Meer dan 63.000 rijksmonumenten


Fort bij Uithoorn in Amstelhoek

Militair Object

Mijdrechtse Zuwe 31
1427AV Amstelhoek (gemeente De Ronde Venen)
Utrecht

Bouwjaar: 1885


Beschrijving van Fort bij Uithoorn

Omschrijving complexonderdeel 1 Het ten oosten van de Amstel gelegen FORT bestaat uit een omgracht aardwerk met daarin betonnen bomvrije gebouwen volgens type B, een standaard-T-vormig model. De bomvrije gebouwen zijn opgetrokken uit grindbeton. De opzet van het fort bestaat uit een hoofdgebouw met poterne, met ter weerszijden een brede vleugel waar de manschappen in ondergebracht werden. Deze vleugels lopen uit in een geknikte verbindingsgang die voert naar een naar de frontzijde uitstekend hefkoepelgebouw. De poterne leidt in het midden naar het mitrailleurgebouw, dat middenvoor op de frontwal staat. Op de wal staan voorts tussen het mitrailleurgebouw en de hefkoepels enige mitrailleurstellingen. Middenop en aan weerszijden van het hoofdgebouw zijn uitkijkposten gezet. De daken van de gebouwen zijn met bitumen gedekt. De ontsluiting van het omgrachte fort bevindt zich aan de noordzijde. De noordgevel of keelzijde is opgetrokken in beton en is voorzien van vensters en stalen, dubbele deuren, alle met getoogde bovenzijde. Boven de iets uit het midden gelegen hoofdtoegang is de tekst: 'Fort bij Uithoorn 1911' aangebracht. Links en rechts zijn tussen de manschappenvleugels en de gang naar het hefkoepelgebouw tegen de gevel kazematten gezet. De vertrekken in het fort zijn gewelfd en genummerd boven de deuren. Over het algemeen zijn ze voorzien van een aanduiding met de functie. Grijsgeschilderde houten betimmeringen zijn grotendeels nog aanwezig, evenals restanten van de keuken, de privaten en de opstelplaatsen voor het geschut. Aan de frontzijde van de poterne bevinden zich een lokaal voor manschappen en een ruimte voor de wacht. De vertrekken in de vleugels worden door twee lange gangen ontsloten. In de rechtervleugel zijn verblijfplaatsen voor de commandant, de telegrafist en de officieren en verder een verbandplaats, een ziekenboeg en manschappenruimten ondergebracht. In één van deze ruimten bevindt zich een geklonken waterreservoir. De linkervleugel heeft een soortgelijke indeling voor manschappen en munitie. Hier zijn ook de keuken, de kantine en een vertrek voor de onderofficieren ondergebracht. Voorts bevinden zich bij de keelkazematten bergplaatsen voor munitie, privaten en reinigingslokalen. Waardering complexonderdeel 1 Het fort is van algemeen belang vanwege de architectuurhistorische waarde als gaaf overgebleven voorbeeld van een T-vormig fort van het type B. Het is verder van algemeen belang vanwege cultuurhistorische en ensemblewaarde door de plaats die het fort inneemt in de Stelling van Amsterdam, binnen de linie Kudelstaart-Uithoorn. Hiernaast is van algemeen belang vanwege ensemble- en situationele waarde vanwege de ligging in een open, landelijke omgeving en in het inundatiegebied van de Stelling van Amsterdam. (bron: Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed)

Rijksmonument nummer: 514682
Laatste wijziging: 2014-10-12 20:04:29.0

Recensies en ervaringen

Toevoegen

Wikipedia artikel

Dit artikel is volledig afkomstig van Wikipedia en valt onder de CC BY-SA licentie
Fort bij Uithoorn
De keelzijde van het hoofdgebouw
De keelzijde van het hoofdgebouw
Algemeen
Eigenaar Staatsbosbeheer
Huidige functie evenementen, opslag
Gebouwd in 1911
Monumentale status rijksmonument
Monumentnummer  514682
Fort bij Uithoorn vanuit de lucht gezien; 1977. Op de achtergrond Amstelhoek en Uithoorn
Fort bij Uithoorn vanuit de lucht gezien; 1977. Op de achtergrond Amstelhoek en Uithoorn

Het Fort bij Uithoorn maakt deel uit van de Stelling van Amsterdam. In de volksmond wordt af en toe gesproken over Fort Amstelhoek. Het fort ligt in het dorp Amstelhoek in de gemeente De Ronde Venen, en is te zien vanaf de N196. Om het vestingwerk ligt een gracht.

