Meer dan 63.000 rijksmonumenten


Kantoorgebouw van het Leidsch Dagblad in Leiden

Gebouw

Witte Singel 1
2311BG Leiden
Zuid Holland

Bouwjaar: 1916-1917
Architect: Willem Marinus Dudok met assistentie van J.J.P. Oud


Beschrijving van Kantoorgebouw van het Leidsch Dagblad

Inleiding Het KANTOORGEBOUW van het Leidsch Dagblad is gebouwd in opdracht van G. Henri Sijthoff, in de periode van 1916 tot 1917. Architect Willem Marinus Dudok (1884-1974), de ontwerper van het kantoorpand, was destijds plaatsvervangend directeur van Gemeentewerken Leiden. Bij het ontwerpen van het kantoorgebouw kreeg hij assistentie van J.J.P. Oud. Het gebouw is opgetrokken in een aan de Amsterdamse School verwante bouwstijl. In het gebouw waren oorspronkelijk de administratie, de directiekamer, het archief, de "tijdingzaal" en een grote hal gevestigd. In de tijdingzaal kon men advertenties opgeven en het laatste nieuws lezen. De beelden en reliëfs aan het gebouw hebben behalve een decoratieve ook een symbolische functie, met verwijzingen naar het krantenbedrijf. De terracotta plastieken zijn van de hand van de kunstenaar W.C. Brouwer. Het kantoorgebouw staat op een driehoekig perceel aan het Noordeinde tussen de Witte Singel, de Maliebaan en de Matthias de Vrieshof. In het ontwerp maakte Dudok gebruik van een tweedimensionaal grid van diagonale lijnen, waarin alle hoofdpunten van het gebouw verankerd zijn. De aanbouw van de drukkerij uit ca. 1960 van architect Schutte is voor de bescherming van ondergeschikt belang. Omschrijving Het kantoor van het Leidsch Dagblad is een samenstelling van verschillende bouwdelen met wisselende hoogtes en dakvormen. De plattegrond is opgebouwd uit gelijkzijdige driehoeken en vierkanten op een driehoekig perceel. Het vierkante hoofdvolume van het gebouw telt ruim twee bouwlagen onder een hoog schilddak met ongelijke dakschilden, rode Hollandse pannen en houten goten. Een driehoekige uitbouw onder een plat dak tegen het hoofdvolume. Op dit hoge deel sluit een smal bouwvolume van twee bouwlagen onder een plat dak aan, dat eindigt in een kleine toren met een driehoekige uitbouw. In het hoofdvolume bevonden zich de administratie, directiekamer en de hal. In het smalle deel de tijdingzaal en het archief. Zowel in het hoofdvolume als de tijdingzaal verschillende risalieten op de begane grond. Het geheel is opgetrokken in rode baksteen, met verschillende metselverbanden en siermetselwerk. In de gevel verder zandstenen lateien en sierblokken. Delen van de gevel en de dakrand zijn bekleed met rode keramische tegels. Vensters in houten kozijnen met diagonale roeden en paraboolvormige roedenverdeling, tussen rollagen. Voornamelijk samenstellingen van rechthoekige staande vensters. Daarnaast veel glas-in-lood vensters. De voorgevel van het hoofdvolume (noord) wordt gekenmerkt door drie grote glas-in-lood vensters op de begane grond en eerste verdieping. In het glas-in- lood zijn drie personificaties