Meer dan 63.000 rijksmonumenten


De Wilhelmina (De Tricotfabriek) in Winterswijk

Nijverheid Industrie

Wilhelminastraat 6
7101CR Winterswijk
Gelderland

Bouwjaar: 1890-1915/ 1934
Architect: Gerrit Beltman en Arend Gerrit Beltman


Beschrijving van De Wilhelmina (De Tricotfabriek)

Inleiding HOOFDGEBOUW (1890-1915/ 1934) gebouwd in meerdere fasen als onderdeel van het complex 'NV Tricotfabriek G.J. Willink' naar ontwerp van GERRIT BELTMAN (1843-1915), AREND GERRIT BELTMAN (1869-1934) uit Enschede en de architect HEININK uit Winterswijk. De eerste fase uit 1890 is naar ontwerp van GERRIT BELTMAN, bestaande uit twee bouwlagen en een zolder afgesloten door een mansardedak beïnvloed door de NEO-RENAISSANCE bouwstijl uitgevoerd door de aannemer G. TER HAAR uit Winterswijk. In het gebouw waren ondergebracht een weverij, een pakkamer, een kantoor, een machinekamer en een toiletruimte. In 1905 vindt eveneens van zijn hand in dezelfde bouwstijl een uitbreiding plaats aan de westzijde, bestaande uit drie bouwlagen. Op de begane grond bevonden zich het magazijn en de pakkerij, op de verdieping de confectiezaal en op de tweede verdieping de kartonnage. In 1915 vinden twee belangrijke verbouwingen plaats waarmee het gebouw een deel van zijn huidige vorm heeft gekregen. Allereerst de verbouwing van de zolder van het oorspronkelijke hoofdgebouw uit 1890 tot een verdieping, afgesloten door een plat dak. De tweede verdieping kreeg de bestemming van magazijn en schaftlokaal. Vervolgens de verbinding van beide bouwdelen door middel van een doorlopende kroonlijst met modillons en consoles tot een fabrieksgebouw uit één stuk naar ontwerp van AREND GERRIT BELTMAN. In de kroonlijst bevindt zich links in reliëf het jaartal '1888' (het jaar van oprichting van de fabriek) en rechts het jaartal '1915' (het jaar van de voltooiing van de verbouwing). In het gebouw werden onder meer ondergebracht een blekerij, een ruwerij, een kalanderij, een timmerkamer, een knipzaal, een pakkerij en een garage. Rechts van het ingangsportiek bevindt zich een herdenkingssteen met daarop de tekst '1 mei 1890'. Tenslotte vindt in 1934 de laatste uitbreiding plaats naar ontwerp van de architect HEININK onder invloed van het zakelijk expressionisme ten behoeve van een stukgoederenmagazijn op de begane grond, een knipperij op de eerste verdieping en een vouwerij op de tweede verdieping. In de voorgevel bevindt zich rechts op de begane grond een bronzen gedenkplaat naar ontwerp van GERARD VAN AALST aangeboden door het personeel naar aanleiding van het vijftig jarig bestaan. Omschrijving Het HOOFDGEBOUW (1 890- 1915/ 1934) is een langgerekt, drielaags gebouw aan de Wilhelminastraat afgesloten door een plat dak. Het hoofdgebouw is qua vormgeving onder te verdelen in twee bouwdelen. Het linker bouwdeel aan de westzijde uit 1934 verspringt in de rooilijn ten opzichte van het rechter bouwdeel aan de oostzijde. De VOORGEVEL van het linker bouwdeel uit 1934 is opgetrokken in kettingverband in een donkerrode baksteen met verdiept liggende voegen. In de gevels bevinden zich regelmatig verdeelde grote raampartijen vervaardigd uit profielstaal met linksonder de entree afgesloten door een luifel. De twintig en vijftien-ruits ramen, per bouwlaag afgesloten door één betonnen latei, benadrukken de horizontale geleding. Als tegenhanger van de horizontale geleding eindigt het linker bouwdeel uiterst rechts met een verticaal georiënteerd, licht risalerend torenelement dat boven de daklijn uitkomt. In het torenelement bevindt zich per bouwlaag een hoekvenster met roedenverdeling eveneens afgesloten door een betonnen latei. Midden boven markeert de vlaggenstok de verticaliteit van deze as. Midden onder bevind zich een bronzen gedenkplaat naar ontwerp van Gerard van Aalst aangeboden door het personeel naar aanleiding van het vijftig jarig bestaan. Grenzend aan het linker bouwdeel bevindt zich een iets teruggelegen rechter bouwdeel gerealiseerd in de periode 1890-1915. De voorgevel van het rechter bouwdeel met gepleisterde plint is opgetrokken in rode baksteen in kruisverband met speklagen, afgesloten door een wit geschilderde kroonlijst met modillons, consoles en fries. Op de begane grond bevinden de speklagen zich halverwege de vensters en op de verdiepingen ter hoogte van de onder- en wisseldorpels. In de rechterhelft zijn tevens speklagen aangebracht ter hoogte van de bovendorpels. De gevel van het rechter bouwdeel is voorzien van diverse risalieten met uiterst rechts een éénlaags aanbouw met plat dak. In dit geveldeel bevinden zich regelmatig verdeelde vensters aan de onderzijde afgesloten door een gepleisterde, bakstenen lekdorpel en aan de bovenzijde door een boogtrommel met metselmozaïek gevolgd door een segmentboog met wit gepleisterde aanzet- en sluitstenen. Links is het metselmozaïek uitgevoerd in een vlechtpatroon, rechts in visgraatpatroon afgesloten door een flauwer hellende segmentboog met diamantkoppen op de sluitstenen. In de rechter helft bevinden zich voornamelijk stolpramen met twee-ruits bovenlicht, links zijn de vensters breder bestaande uit grotendeels twee gekoppelde twee-ruits ramen met twee-ruits bovenlicht. Op de begane grond in de linker helft bevinden zich vermoedelijk later aangebrachte meer-ruits stalen ramen aan de bovenzijde afgesloten door een rollaag. De LINKER ZIJGEVEL aan de westzijde is een wit geschilderde zijgevel van de uitbreiding uit 1934, drie vensterassen breed, met regelmatig verdeelde meer-ruits raampartijen. De ACHTERGEVEL van het bouwdeel uit 1934 is herkenbaar aan de regelmatig verdeelde meer-ruits raampartijen, van elkaar gescheiden door een betonnen skelet. Het overige deel van de achtergevel aan de noordzijde is verbonden geweest met inmiddels gesloopte onderdelen van het complex. De RECHTER ZIJGEVEL aan de oostzijde bestaat uit de zijgevel van de éénlaags aanbouw en op verdiepingen de zijgevel van het rechter bouwdeel, identiek qua vormgeving aan de voorgevel van het rechter bouwdeel. Het INTERIEUR van het linker bouwdeel bestaat onder meer uit een betonskelet met gestorte betonvloeren. De verdiepingsvloeren van het rechter bouwdeel bestaan onder meer uit houten balklagen en hardhouten vloerdelen die rusten op een staalconstructie. Deze staalconstructie rust op ronde gietstalen kolommen en op aan de betonkolommen gestorte betonnen nokken. Waardering HOOFDGEBOUW (1890- 1915/ 1934) van het complex "NV Tricotfabriek G.J. Willink gebouwd in meerdere fasen naar ontwerp van de architecten GERRIT BELTMAN (1 843-1915), AREND GERRIT BELTMAN (1869-1934) uit Enschede en de architect HEININK uit Winterswijk. Het hoofdgebouw is van algemeen cultuurhistorisch, architectuurhistorisch en stedenbouwkundig belang: - als goed voorbeeld van een historisch gegroeid hoofdgebouw als oorspronkelijke kern van het complex naar ontwerp van het architectenbureau Beltman uit Enschede met invloeden uit de neo-renaissance bouwstijl en de architect Heinink uit Winterswijk met invloeden uit het zakelijk expressionisme - als functioneel onderdeel van een tricotfabriek waarin diverse onderdelen van het productieproces waren ondergebracht zoals een blekerij, een ruwerij, een kalanderij, een knipperij en een pakkerij - vanwege de ensemblewaarde als functioneel onderdeel van het complex. (bron: Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed)

