Meer dan 63.000 rijksmonumenten


Blauwpoortsbrug met bijbehorende brugwachtershuisje in Leiden

Weg En Waterwerk

Blauwpoortsbrug 1
2312GA Leiden
Zuid Holland

Bouwjaar: 1910-1911
Architect: ir. J.H.E. Rückert


Beschrijving van Blauwpoortsbrug met bijbehorende brugwachtershuisje

Inleiding Over het Galgewater, tussen de Turfmarkt en de Beestenmarkt gelegen VERKEERSBRUG genaamd de Blauwpoortsbrug met bijbehorend BRUGWACHTERSHUISJE, genoemd naar de Blauwe Poort, een in de negentiende eeuw gesloopte stadspoort die aan het begin van de Haarlemmerstraat stond. Het betreft een door ir. J.H.E. Rückert ontworpen ijzeren rolbasculebrug met electrisch mechanisme, dat nog aanwezig is in de tegen het brugwachtershuisje aanliggende ruimte onder de brug. De brug is in 1910-1911 gebouwd ter vervanging van een uit 1866 daterende, door aannemer P. van der Kamp gebouwde en in 1885 door D.A. Schretlen ingrijpend vernieuwde draaibrug. De huidige brug met bijbehorend, eveneens door Rückert ontworpen brugwachtershuisje - dat oorspronkelijk ook een kleine politiepost bevatte - is gebouwd in een aan het Rationalisme verwante bouwstijl. De acht lantaarns op de brug zijn vervaardigd naar een uit 1933 daterend ontwerp en vervingen de oorspronkelijke lantaarns van de Delftse firma Braat. Het oorspronkelijk beweegbare middelste brugdeel is in 1980 vastgezet. De brug is gerenoveerd in de jaren 1991-1993. Het brugwachtershuisje is tegenwoordig (anno 1995) in gebruik als viswinkel. De remmingswerken aan weerszijden van de brug vallen niet onder de bescherming van rijkswege. De brug maakt deel uit van het beschermde stadsgezicht Leiden. Omschrijving Met een concave buiging in een talud (zuid-oostzijde) en de kademuren (overige zijden) overlopende brug, voorzien van een onderbouw van machinale baksteen en beton, bogen van graniet, een overspanning van gewapend beton, convex gewelfd, houten brugdek op ijzeren liggers, brughekken van smeed- en gietijzer, ijzeren lantaarns op granieten piedestals en brugwachtershuisje van baksteen en graniet. Aan weerszijden van de brug vijf segmentboogvormige bogen, waarvan vier paar een doorvaart/-stroomopening overwelven en een vijfde een ruimte onder de brug overspant. Aan weerszijden van deze dichtgemetselde, via het brugwachtershuisje te betreden ruimte - waarin zich ook het rolbasculemechanisme bevindt - ligt een betegeld terras met granieten rand. In het metselwerk twee diepliggende, segmentboogvormige vensters met roedenverdeling binnen een granieten omlijsting met hanekam. Middelste brugdeel met rechthoekige doorvaartopening en doorvaartwijdte van 7.95 meter, oorspronkelijk beweegbaar door middel van rolbasculesysteem. Vaste brugdelen (aanbruggen) met lagere doorvaart/-stroomopeningen onder segmentbogen met hanekam. Aan beide brugeinden en aan weerszijden van het beweegbare brugdeel een uit de jaren dertig daterende lantaarn op een octogonale, zich verjongende granieten piedestal met een eveneens granieten, in het water staande onderbouw. Tussen de brugbogen octogonale granieten balusters met halfronde kop op een onderbouw met de vorm van een omgekeerde, halve octogonale kegel met bolvormige kop. Hiertussen smeedijzeren balustradehekken met geprofileerde houten leuning, bevestigd aan granieten trottoirbanden. Aan weerszijden van het "beweegbare" brugdeel de oorspronkelijke afsluithekken met concaaf gewelfde bovenrand bestemd voor voetgangers (de enkele over het trottoir)) en wegverkeer (de dubbele over het wegdek), bevestigd aan octogonale gietijzeren hekpijlers. Met de brug verbonden, twee bouwlagen met cordonlijst tellend voormalig brugwachtershuisje onder een met geglazuurde "schubben" gedekt schilddak met steekkapje en drie terracotta pironen. Het hogere dakdeel bekroond door een gemetselde schoorsteen met natuurstenen rookmonden. Geprofileerde gootlijst met kleine, kwartronde gootklosjes. Bakstenen muren met granieten hoekblokken en gevelliggers, rechtgesloten, diepliggende gevelopeningen tussen zware onderdorpels met afzaat en lateien, eveneens van graniet. Vensters voorzien van roedenverdeling. Eerste bouwlaag met in de westgevel een in een koekoek staande deur met deurijzers onder latei. Onderbouw te bereiken via houten trap. In de tweede, iets minder brede bouwlaag een gevelsteen met een afbeelding van de 'Blaeuwe Poort 1670' in reliëf. Noordgevel met middenrisaliet onder steekkapje, twee vensters per bouwlaag, gevelsteen met 'anno 1911' binnen een cartouche onder de vensters van de bovenste bouwlaag. Oostgevel met blinde onderbouw en een korter venster tussen twee langere in de bovenste bouwlaag. Onder het kortere venster een natuurstenen plaat met twee wapenschilden in een cartouche. Eén schild met gekruiste sleutels (stadswapen van Leiden) en één met heraldische leeuw (Huis van Oranje?). Eén bouwlaag tellende brugzijde (zuidgevel) met een venster met roedenverdeling aan weerszijden van een deur met drieruitsbovenlicht. Waardering De brug met bijbehorend brugwachtershuisje is van algemeen belang vanwege de cultuur- en architectuurhistorische waarde als laatste van een reeks bruggen die vanaf de veertiende eeuw op deze plek het water overspanden en als een goed voorbeeld van een brug in rationalistische stijl met esthetische kwaliteiten vanwege de bijzondere, doordachte vormgeving en detaillering en vanwege het materiaalgebruik. De brug heeft grote stedebouwkundige waarde als belangrijke verbinding tussen twee, door het Galgewater gescheiden oude stadsdelen. De brug is bovendien waardevol vanwege de gaafheid en herkenbaarheid. Omdat er in Nederland nog slechts enkele rolbasculebruggen over zijn is er tevens sprake van zeldzaamheidswaarde. (bron: Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed)

