Meer dan 63.000 rijksmonumenten


John S. Thompsonbrug in Grave

Weg En Waterwerk

Rijksweg 321
5360AA Grave
Noord Brabant

Bouwjaar: 1926-1929
Architect: ir.C.F. Egelie


Beschrijving van John S. Thompsonbrug

Inleiding De VERKEERSBRUG met onderliggend STUW- EN SLUISCOMPLEX over de Maas bij Grave dateert uit de jaren 1926-1929 en is uitgevoerd naar een ontwerp van ir.C.F. Egelie, ingenieur van Rijkswaterstaat. Met de bouw van de brug en de supprematie van de Graafse gierpont werd beoogd de verkeersafwikkeling op de tussen 1819 en 1840 aangelegde verbinding Bergen op Zoom - Nijmegen te versnellen. Daarnaast werd in het kader van de normalisatiewerkzaamheden in de Maas bij Grave een schutsluis-stuwcomplex aangelegd. Brug, sluis en stuw werden gecombineerd; voor de bedding van de Maas is gebruik gemaakt van dezelfde onderbouw. Bovendien werd de stuw 'opgehangen' aan de brug. De pijlers van de stuwbruggen werden geleverd door de N.V. Internationale Gewapend Beton Bouw te Breda. De verdere onderbouw van de brug, alsmede de onderbouw van de stuw zijn verzorgd door de N.V. Christiani & Nielsen's Gewapend Beton Maatschappij te 's-Gravenhage. De bovenbouw van de stuwbruggen en de schuiven van de stuwen werden geleverd door Werkspoor, terwijl de overige brugsegmenten werden aangenomen door de N.V. Pletterij v/h L.I. Enthoven & Cie. te Delft. Machinefabriek Jaffa te Utrecht verzorgde de bewegingsinrichtingen. Het complex werd op zaterdag 5 oktober 1929 door Minister van Waterstaat mr. Reymer geopend. De sluis is na de Tweede Wereldoorlog gedeeltelijk gemoderniseerd en bevindt zich op het grondgebied van de Gelderse gemeente Heumen. Ook het oostelijke deel van stuw en brug, met de bijbehorende dienstwoningen en transformatorhuis liggen gedeeltelijk op Gelderse bodem. Binnen de gemeente Grave valt alleen het op het grondgebied van die gemeente gelegen part van brug en stuw binnen de bescherming. Omschrijving De verkeersbrug is een verstijfde, nagenoeg geheel geklonken stalen brug, bestaande uit negen, op zeven pijlers en twee landhoofden rustende segmenten. De totale lengte tussen de dagzijden van de landhoofden bedraagt 515 meter. De segmenten hebben een verschillende lengte, en dientengevolge, verschillende hoogte. Regel is dat de delen boven sluis en stuw dezelfde, grotere lengte (60 meter) hebben dan die boven de uiterwaarden (50 meter). Aan de Brabantse zijde heeft het laatste segment boven de uiterwaarden, grenzend aan de stuw en oorspronkelijk bedoeld om (na de dichting van de Beerse Overlaat) daar deel van uit te maken, een andere opbouw dan de overige. De middelste stuwbrug is iets groter dan de andere segmenten in verband met de in de stroompijler aanwezige vistrap. Het eerste, aan de schutsluis grenzende deel boven de Gelderse uiterwaard is even breed als de delen boven de rivier: deze opening is van meet af aan bedoeld voor een eventuele uitbreiding van de sluis. De drie stuwbruggen liggen vlak en hebben een doorvaarthoogte van 4.8 meter. De overige brugsegmenten hebben een helling van 1:80. De wanden van de brugsegmenten zijn vakwerkliggers met gebogen bovenranden, schuine eindstijlen, verticalen en stijgende en vallende diagonalen. De stuwbruggen hebben extra tussen-diagonalen en verticalen. Door de toepassing van hoekijzers zijn de noordelijke en zuidelijke wand van één segment door een onderen een bovenwindverband verbonden. Het zo ontstane portaal wordt verder verstijfd door de toepassing van trekprofielen in de vorm van andreaskruisen. Aan de onderzijde van de brug wordt de tweebaans gewapend betonnen rijvloer (breedte 7.5 meter) gedragen door in de lengte aangebrachte, gewalste normaalprofielbalken met een relatief smalle flens. Aan de noordelijke, stroomafwaardse zijde is een aangehangen brug (breedte 1.6 meter) voor langzaam verkeer, eveneens met een gewapend betonnen rijvloer, rustend op normaalprofielbalken. Onder alle segmenten, behalve boven de stuw, hangt een oorspronkelijke verrijdbare schildersbrug. Landhoofden en pijlers zijn opgetrokken uit betonstenen met een kern van ongewapend beton. De beschoeiing van de Maasoevers en de stuwvloer is gestort met beton, plaatselijk versterkt met gietijzeren profielen en opgesloten tussen ijzeren damwanden. De stuwbruggen beslaan de twee westelijke vakken van de Maas en hebben aan de zuidelijke, stroomopwaardse zijde een op consoles aangelast bordes voor de verrijdbare kraanwagens, die de schuiven bedienen. Het bordes is ook aan de overige Gelderse brugsegmenten gemaakt, zodat de wagens aan die zijde kunnen worden onderhouden. De stuw kan worden afgesloten door een systeem van tegen jukken steunende schuiven. De zware metalen wielschuiven bewegen in drie rijen boven elkaar verticaal in de jukken. De jukken zijn draaibaar aan de stroomopwaartse zijde van de vaste bruggen opgehangen, zodat ze bij het openen van de stuw met de stroom mee draaien. Dit bood belangrijke voordelen. Het snel openen van de stuw, bijvoorbeeld in het geval van plotselinge ijsgang, was zo mogelijk. Het sluiten is door deze constructie echter moeilijker: de jukken zijn moeilijk weer in de onderslag op de stuwvloer te krijgen. Te Grave is dit probleem opgelost door de toepassing van een vernuftig hefsysteem met kettingen en katrollen, door een kraanwagen bediend. Dit systeem werd gebruikt naar voorbeeld van een nieuwe stuw in de Oder bij Ransers. In 1975 zijn de stuwjukken en de schuiven vervangen en is de bediening gemoderniseerd. De stuwbewegingen worden sindsdien verricht vanuit een bedieningshuis op de middenpijler. Om de jukken met hun schuiven tegen de onderkant van de brug te hijsen en te vergrendelen zijn twee nieuwe kraanwagens aangeschaft. De sluis ligt op het grondgebied van Gelderland. Deze sluis werd uitgevoerd volgens het algemene werkplan voor de Werken der Maaskanalisatie. De wijdte bedraagt 14 meter, de schutkolk 16 meter bij 100 meter. De sluis, die nog met de hand wordt bediend, werd in 1972 met een tweede schutsluis van 16 meter doorvaartwijdte en 142 meter schutlengte uitgebreid. Toen zijn ook de voorhavens uitgebreid en werd een bedieningsgebouw voor de bewegingsinrichtingen van de sluisdeuren gebouwd. Om ook tijdens de hoogste waterstanden watervrij te blijven is het bedieningshuis op kolommen gebouwd. Waardering Het object is van algemeen belang. Het heeft cultuurhistorische waarde als uitdrukking van een geografische en technische ontwikkeling, namelijk de ontsluiting van het rivierengebied en de totstandkoming van betere verkeersverbindingen tussen noord en zuid in het Interbellum; het is van bijzondere betekenis voor de geschiedenis van de bouwtechniek in ijzer en staal; het is tevens van belang voor de typologische ontwikkeling van de grote verkeersburggen. Het heeft een bijzondere betekenis wegens de situering, verbonden met de ontwikkeling van de streek en tevens een bijzondere betekenis voor het aanzien van de streek. Het heeft ensemblewaarden door de relatie van de brug met de wegen en wateren en het stadsbeeldvan Grave. Het is zeldzaam vanwege de toegepaste combinatie van brug en stuw. (bron: Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed)

