze ten tijde van Godfried III van Brabant. Pas in 1203 wordt voor het eerst in een oorkonde gesproken over het bestaan van een burcht in deze heerlijkheid. De hertog van Brabant en de graaf Otto I van Gelre verklaarden toen dat zij beide rechten hadden op "'t Huys te Heeze". Dit was de uitkomst van een gewapend conflict tussen beiden dat ermee eindigde dat Gelre afstand deed van zijn rechten op de Kempen, maar dat beiden rechten op de burcht konden doen gelden. In 1274 werd een heer, Reinaart van Heeze, vermoord. Gelre en Brabant sloten een verdrag omtrent de uitlevering van de moordenaar. Omstreeks 1285 kwam de heerlijkheid aan Willem I van Horne, heer van Horn en Altena. Hij bezat reeds de heerlijkheden Venloon (Loon op Zand) en Tilburg. Willem II van Horne heeft meegedaan aan de kruistocht onder leiding van de Franse koning Lodewijk IX, de Slag bij Woeringen, en de Gulden Sporenslag. In 1304 sneuvelde hij bij de slag bij Zierikzee, tussen de Zeeuwen met hun bondgenoten en de Vlamingen. In 1318 werd er te Heeze een grote bijeenkomst van edelen gehouden, onder leiding van Gerard I van Horne, om een conflict te beslechten tussen het Graafschap Holland en het Hertogdom Brabant over het bezit van het Land van Heusden. Gerards zoon Willem IV van Horne speelde een belangrijke politieke rol in zijn tijd. Hij werd opgevolgd door zijn zoon Gerard II van Horne, die sneuvelde in de Slag bij Stavoren tegen de Friezen, in 1345. Ook enkele van zijn opvolgers werden vermoord, of sneuvelden. Uiteindelijk werd Willem van Horne heer van Heeze. Deze werd onthoofd in 1580 wegens zijn aandeel in het verzet tegen de Spaanse overheersing. Het bezit werd geconfisqueerd door Filips II van Spanje, maar door hem geschonken aan Maria van Horne, de zuster van Willem. Deze was gehuwd met Filips van Egmont, de zoon van de onthoofde vader Lamoraal van Egmont, die koningsgetrouw was.

Uiteindelijk kwam de heerlijkheid in 1615 in het bezit van René van Renesse van Elderen, die een soort dubbelspion was en complotten smeedde, eerst om Holland de Spaanse Nederlanden binnen te laten vallen, later om de burgemeester van Luik, tegenstander van Spanje, via verraad, in 1637 te laten vermoorden. Hierop werd hij zelf door de Luikse bevolking gelyncht.

Het huidige kasteel

Tot 1648 werd de heerlijkheid regelmatig opgedragen aan de hertog van Brabant, daarna aan de Staten Generaal der Verenigde Provinciën. Nadat Alexander van Renesse in 1658 zonder opvolging was overleden, werd de heerlijkheid in 1659 verkocht aan Albert Snoeckaert van Schauburg, de eerste protestante heer van Heeze. Het oude kasteel Eymerick was toen zeer vervallen, zodat Snoeckaert besloot een geheel nieuw en veel groter kasteel te laten bouwen op de plaats van het oude. Hij gaf daartoe opdracht aan een van de bekendste bouwmeesters uit die tijd, Pieter Post. De plannen zijn nooit verwezenlijkt: slechts het voorgebouw is gereedgekomen, en wel in 1665. De familie bleef in het bezit van de heerlijkheid tot 1733, toen het verkocht werd aan François Adam d'Holbach. In 1735 werden de bijgebouwen gebouwd. In 1750 werd de heerlijkheid en het kasteel geschonken aan Paul Henri Thiry d'Holbach, een raadsman van de Franse koning Lodewijk XV. Dit was een bekend materialistisch filosoof die voornamelijk in Frankrijk verbleef. Hij verrijkte het kasteel met fraaie gobelins. Hij verkocht de heerlijkheid in 1760 aan Jan Maximiliaan van Tuyll van Serooskerken. Na de opheffing van de feodaliteit op het einde van de 18e eeuw vervielen de heerlijke rechten van Heeze, Leende en Zesgehuchten in de loop van de jaren. Alleen de titel bleef bewaard. Bij keizerlijk decreet van 14 mei 1810 werden Heeze, Leende en Zesgehuchten zelfstandige gemeenten.

