Meer dan 63.000 rijksmonumenten


Salentein, Hoofdgebouw in Nijkerk

Kasteel Buitenplaats

Putterstraatweg 5
3862RA Nijkerk
Gelderland

Bouwjaar: 18e/19e eeuw (bouw) 1906 (uitbr.)


Beschrijving van Salentein, Hoofdgebouw

Onderdeel 1 Omschrijving HOOFDGEBOUW (Salentein). Het gedeeltelijk omgrachte, onregelmatig gevormde hoofdgebouw dateert uit verschillende bouwperioden en heeft in 1906 een uniform aanzicht gekregen, doordat het voorzien is van een grijze pleisterlaag met schijnvoegen in blokmotief. Het pand bestaat uit een 18de-eeuwse achtervleugel van één bouwlaag en een 19de-eeuws midden- en voorgedeelte van twee bouwlagen, waarvan het voorste deel in 1906 voorzien is van twee hoektorens en kantelen aan de voorzijde en zijkanten in pseudo-middeleeuwse stijl met neogotische kenmerken. De verschillende bouwvolumes zijn overkapt door een met gesmoord Oud-Hollandse pannen gedekt samengesteld schilddak. De symmetrische voorgevel heeft een middenrisaliet waarin een toegangsdeur en een zesruits verdiepingsvenster geflankeerd door drie vensterassen met negentiende-eeuwse zesruitsvensters. Aan weerszijden van de voorgevel twee torens van drie bouwlagen gebouwd op ronde grondslag met een zeskantige bovenbouw onder een met leien gedekte spits. Tussen de eerste en tweede bouwlaag van de toren is een spitsboogfries aangebracht. Drie kanten van de toren zijn voorzien van een regelmatige invulling van smalle meerruitsvensters. De overige gevels kennen een regelmatige invulling en een enkele dakkapel. In het achterste deel zitten achttiende-eeuwse vensters met een gelijke profilering zoals die aangetroffen wordt in de vensters van het koetshuis. In het middendeel zijn gekoppelde meerruitsvensters met kruisvormige roedenverdeling in de zijlichten aangebracht. Aan de westzijde van het middendeel een driekantige uitbouw. In het INTERIEUR is ondermeer van belang de hal met negentiende-eeuws stucwerk en eikenhouten trap en op de verdieping de oorspronkelijke bibliotheek met marmeren schouw en grote houten deuren met decoratie. Kelder met kruisgewelven. Waardering HOOFDGEBOUW (Salentein), behorend tot de historische buitenplaats Salentein, van algemeen belang: - wegens de ouderdom; - wegens de architectonische toevoegingen in pseudo-middeleeuwse stijl met neogotische elementen; - wegens de kenmerkende ligging binnen de tuin- en parkaanleg; - wegens de functioneel-ruimtelijke relatie met de andere onderdelen van de buitenplaats. (bron: Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed)

Rijksmonument nummer: 514826
Laatste wijziging: 2014-10-12 20:04:29.0

Recensies en ervaringen

Toevoegen

Wikipedia artikel

Dit artikel is volledig afkomstig van Wikipedia en valt onder de CC BY-SA licentie
Salentein
Salentein-Nijkerk-2.JPG
Locatie Nijkerk
Oorspr. functie Buitenplaats
Bouw gereed 18e eeuw (achterste gedeelte)
Verbouwing 1907,1909
Bouwstijl pseudomiddeleeuws, neogotiek
Monumentstatus Rijksmonument
Monumentnummer 514826
Portaal  Portaalicoon   Civiele techniek en bouwkunde
Huize Salentein in de winter
De Salentein binnen het parkachtige landschap

Salentein is een landgoed met bijbehorend landhuis nabij de Gelderse plaats Nijkerk.

Geschiedenis

Oorspronkelijk stond op deze plaats een uit de 16e eeuw daterende boerenhofstede "Groot Vaneveld". In de 18e en 19e eeuw was het landgoed eigendom van de familie Van Westerveld. Zij breidde de boerderij uit en verfraaide deze. Zo werd de basis gelegd voor de buitenplaats die door Heribert van Westerveld Salentein genoemd werd.

Beschrijving

Het hoofdgebouw dateert gedeeltelijk uit de 18e eeuw. De achtervleugel werd in die tijd gebouwd. De symmetrisch vormgegeven voorgevel ligt naar het zuidwesten. De entree bevindt zich in het middenrisaliet in de voorgevel. Boven de entree is het risaliet op de verdieping voorzien van een zesruitsvenster. Ter weerszijden van dit risaliet bevinden zich drie zesruitsvensters op de begane grond en drie op de verdieping. Deze twaalf vensters in de voorgevel zijn voorzien van groene luiken. De ronde hoektorens hebben een zeskantige bovenbouw en worden bekroond met een door leien bedekte spits. In het achterste deel van het pand, dat bestaat uit één bouwlaag, bevinden zich nog vensters die dateren uit de 18e eeuw. Het gehele pand wordt gedekt door een samengesteld schilddak. Voor de huis ligt een grote vijverpartij, die gedeeltelijk fungeert als omgrachting. Het pand is erkend als rijksmonument vanwege de ouderdom, de architectuur, de kenmerkende ligging en de samenhang met de overige onderdelen van het complex.