afgebeeld: een vrouw met haar hand aan de mond (het nieuws), een kraaiende haan (advertenties) en een vrouw met een opgeheven vinger (de kritiek). Boven de risalerende begane grond bevindt zich een balkon. Drie dubbele houten deuren met ruitjes op de eerste verdieping bieden toegang tot dit balkon. In een extra risalerend bouwdeel de portiek met de hoofdingang: een houten deur met glas en sierijzers tussen twee houten lisenen met snijwerk in de stijl van de Amsterdamse School. Aan weerszijden zijlichten met identieke sierijzers. Verder een keramische brievenbus, granito vloer, granieten trap en gepleisterde wanden. Reliëfs van keramiek aan weerszijden van de ingang verbeelden in de sprekende en schrijvende mens de werkzaamheden van een journalist. IJzeren vergaarbakken in de vorm van geabstraheerde olifantskoppen. De toegang tot de tijdingzaal bevindt zich in de oostelijke gevel van het smalle bouwvolume. Identieke deur als hoofdingang, met smalle zijlichten. Op een risaliet in de gevel in smeedijzeren letters het opschrift 'ingang tijdingzaal'. Op drie gevels van de toren (noord-oost-west) in keramiek het opschrift 'Leidsch Dagblad'. Hierdoor fungeert de toren als reclamezuil. Haaks op de hoeken tussen de opschriften zandstenen/betonnen spuwers. Daarboven afgesnoten hoeken. interieur Van het interieur zijn onder meer bewaard: stucwerk sleutelstukken met geometrische vormen; deuren met Amsterdamse School-profilering; een lambrisering van ruwe bruine, beige en paarse keramische tegels met daarboven stucwerk; een kluisdeur; een gefineerde hoekbank bij de ingang en een geglazuurde keramische gedenksteen met de inscriptie: "Dit gebouw werd gesticht door G. Henri Sijthoff, 1916-1917". In het trappenhuis rond een vierkante kolom een betonnen bordestrap met een gepleisterde borstwering met houten deklijst en een tegelrand langs de treden. In de kap: een houten kapconstructie op sleutelstukken, een vakwerk plafond, gepotdekseld hout aan de zijkanten en glas-in-lood in de tussenwand. Waardering Het kantoorgebouw is van algemeen belang vanwege de cultuur- en architectuurhistorische waarde wegens de oorspronkelijke functie en de meetkundige uitgangspunten achter het ontwerp, de aan de Amsterdamse School verwante bouwstijl, de hoge kwaliteit van de ornamenten, de aan het gebouw verbonden beeldende kunsten en de detaillering, waardoor het gebouw zich kwalificeert als Gesamtkunstwerk. In het oeuvre van de architect W.M. Dudok is het pand representatief voor het experimentele stadium in het begin van zijn carrière; ook daarom is het pand belangrijk voor de geschiedenis van de architectuur. In stedebouwkundig opzicht is het pand van belang vanwege de beeldbepalende ligging van het kantoor aan het Noordeinde tussen de Witte Singel, de Maliebaan en de Matthias de Vrieshof. Het exterieur is gaaf, in het interieur resteren nog enkele oorspronkelijke elementen. (bron: Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed)