Rijksmonument nummer: 515088
Laatste wijziging: 2014-10-12 20:04:29.0

Recensies en ervaringen

Toevoegen

Wikipedia artikel

Dit artikel is volledig afkomstig van Wikipedia en valt onder de CC BY-SA licentie
Blauwpoortsbrug
De Blauwpoortsbrug in Leiden
De Blauwpoortsbrug in Leiden
Algemene gegevens
Locatie Leiden
Overspant Oude Singel
Breedte 14,51 m
Doorvaarthoogte 1,00 / 1,30 / 1,65 / 1,25 m
Doorvaartbreedte 4,10 / 6,03 / 7,68 / 3,98 m
Beheerder Gemeente Leiden
Monumentale status Gemeentelijk monument
Bouw
Bouwperiode 1910-1911
Opening 1911
Gebruik
Huidig gebruik Bussen, taxi's, voetgangers en fietsers
Weg Morsstraat/Haarlemmerstraat
Architectuur
Type Rolbasculebrug
Architect(en) J.H.E. Rückert
Materiaal Metselwerk, staal
Bijzonderheden 1e brug op deze plek ca. 1350
Portaal  Portaalicoon   Verkeer & Vervoer

De Blauwpoortsbrug is een basculebrug in het centrum van de Nederlandse stad Leiden.

De brug ligt over de Oude Singel in het verlengde van de Morsstraat en de Haarlemmerstraat, nabij de Beestenmarkt. De huidige brug werd gebouwd in 1910 en 1911 naar ontwerp van architect ir. J.H.E. Rückert. Eerdere bruggen (reeds bekend vanaf 1350) op deze plek hoorden bij de Lopsenpoort, of de latere Blauwe Poort. In het voormalig brugwachtershuisje van de brug is een gevelsteen ingemetseld, die herinnert aan de in 1739 afgebroken Blauwe Poort.

Het oorspronkelijk beweegbare middelste brugdeel is in 1980 vastgezet. Bij de renovatie in de jaren 1991-1993 is dat weer ongedaan gemaakt.

In vroegere tijden liepen over de Blauwpoortsbrug twee tramsporen voor de Blauwe en Gele Tram, die een slinger vanaf de Steenstraat in de richting van de Prinsessekade maakten. De brug wordt thans veel gebruikt voor busvervoer en fietsverkeer en is behoudens bestemmingsverkeer gesloten voor overig gemotoriseerd verkeer.


Monumenten in de buurt van Blauwpoortsbrug met bijbehorende brugwachtershuisje in Leiden

Pand met fragment van voormalige trapgevel. Bovenstuk in 1943 afgebroken, bogen met maskerkoppen boven de vensters

Turfmarkt 11
Leiden
Pand met fragment van v.m. trapgevel, 1e helft 17e eeuw. Bovenstuk in 1943 afgebroken, bogen met maskerkoppen boven de vensters.

Pand met gepleisterde trapgevel met zandstenen vleugelstukken, festoenen en vazen

Turfmarkt 10
Leiden
Pand met gepleisterde trapgevel met zandstenen vleugelstukken, festoenen en vazen, 1651.

Pand met lijstgevel

Haarlemmerstraat 22
Leiden
Pand met lijstgevel, aanvang 19e eeuw, hersteld 1943.

Pand met tuitgevel

Turfmarkt 1
Leiden
Pand met tuitgevel, 18e eeuw.

Pand met lijstgevel

Oude Vest 3
Leiden
Pand met lijstgevel, 1e helft 19e eeuw.

Kaart & Routeplanner

Route naar Blauwpoortsbrug met bijbehorende brugwachtershuisje in Leiden

Foto's (1)