Bouw en taak

Rond Amsterdam werden vanaf 1880 45 forten aangelegd. Fort Amstelhoek bestond eerst uit aarden wallen, en in 1887 werd bij Koninklijk Besluit goedgekeurd een vestingwerk aan te leggen. Dit werd tussen 1909 en 1911 uitgebreid met bomvrije gebouwen en in 1917 kwam er een luchtafweerafdeling. De bezetting bestond toen uit 321 mannen.

Fort bij Uithoorn is een standaardmodel B fort uit de tweede bouwfase van de Stelling. De hefkoepels zijn met bomvrije gangen verbonden met het hoofdgebouw. De betonnen hefkoepelgebouwen zijn nog intact. Bij veel andere forten van de Stelling zijn de hefkoepels tijdens de Tweede Wereldoorlog door de Duitsers opgeblazen om het stalen pantser te verwijderen en te gebruiken voor hun eigen wapenindustrie. Verder is nog relatief veel van het oorspronkelijke interieur aanwezig, zoals de houten scheidingswanden tussen de vertrekken, de telegraafkamer, de keuken, de ontijzerings-installatie voor het water en de wasruimte voor de soldaten.[1] De deur van de wasruimte was lange tijd dichtgemetseld en het interieur is daardoor behouden.[1]

Direct naast en ten westen van het fort was er een inlaat voor de inundatie van het voorliggend terrein. Ten oosten van de Ringdijk Tweede Bedijking ligt nu nog een klein meertje en een waaiervormig patroon is nog zichtbaar in de begroeiing waar de inlaat en het stortbed van steen heeft gelegen.

Op 1 augustus 1914 werd de onderwijzer en schrijver Theo Thijssen opgeroepen voor de algehele mobilisatie.[1] Hij werd ingekwartierd op het Fort bij Uithoorn, samen met ongeveer 300 andere soldaten. Tijdens zijn verblijf op het fort schreef hij acht brieven waarin hij inzicht geeft over het dagelijks leven op het fort.[1] In juni 1915 werd hij gedemobiliseerd en werd weer onderwijzer.

Vordere Wasserstellung

Tijdens de Duitse bezetting in de Tweede Wereldoorlog werd het Fort gevorderd door de Duitsers, die een verdedigingslinie wilden hebben in het geval de geallieerden door de Atlantikwall zouden breken. Deze Vordere Wasserstellung liep van Edam via Krommenie naar Haarlem, en Amstelhoek was één van de forten van de Stelling van Amsterdam, die voor dit doel gevorderd werd. Mannen werden er gelegerd en munitie werd er opgeslagen. In april 1944 werden grote stukken land door de bezetter geïnundeerd.

Geheime organisatie B

Na de oorlog werd het fort als opslagplaats gebruikt, de fortwachterswoning werd nog in 1950 herbouwd en in 1959 werd besloten het vestingwerk te sluiten. In de zeventiger en tachtiger jaren van de 20e eeuw werd het fort gebruikt door de geheime organisatie B.[2] Doel hiervan was om de Nederlandse regering in ballingschap strategische informatie te verstrekken in geval van een Sovjet-invasie.[2]

Het terrein is met hekken afgesloten, maar in september is het fort gedurende drie weekeinden te bezichtigen.

Dit vestingwerk is als onderdeel van de Stelling van Amsterdam opgenomen op de Werelderfgoedlijst.

Externe links


Monumenten in de buurt van Fort bij Uithoorn in Amstelhoek

Genieloods

Mijdrechtse Zuwe 31
Amstelhoek (Gemeente De Ronde Venen)
Omschrijving complexonderdeel 2 De aan de keel- of noordzijde van het fort, naast de toegangsweg gelegen GENIELOODS is opgetrokken op een r..

Kerk

Piet Heinlaan 3
Amstelhoek (Gemeente De Ronde Venen)
Inleiding De in Amstelhoek gebouwde KERK aan de Piet Heinlaan werd opgetrokken in 1925. Naar verluidt is dit het eerste ontwerp van B.W. Pl..

Stalen spoorbrug

Amstel-Drechtkanaal
Uithoorn
Inleiding Stalen SPOORBRUG, bestaande uit een draaibrug en een vaste brug over het Amstel-Drechtkanaal, die onderdeel uitmaakt van het voor..

Vrijstaand woonhuis Sjalom

Dorpsstraat 36A
Uithoorn
Inleiding Vrijstaand WOONHUIS, genaamd "Sjalom", noordwest/zuidoost georiënteerd en gelegen in de oude dorpskern aan de noordwestoever van..

Station Uithoorn: stationsgebouw

Stationsstraat 41
Uithoorn
Inleiding Voormalig STATIONSGEBOUW, hoofdonderdeel van het stationscomplex in Uithoorn, gebouwd in 1911. Tussen 1911 en 1923 werd de vestib..

Kaart & Routeplanner

Route naar Fort bij Uithoorn in Amstelhoek

Foto's (6)