Ook diverse andere delen van het complex, zoals de tuin en het park, een tweetal bruggen, een koetshuis met schuur, een dorsmolen, een dubbele dienstwoning, een grafkelder en een tuinmuur met schuur zijn als rijksmonument erkend.

De bouwstijl wordt door de rijksdienst voor het cultureel erfgoed getypeerd als "pseudo-middeleeuws met neogotische kenmerken". De gietijzeren toegangsbrug dateert uit 1849.

Hoektorens en kantelen

De twee hoektorens en kantelen zijn later toegevoegd. Vaak werd en wordt geschreven dat dit gebeurde in het jaar 1906. Dit jaartal werd voor het eerst genoemd in een krantenartikel in 1956. Nader onderzoek door Corrie C. de Kool-Verhoog heeft echter andere feiten opgeleverd.

In het archief van de gemeente Nijkerk is te vinden dat er tot tweemaal toe een aanvraag voor een bouwvergunning is gedaan door architect A. Jurling. Op 27 mei 1907 vroeg Jurling toestemming om aan den Zuid Westelijken hoek van den Huize Salentein te mogen aanbrengen een uitgebouwd gedeelte. Het betreft hier de bouw van de eerste toren.

Op 22 juni 1909 richtte Jurling zich nogmaals tot het gemeentebestuur. Ditmaal vraagt hij toestemming om aan den Zuidoostelijk hoek van den voorgevel van Den Huize Salentein gelegen onder deze gemeente, te mogen aanbouwen een toren, geheel overeenkomstig die, welke aan den Zuidwestelijken hoek van genoemden voorgevel is aangebouwd. Zo werd twee jaar later de tweede toren gebouwd.

Mogelijk zijn de kantelen ook in 1909 toegevoegd, want op de bouwtekening die Jurling tezamen met zijn aanvraag inleverde in 1907, zijn ze nog niet te zien.

Eigenaren

In de 18e eeuw was de familie Van Westervelt eigenaar van Salentein; Heribert van Westervelt noemde zich heer van Salentein. Zijn dochter Alyda Johanna van Westervelt (1782-1811) trouwde in 1801 met Paul Engelbrecht van Hangest baron d’Yvoy (1776-1843). Een dochter van de laatste, Anna Magdalena van Hangest barones d’Yvoy (1818-1877) trouwde met jhr. mr. Hendrik Maurits van Weede (1817-1866) die er beiden woonden en overleden; hun kinderen werden er vanaf 1855 geboren en de familie Van Weede was enige decennia eigenaresse. Een dochter van de laatsten, jkvr. Jacqueline Pauline van Weede (1853-1940), trouwde met jhr. mr. Jan Hendrik van Haersma de With (1852-1900), welke laatste op Salentein overleed. Daarna kwam het aan de familie De With; de laatste De With die eigenaar was van Salentein, jhr. Henrik Maurits Daniël van Haersma de With (1951), bezat ook De Berencamp, verkocht Salentein, restaureerde De Berencamp en ging daar met zijn gezin wonen.

Gebruik

Van 1957 tot 1977 was de Salentein in gebruik als kindertehuis Meilust. Omdat het gebouw buiten Nijkerk lag, verhuisde het kindertehuis naar het leegstaande weeshuis in de stad. Salentein is sinds 1980 in het bezit van de familie Pon. In het koetshuis is een restaurant ingericht. Het hoofdgebouw is in gebruik als locatie voor vergaderingen en evenementen.

Externe link

  • Ronald Stenvert e.a., Salentein in: Monumenten in Nederland - Gelderland. Rijksdienst voor de Monumentenzorg/ Waanders uitgeverij, Zwolle 2000, blz. 237

Monumenten in de buurt van Salentein, Hoofdgebouw in Nijkerk

Salentein, Park

Putterstraatweg 5
Nijkerk
Onderdeel 2 Omschrijving De HISTORISCHE TUIN- EN PARKAANLEG is vanaf het midden van de 19de eeuw tot stand gekomen. Daarvoor kende Salent..

Salentein, Boogbrug

Putterstraatweg 5
Nijkerk
Onderdeel 3 Omschrijving Bij het huis Salentein ligt een BOOGBRUG uit 1849, voorzien van een gietijzeren balustrade in neogotische stijl...

Salentein, Brug bij het koetshuis

Putterstraatweg 5
Nijkerk
Onderdeel 4 Omschrijving Bij het koetshuis ligt een BRUG uit ca.1906 met gemetselde brughoofden en een houten loopdek. Eenvoudige balustr..

Salentein, Dorsmolen

Putterstraatweg 5
Nijkerk
Onderdeel 6 Omschrijving Ten noorden van het hoofdgebouw staat een op ronde grondslag opgetrokken 19de-eeuwse DORSMOLEN bestaande uit get..

Salentein, Koetshuis met schuur

Putterstraatweg 7
Nijkerk
Onderdeel 5 Omschrijving KOETSHUIS met SCHUUR. Ten noorden van het hoofdgebouw staat een bakstenen koetshuis met gevelsteen 'A.M. IJvoij ..

Kaart & Routeplanner


Foto's (7)