Rijksmonument nummer: 515086
Laatste wijziging: 2014-10-12 20:04:29.0

Recensies en ervaringen

Toevoegen

Wikipedia artikel

Dit artikel is volledig afkomstig van Wikipedia en valt onder de CC BY-SA licentie
Gebouw Leidsch Dagblad
Gebouw Leidsch Dagblad
Gebouw Leidsch Dagblad
Locatie Witte Singel 1, Leiden
Oorspr. functie Krantenredactie en drukkerij
Huidig gebruik Kantongerecht
Start bouw 1916
Bouw gereed 1917
Monumentstatus Rijksmonument
Monumentnummer 515086
Architect Willem Marinus Dudok met assistentie van J.J.P. Oud
video-impressie
Portaal  Portaalicoon   Civiele techniek en bouwkunde

Het Gebouw Leidsch Dagblad (Witte Singel 1, Leiden) werd in 1916-1917 in opdracht van George Henri Sijthoff speciaal voor de redactie en drukkerij van het Leidsch Dagblad ontworpen door architect Willem Marinus Dudok. De dagelijkse leiding over de bouw was in handen van architect J.J.P. Oud, op dat moment lid van kunstenaarsgroep De Stijl en bekend van Café de Unie in Rotterdam.

Dudok

De Nederlandse architect en stedebouwkundige Dudok ontwierp de meeste wijken, scholen en gemeentelijke gebouwen voor de gemeente Hilversum en bepaalde daarmee in belangrijke mate het gezicht van deze stad. Vóór deze periode ontwierp hij een tweetal gebouwen in Leiden: de Hoogere Burger School aan de Burggravenlaan 2 - nu onderdeel van het Bonaventuracollege - en dit gebouw voor het Leidsch Dagblad.

Driehoek

Dudok is gebonden aan de driehoekige vorm van het beschikbare terrein, gelegen bij de Haagweg en tussen Maliebaan en Witte Singel. Hij ontwerpt een opvallend gebouw, samengesteld uit een hoog, vierkant hoofdgebouw met een driehoek aan de zijde van de Witte Singel en een rechthoek die parallel loopt aan het water langs de Maliebaan. Het gebouw is specifiek toegesneden op gebruik door de redactie en drukkerij van het Leidsch Dagblad, dat zich sinds de oprichting in 1860 bevond aan de Doezastraat 1 te Leiden.

W.C. Brouwer

Het gebouw is onder meer bezienswaardig vanwege de door W.C. Brouwer ontworpen ornamenten, die samen met de glas-in-loodramen refereren aan de functie van het gebouw en de krant in het algemeen. Zo verwijzen de hanen aan de buitenzijde van het gebouw naar het nieuws dat in alle vroegte wordt verspreid. Aan de zijkanten van de hoofdingang verbeeldt Brouwer in aardewerk de werkzaamheden van de journalist: spreken en schrijven. De ramen in de grote zaal beneden tonen drie aspecten van de krant: ‘kritiek’, ‘nieuws’ en ‘advertentie’. Sierlijke smeedijzeren letters gaven (toen) de naam van de krant aan én de ingang naar de ‘tijdingzaal’. Hier kon het publiek het laatste nieuws alvast lezen.

Huidig gebruik

In 1992 werd de drukkerij gesloten en werd de krant voortaan in Haarlem gedrukt bij het Haarlems Dagblad. Enkele jaren later verliet ook de redactie het pand om in afgeslankte vorm te verhuizen naar een kantoorpand aan de Rooseveltstraat te Leiden. Na een periode van leegstand werd de drukkerij gesloopt en werd op die plaats een modern kantoorgebouw gekoppeld aan het als rijksmonument aangewezen gebouw van het Leidsch Dagblad. Het geheel is nu in gebruik bij het Kantongerecht Leiden en de Reclassering.


Monumenten in de buurt van Kantoorgebouw van het Leidsch Dagblad in Leiden

Wittepoortkazerne, voorgevel met vijf traveeën, middenpartij door tympanon bekroond, in midden van het dak een schoorsteen

Noordeinde 2D
Leiden
Hoekpand Weddesteeg. Kazernegebouw, voorgevel met 5 traveeën, middenpartij door tympanon bekroond, in midden van het dak een schoorsteen.

Voormalig internaat van de Kweekschool voor Zeevaart in eclectisch neo-renaissancistische trant

Noordeinde 2A
Leiden
Inleiding Voormalig internaat van de Kweekschool voor Zeevaart, gebouwd in 1878-79 in eclectisch neo-renaissancistische trant naar ontwerp ..

Pand met fraaie lijstgevel, deels met oude roedenindeling, schuiframen

Noordeinde 4
Leiden
Pand met fraaie lijstgevel, deels met oude roedenindeling, schuiframen, 18e eeuw of ouder.

Pand met lijstgevel

Noordeinde 18
Leiden
Pand met lijstgevel, 18e eeuw.

Hof van Pieter Loridans. Ingangspaviljoen met regentenkamer en twaalf woninkjes

Oude Varkenmarkt 1
Leiden
Hof van Pieter Loridans. Ingangspaviljoen met regentenkamer en 12 woninkjes. Klaphuis gerestaureerd 1950, 1656 gesticht.

Kaart & Routeplanner

Route naar Kantoorgebouw van het Leidsch Dagblad in Leiden

Foto's (1)