Rijksmonument nummer: 514153
Laatste wijziging: 2014-10-12 20:04:29.0

Recensies en ervaringen

Toevoegen

Wikipedia artikel

Dit artikel is volledig afkomstig van Wikipedia en valt onder de CC BY-SA licentie
John S. Thompsonbrug
John S. Thompsonbrug - Herdenking Bevrijding Grave
John S. Thompsonbrug - Herdenking Bevrijding Grave
Algemene gegevens
Locatie Grave
Coördinaten 51° 46′ NB, 5° 44′ OL
Overspant Maas
Bouw
Bouwperiode 1927 - 1929
Gebruik
Weg N324
John S. Thompsonbrug
John S. Thompsonbrug
Portaal  Portaalicoon   Verkeer & Vervoer

De John S. Thompsonbrug, tot 2004 alleen bekend als de brug bij Grave of Graafse brug, is de brug over de Maas tussen Grave (Noord-Brabant) en Nederasselt (Gelderland). De brug is van 1927 tot 1929 gebouwd als onderdeel van de rijksweg 's-HertogenboschNijmegen (nu N324).[1]

Onder deze vaste brug ligt het Stuw en sluizencomplex Grave en daar over het bovenhoofd van de oude sluis, het benedenhoofd van de nieuwe en over de stuw. De brug heeft overal een doorvaarthoogte van NAP +15,55.[2][3]. Brug, stuw en sluizencomplex zijn eigendom van Rijkswaterstaat en liggen voor het overgrote deel in de gemeente Heumen (Gelderland).