De familie Van Tuyll van Serooskerken is tot op heden op het kasteel blijven wonen. Velen van hen hebben belangrijke openbare functies bekleed, zo ook baron Sammy van Tuyll van Serooskerken.

Het kasteelcomplex

Het huidige kasteel is een statig, aan drie zijden omgracht gebouw uit 1660-1665. Het is ontworpen door Pieter Post, en eigenlijk bedoeld als voorgebouw van het eigenlijke kasteel. Omstreeks 1800 werd het vertrek boven de poortingang tot een ovale muziekkamer verbouwd. Toen zijn ook de wapens van de families Van Tuyll van Serooskerken en van Van Westreenen aangebracht. Deze vervingen het familiewapen van Snoeckaert van Schauburg. Het complex omvat tevens diverse bijgebouwen uit 1735. Ook is er een merkwaardig duifhuis. Dit is een duiventoren die, buiten het kasteel, op het landgoed staat.

  • Achter dit kasteel ligt een ouder gebouw, dat een overblijfsel is van het oude kasteel Eymerick, uit de 15e eeuw en deels uit de 16e, maar vermoedelijk op oudere resten gebaseerd. Dit is een rechthoekig, gedeeltelijk onderkelderd zaalgebouw. Dit kasteel is gerestaureerd in 1912. Oorspronkelijk zou hier het eigenlijke 17e-eeuwse kasteel worden gebouwd, maar dit is nimmer voltooid.

Hoewel het kasteel bewoond is, is het te bezichtigen. Het bevat een dertigtal kamers, waarvan een aantal fraaie stijlkamers. Genoemd kan worden een merkwaardige badkamer met een zeldzame badkuip, een gobelinzaal met 17e-eeuwse gobelins, waaronder enkele die taferelen uit het leven van Alexander de Grote voorstellen. Ook zijn er enkele fraaie schouwen te bewonderen.

Een gobelin in de grote salon op de begane grond

Men loopt naar het kasteel via een prachtige oprijlaan, die door de beemden van de Groote Aa voert.

Het kasteel Eymerick is beschikbaar voor huwelijken en feesten, vergaderingen en bedrijfspresentaties. De uitgebreide bossen en heidevelden die vroeger tot het kasteel behoorden (Herbertusbossen, delen van de Strabrechtse Heide en de Groote Heide) zijn nu eigendom van Staatsbosbeheer en het Brabants Landschap.

In de laatste week van augustus wordt in Kasteel Heeze het cultuurfestival gehouden in het kader van de Brabantsedag.

1rightarrow blue.svg Zie ook: Lijst van Heren en Vrouwen van Heeze

Externe link

  • Website van kasteel Heeze
  • Chris Kolman [et al.], Kasteel Heeze in: Monumenten in Nederland - Noord-Brabant, Rijksdienst voor de Monumentenzorg/ Waanders Uitgevers, Zeist/Zwolle, 1997, blz. 187

Monumenten in de buurt van Kasteel Heeze in Heeze

Oude kasteel Eymerick

Kapelstraat 25
Heeze (Gemeente Heeze Leende)
HET OUDE KASTEEL EYMERICH, met KEERMUUR en KOETSHUIS/GARAGE, Kapelstraat 25 Het kasteel vormde blijkens de omschrijving in het register van ..

Kasteel Heeze: stalgebouwen

Kapelstraat 25
Heeze (Gemeente Heeze Leende)
STALGEBOUWEN AAN DE BINNENPLAATS, Kapelstraat 25 In 1735 werden om de ruimte achter het kasteel aan drie zijden lage bebouwing aangebracht..

Kasteel Heeze: tuin- en parkaanleg

Kapelstraat 25
Heeze (Gemeente Heeze Leende)
TUIN- EN PARKAANLEG, met onder meer moestuinmuur, schutting, tennishuisje, schappalen, console en hekwerken, Kapelstraat 25 De aanleg van ..

Kasteel Heeze: duiventoren

Kapelstraat 25
Heeze (Gemeente Heeze Leende)
DUIVENTOREN, Kapelstraat 25 Aan het begin van de toegangsweg een bakstenen duiventoren onder leigedekt puntdak, op rechthoekige grondslag ..

Kasteel Heeze: ijskelder

Kapelstraat 25
Heeze (Gemeente Heeze Leende)
IJSKELDER, Kapelstraat 25 De ijskelder, 18e eeuw, bevindt zich noordoostelijk van het kasteelterrein juist buiten de buitenomgrachting. In..

Kaart & Routeplanner

Route naar Kasteel Heeze in Heeze

Foto's (2)