Meer dan 63.000 rijksmonumenten


Fabriek van Wollen Dekens v/h J. Scheltema Jzn. in Leiden

Nijverheid Industrie

Oude Singel 56
2312RC Leiden
Zuid Holland

Bouwjaar: ca. 1880 1880 ca. 1880
Architect: C. van Wanrooy en W.C. Mulder


Beschrijving van Fabriek van Wollen Dekens v/h J. Scheltema Jzn.

Inleiding De WOLFABRIEK van de voormalige 'NV fabriek van Wollen Dekens v/h J. Scheltema Jzn.' is in verschillende fasen gebouwd. De bescherming betreft het fabrieksgebouw aan de oostkant van de Marktsteeg met de gevel aan de Oude Singel. Het ontwerp in de bouwstijl van de Neo-Hollandse Renaissance wordt toegeschreven aan C. van Wanrooy, maar ook aan W.C. Mulder. De hoofdmassa van het fabrieksgebouw werd omstreeks 1880 voltooid, de gevel aan de Oude Singel omstreeks 1895. In de periode dat het betreffende gebouw werd voltooid was directeur Cornelis Wassenaar compagnon van één van de nakomelingen van de stichter Jacobus Scheltema Jansz. Vanaf 1893 werd Wassenaar enig eigenaar van de fabriek. Zowel aan de Oude Singel als Marktsteeg grensden andere onderdelen van het fabriekscomplex aan de drie bouwlagen hoge fabriek. Inmiddels is het verband tussen de verschillende onderdelen verloren gegaan. De ingangen tot het complex bevonden zich in de gevel aan de Marktsteeg en aan de achterkant. Aan de Marktsteeg zijn de aansluitingen nog zichtbaar van een inmiddels verwijderde loopbrug, die de fabriek verbond met pakhuizen aan de overkant van de steeg. Omschrijving De fabriek is op een rechthoekige plattegrond over drie bouwlagen opgetrokken onder een mansardedak met rode en grijze bouletpannen. Gevels in een rode baksteen, boven een uitgemetselde plint met een hardstenen lijst. De symmetrische eindgevel aan de Oude Singel (zuid) is voorzien van zandsteenkleurige speklagen, sluit- en aanzetstenen, sierstenen in de bogen en dekstenen. Boven de houten kruisvensters rondbogen en segmentbogen, eronder zandstenen. Siermetselwerk in de boogtrommels. Op de tweede verdieping een groot driepasvormig spaarveld, met daarin een driedelig venster met bovenlichten tussen twee ronde nissen en in een gepleisterde rondboog de frimanaam. In de geveltop twee vierpasvormige vensters met diagonale roeden. IJzeren muurankers verspreid over de gevel. De geknikte geveltop is voorzien van een kunststenen deklijst en drie gemetselde opzetstukken; het drieledige opzetstuk op de top wordt gekroond door een bol. De ingangen bevinden zich in de gevel aan de Marktsteeg (west), die verlevendigd is door segmentbogen en waterlijsten in met gele verblendsteen geblokt metselwerk. De gevel is geleed door gemetselde lisenen die tot boven de daklijst zijn doorgetrokken. Tussen de lisenen segmentboogvormige vijftienruits schuifvensters met houten kozijnen en roeden en gepleisterde waterdorpels. In een verhoogde risaliet, op de begane grond, een dubbele houten deur met ijzeren naald onder een geblokte segmentboog. Boven de daklijst een geveltop met hijsluik en -balk. De achtergevel is horizontaal geleed met uitstekende rollagen, op de verdiepingen voorzien van twee onderverdeelde vensters onder segmentbogen en een geknikte topgevel. In de fabriek resteren onder meer de ijzeren kolommen, houten balkenvloeren en houten trappen met ijzeren leuningen. Op de begane grond is de vloer bedekt met plaveisel. De bovenlichten klappen naar binnen toe open en vallen dan in ijzeren steunen. Waardering De voormalige wolfabriek van J. Scheltema Jzn. is van algemeen belang wegens cultuur-historische en industrieel archeologische waarde als betrekkelijk zeldzaam geworden exponent van de textielindustrie en de cruciale rol van deze bedrijfstak in de sociaal- economische geschiedenis van Leiden en de omringende regio. Het laat-negentiende-eeuwse, uitwendig overwegend gaaf bewaarde gebouw is wegens architectuurhistorische waarde van algemeen belang vanwege de gevarieerde toepassing van de Neo-Hollandse Renaissance, met name in de later toegevoegde voorgevel. Wegens de beeldbepalende ligging aan de Oude Singel en de Marktsteeg is het pand ook van stedebouwkundige waarde. (bron: Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed)

Rijksmonument nummer: 515077
Laatste wijziging: 2014-10-12 20:04:29.0

Recensies en ervaringen

Toevoegen

Wikipedia artikel

Dit artikel is volledig afkomstig van Wikipedia en valt onder de CC BY-SA licentie
De gerestaureerde gevel van Scheltema aan de Oude Singel (links). De ingang bevindt zich in de naastgelegen Marktsteeg.