1rightarrow blue.svg Zie Stuw- en sluizencomplex Grave voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

Het complex is een Rijksmonument en heeft grote cultuurhistorische waarde.[4] Het is niet alleen van betekenis voor de geschiedenis van de bouwtechniek in ijzer en staal, maar ook van belang voor de typologische ontwikkeling van de grote verkeersbruggen.

De brug heeft 9 overspanningen, is in totaal 515 meter lang en fungeert ook als ophanging van de schuiven van de stuw. Het vakwerk aan de binnenzijde van de brug is op een speciale manier geschilderd. De kleuren verlopen van rood aan de Brabantse zijde naar groen aan de Gelderse zijde. Het beoogde effect is een regenboog tussen Gelderland en Brabant.[5][6]

John S. Thompson

De brug is tijdens Operatie Market Garden veroverd door luitenant John S. Thompson. Diens naam is tijdens de herdenking van september 2004 door zijn weduwe als eerbetoon aan de brug gegeven. Thompson was pelotonscommandant in de 82ste Amerikaanse Airborne Divisie en kwam met 16 mannen, op 17 september 1944 neer in de Mars en Wythpolder zo'n 700 meter verwijderd van de brug.

Eerst ging hij naar gemaal Van Sasse en vanaf daar ging hij via het water naar het dijkje tussen gemaal en de Rijksweg. Op de kazematten bij de brug stond Duits afweergeschut dat door een bazookaschutter van de para's uitgeschakeld werd. Het peloton kon na gevechten met de Duitsers de zuidelijke oprit van de brug innemen. Later die dag konden de Amerikanen ook het noordelijk deel van de brug innemen vanuit Nederasselt.

Falcon Prepare

Het slotstuk van de oefening Falcon Prepare werd in april 2012 uitgevoerd rondom deze brug. Luchtmobiele militairen werden ondersteund door Chinook- en Apache-helikopters toen ze de brug veroverden. Dit was zo'n 70 jaar nadat de Amerikanen dit in 1944 deden.[7]

Externe links

Galerij

Volgende brug stroomafwaarts:
Maasbrug bij Ravenstein
Bruggen over de Maas in Nederland Volgende brug stroomopwaarts:
Maasbrug (A73)

Monumenten in de buurt van John S. Thompsonbrug in Grave

Verkeersbrug over de Maas met onderliggende stuw en sluis

Sluisweg bij 2
MALDEN (Gemeente Heumen)
Inleiding VERKEERSBRUG over de Maas met onderliggende STUW en SLUIS uit 1926-1929, voor zover gelegen op het grondgebied van de gemeente He..

Brugkazemat Grave Noord en Zuid

Gemaal van Sasse (bij)
Grave
1. In de dertiger jaren van de twintigste eeuw gebouwde brugkazemat Grave Noord, gelegen nabij het poldergemaal Van Sasse, Mars en Wijthdijk..

Bakstenen gebouw, op vierkante plattegrond met afgeschuinde hoeken

Klokstraatje 2
Nederasselt (Gemeente Heumen)
Bakstenen gebouw, 1804-1805, op vierkante plattegrond met afgeschuinde hoeken. Rondboogvensters met rechte dagkanten en natuurstenen blokken..

Kosterij

Maasdijk 7
Nederasselt (Gemeente Heumen)
Kosterij bij de moderne Ned. Herv. Kerk, gesitueerd bij de Dijk. Dwarshuis onder zadeldak (XIX A) met schuiframen uit de bouwtijd, en rechts..

Lage(n) Hoed

Hollestraat 20
Nederasselt (Gemeente Heumen)
Mooie boerderij op T-vormige plattegrond (XIX A), waarvan het woongedeelte nog een hoog strodak draagt en in de vensters, die van luiken voo..

Kaart & Routeplanner

Route naar John S. Thompsonbrug in Grave

Foto's (7)