Meer dan 63.000 rijksmonumenten


Hoekelum: Tuin en parkaanleg in Bennekom

Tuin Park Landgoed

Edeseweg 120
6721KE Bennekom (gemeente Ede)
Gelderland

Bouwjaar: 1600-1700


Beschrijving van Hoekelum: Tuin en parkaanleg

Omschrijving HISTORISCHE TUIN- EN PARKAANLEG. Grootschalige parkaanleg in landschapsstijl met parkweiden, slingerlanen en paden, vijverpartijen, zichtassen, solitairen en boomgroepen, parkbossen en produktiebossen met slingerpaden, rond Huis Hoekelum en Huis Noordereng, verrijkt met tuinornamenten, tuinhuisjes, bouwkundige opstallen en bijgebouwen, die tesamen het cultuurhistorische landschap van de historische buitenplaats Hoekelum vormen. De parkaanleg van Hoekelum bergt nog enkele elementen in zich die tot in de l7de eeuw terug te leiden zijn, zoals de Laarse allee (Wageningse weg), die als dwarsas het gezicht vanuit het huis in oostelijke richting doorkruist, en de slotgracht, die vermoedelijk aan het einde van de l8de eeuw in landschapsstijl vergraven is. De aanleg van het park van Hoekelum dateert vermoedelijk uit het einde van de l8de eeuw, in de tijd dat Hoekelum in het bezit was van Gerrit Willem van Balveren, burgemeester van Nijmegen. Hij laat in 1787, wellicht in navolging van de grote zaal van de buitenplaats Biljoen, op Hoekelum de grote zaal van stucdecoraties door de Tiroler stucwerker Lauran Rief van gezichten en decoraties in stuc voorzien, en liet wellicht toen zoals op Biljoen en Beekhuizen, de romantische aanleg tot stand komen, die thans nog in grote trekken bewaard is. Evenals op Biljoen en Beekhuizen was de geografische situering van het terrein van Hoekelum, gelegen aan de westflank van de Veluwe, door de aanwezigheid van sprengen en sterke accidentatie, bij uitstek geschikt voor de schepping van een vroege landschappelijke parkaanleg. Deze karakteristieken van vroege aanleg in landschapsstijl, ook wel Zwitserse stijl genaamd, zijn met name in het parkbosgedeelte aan de noordzijde van Hoekelum, met diep uitgesneden sterk curvende beekarmen, kleinschalige heuvelpartijen, restanten van kronkelige slingerpaden en met een ijskelder in een heuvelpartij te vinden. Ook de aanleg van de vijverpartij rond het huis en de sterk geaccidenteerde parkweide aan de achterzijde en terzijde van het huis doen vermoeden, dat eveneens dit gedeelte uit het einde van de l8de eeuw dateert. Oorspronkelijk was de weide achter het huis Hoekelum veel beslotener van atmosfeer, zoals op oude luchtfoto's en topografische kaarten nog te zien is. Het ruimschalige karakter van de aanleg achter het huis werd in het begin van de jaren '90 van de 20ste eeuw gerealiseerd, door het aanleggen van een brede historiserende zichtas tot op het hoogste punt van de buitenplaats. Als zodanig is deze as voor de bescherming van ondergeschikte betekenis. De parkweide voor het huis, met de door bos geflankeerde zichtas over de Edeseweg en doorzichten in zuidwestelijke en noordwestelijke richting dateert vermoedelijk uit de eerste helft van de l9de eeuw, vermoedelijk na 1819, uit de tijd van het echtpaar Van Wassenaer-Van Balveren. Deze aanleg in de trant van Jan David Zocher jr. is veel weidser dan de eerder genoemde parkaanleg in landschapsstijl, alhoewel oorspronkelijk de perspectiefwerking door het grotere aantal boomgroepen en solitairen groter was dan tegenwoordig, zoals op de topografische kaart uit 1910 goed te zien is. De meer naar achteren in het park in 1859 opgerichte OBELISK memoreert de vele ontginningen en aanleg van nieuwe bossen door Otto van Wassenaar en noemt ook de opzichter van deze werkzaamheden sinds 1820, Gerrit van Hoogstraten. De landschappelijke aanleg met door bomen omgeven parkweide rondom Huis Noordereng met doorzicht tussen beide huizen, dateert vermoedelijk uit omstreeks 1849, toen Huis Noordereng werd gebouwd. Van Wassenaer heeft de aanleg van de buitenplaats verrijkt met de aanplant van produktiebos, zoals in deze tijd op buitenplaatsen op de Veluwe en Utrechtse Heuvelrug gebruikelijk was. Deze bosaanplant was tevens de entourage van uitgestrekte wandelingen over slingerpaden, zoals op oude topografische kaarten en tegenwoordig op het terrein nog goed te zien is. Waardering De HISTORISCHE PARKAANLEG van de buitenplaats Hoekelum is van algemeen cultuurhistorisch en architectonisch belang: - als representatief en relatief gaaf bewaarde grootschalige aanleg in vroege landschapsstijl, typerend voor grotere buitenplaatsen op de Veluwe aan het einde van de l8de eeuw; - als belangrijk voorbeeld van een vermoedelijk laat l8de-eeuwse Nederlandse grootschalige parkaanleg in landschapsstijl met verrijkingen uit de eerste helft van de l9de eeuw; - als zeldzaam voorbeeld van landschappelijke verweving van twee parken in landschapsstijl rondom de twee hoofdgebouwen op een historische buitenplaats. (bron: Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed)