Het Scheltema Complex is een cultureel centrum in Leiden, gevestigd in een voormalige dekenfabriek op de hoek van de Marktsteeg en de Oude Singel.

In het complex worden onder meer voorstellingen, concerten, lezingen en tentoonstellingen georganiseerd. Het complex bevat onder andere een theaterzaal, atelierruimte, expositieruimten, een café en een restaurant. Het is vaste locatie van muziektheaterensemble De Veenfabriek.

Scheltema is een samenwerkingsverband tussen Stedelijk Museum De Lakenhal, De Veenfabriek, een horecaonderneming, de gemeente en de universiteit en werd in 2006 na een grondige renovatie geopend.

Geschiedenis dekenfabriek

De N.V. Fabriek van Wollen Dekens v/h J. Scheltema Jzn. was een textielfabriek die bestaan heeft van 1817-1958 en wollen dekens produceerde. Ten tijde van de oprichting bestonden er in Leiden ongeveer 20 van dergelijke bedrijven.

De fabriek is opgericht op 12 juni 1817 door Jacobus Scheltema Jzn. aan de Oude Singel 56 te Leiden. Aangevangen werd met handspinmolens en houten weefgetouwen, terwijl later de mechanisatie haar intrede deed, hoewel het vollen nog altijd op de klassieke wijze plaatsvond, waarbij volaarde werd toegepast.

Zowel sociaal als qua productkwaliteit stond het bedrijf goed aangeschreven en won het bedrijf diverse prijzen, maar toen de industriële revolutie op gang kwam raakte de firma achterop. Het bedrijf werd daarop in 1893 overgenomen door Cornelis Wassenaar, die het mechaniseerde en het gebouw met fraaie gevel liet plaatsen dat ook nu nog bestaat.

Merken als Elegant en Scheltema werden ook buiten Nederland verkocht, tot in Amerika toe. Toch ging het bedrijf al in 1958 failliet door uitblijvende orders, nog ver voordat de textielcrisis in Nederland uitbrak.

Hierna is het gebouw slechts ten dele in gebruik geweest totdat het onder leiding van Reinier Verbeek werd gerenoveerd en in 2006 volledig ter beschikking kwam als cultureel centrum.

Externe link


Monumenten in de buurt van Fabriek van Wollen Dekens v/h J. Scheltema Jzn. in Leiden

Pand met halsgevel met natuurstenen klauw en vleugelstukken, afgedekt door houten rechte kroonlijst. Hardstenen stoep met smeedijzeren hek

Oude Singel 58
Leiden
Pand met halsgevel met natuurstenen klauw en vleugelstukken, afgedekt door houten rechte kroonlijst. Hardstenen stoep met smeedijzeren hek. ..

Pand met bakstenen Lod. XIV gevel met kroonlijst. Lod. XIV deuromlijsting. Gootlijst op de vensterpilasters omgewerkt. Hardstenen stoep met palen

Oude Singel 60A
Leiden
Pand met bakstenen Lod. XIV gevel met kroonlijst. Lod. XIV deuromlijsting. Gootlijst op de vensterpilasters omgewerkt. Hardstenen stoep met ..

Pand met lijstgevel

Oude Singel 54
Leiden
Pand met lijstgevel, 18e eeuw.

Pand met gevel met rechte kroonlijst

Oude Singel 64
Leiden
Pand met gevel met rechte kroonlijst, 18e eeuw.

Pand met statige gerestaureerde bakstenen gevel met rechte gootlijst. Deuromlijsting met gebeeldhouwde bekroning

Oude Singel 52
Leiden
Pand met statige gerestaureerde bakstenen gevel met rechte gootlijst. 18e eeuw. Deuromlijsting met gebeeldhouwde bekroning.

Kaart & Routeplanner

Route naar Fabriek van Wollen Dekens v/h J. Scheltema Jzn. in Leiden

Foto's (1)