Rijksmonument nummer: 514042
Laatste wijziging: 2014-10-12 19:38:37.0

Recensies en ervaringen

Toevoegen

Wikipedia artikel

Dit artikel is volledig afkomstig van Wikipedia en valt onder de CC BY-SA licentie
Hoekelum
Hoofdgebouw
Hoofdgebouw
Locatie Tussen Ede en Bennekom
Algemeen
Kasteeltype Landhuis
Huidige functie Trouwlocatie gemeente Ede
Luthers buitencentrum
Gebouwd in voor 1396
Herbouwd in 1735
Monumentale status Rijksmonument
Monumentnummer  514038

Hoekelum is een kasteel en landgoed tussen Ede en Bennekom.

De oudste vermelding dateert uit 1396, als Randolph van Hoekelum, jagermeester van de hertog van Gelre, ermee beleend wordt. Het moet echter veel ouder zijn, omdat de belening spreekt van “het oude goed te Hoekelum”. Het oudste stenen gebouw ter plekke dateerde uit circa 1325. Hoekelum was toentertijd gekoppeld aan het erfelijke jagermeestersambt.

Vanaf de zestiende eeuw is het goed in bezit van de familie Van Poelwijck, nadien is het diverse malen verkocht. In 1695 werd het gekocht door Hessel van Lawick.

Door vererving kwam het vervolgens in bezit van de families Van Balveren en Van Wassenaer. In 1988 werd het landgoed overgedragen aan het Geldersch Landschap.

Het gebouw werd omstreeks 1735 vrijwel geheel herbouwd, en omstreeks 1914 verbouwd naar ontwerp van Johan Wilhelm Hanrath. Thans is het in gebruik als Luthers buitencentrum en als trouwlocatie van de gemeente Ede.

Landgoed

De oppervlakte van het landgoed, in bezit van Gelders Landschap is 112 ha.[1] Rond het landhuis is een park aangelegd in de stijl van onder andere Johan David Zocher. Door het park met slingerende paden en rechte boslanen is een spreng aangelegd. In het park bevindt zich, naast het hoofdgebouw, nog een aantal andere monumentale objecten[2]:

  • Koetshuis
  • Kinderhuisje
  • Houten paviljoen
  • IJskelder
  • Gele brug
  • Herdenkingsobelisk
  • Dienstwoning
  • Boerderij. Hier wordt op ambachtelijke wijze kaas gemaakt. tevens is het een kampeerboerderij.
  • Bakhuisje
  • Theehuis
  • Huis Noordereng, met moestuinmuur en koetshuis is ook gelegen in deze historische buitenplaats.

Galerij

Externe links


Monumenten in de buurt van Hoekelum: Tuin en parkaanleg in Bennekom

Hoekelum: Theehuis/-koepel

Edeseweg 120
Bennekom (Gemeente Ede)
Omschrijving THEEHUIS ANNEX DIENSTWONING EN SCHUUR. Witgepleisterd theehuis van ca. 1860, met in 1900 aan de achterzijde aangebouwde diens..

Hoekelum: Dienstwoning

Edeseweg 120
Bennekom (Gemeente Ede)
Omschrijving DIENSTWONING. Een rond 1850 gebouwde dienstwoning, gelegen naast de zuidelijke oprijlaan naar huis Hoekelum, opgetrokken in b..

Hoekelum: Landhuis

Edeseweg 124
Bennekom (Gemeente Ede)
Omschrijving HOOFDGEBOUW HUIS HOEKELUM. Rechthoekig deels omgracht huis, opgetrokken in rode baksteen onder een afgeplat schilddak met to..

Hoekelum: Kinderhuisje/Rotshuisje

Edeseweg 124
Bennekom (Gemeente Ede)
Omschrijving KINDERHUISJE. Klein huisje op rechthoekige grondslag met afgeschuinde hoeken aan voor(oost-)zijde onder overstekend schildda..

Hoekelum: Paviljoen

Edeseweg 124
Bennekom (Gemeente Ede)
Omschrijving Houten ornamenteel PAVILJOEN. Paviljoen uit ca. 1860, gesitueerd op een glooiing in het park ten noordwesten van het huis opg..

Kaart & Routeplanner

Route naar Hoekelum: Tuin en parkaanleg in Bennekom

Foto's (3)