Rijksmonument nummer: 514039
Laatste wijziging: 2014-10-12 20:04:29.0

Recensies en ervaringen

Toevoegen

Wikipedia artikel

Dit artikel is volledig afkomstig van Wikipedia en valt onder de CC BY-SA licentie
De tot appartementencomplex verbouwde Tricotfabriek

De Tricotfabriek (in de volksmond ook Tricot genoemd) is een voormalige textielfabriek, thans in gebruik als appartementencomplex, en is gelegen aan de Wilhelminastraat in Winterswijk.

Oprichting

De Tricot werd in 1888 opgericht door Geert Jan Willink, neef van Jan Willink, die toen directeur was van stoomweverij de Batavier. Geert Jan Willink werkte sinds 1864 in het bedrijf van zijn oom. Jan Willink was een welvarend man en liet in 1864 een grote villa op de hoek van de Wilhelminastraat bouwen door de architect Richter. Later zou deze villa de naam Tricot-villa krijgen. Geert Jan Wellink heeft eerst 2 jaar geëxperimenteerd met machinaal breien met tricotage-machines in het koetshuis van de villa van zijn oom. In deze tijd was er al aangevangen met de bouw van de Tricot, welk haar deuren in 1890 opende.

In de jaren 20 van de 20e eeuw werkten er meer dan 1500 mensen in de Tricotfabriek.

Bouw en verbouwingen 1890-1978

De architect van het eerste gebouw Wilhelmina was Gerrit Beltman. Beltmans bouwstijl wordt als typerend gezien voor de architectuur van de textielfabrieken in het oosten van Nederland.

  • In 1905 werd het gebouw aan de achterkant uitgebreid en aan de voorzijde werd een lange vleugel aangebouwd.
  • In 1912 bouwde de zoon van Gerrit Beltman, Arend Beltman, de spoelerij aan de achterzijde van de Wilhelmina.
  • In 1915 volgde een verhoging van de vleugel van de Wilhelmina tot drie lagen en breidde men de spoelerij uit.
  • De spoelerij werd in 1922 eveneens verhoogd, tot vier lagen.
  • In 1934 vond wederom uitbreiding plaats, door de plaatsing van een magazijn aan de oostzijde van de Wilhelmina.
  • In 1952 werd een lage kantooraanbouw aan de westzijde gerealiseerd.

In totaal zijn aan de Tricot van 1890 tot 1954 75 bouwvergunningen afgegeven. De laatste was voor de aanbouw van de 36 meter hoge schoorsteen. In 1978 werd de fabriek gesloten.

Brand

Op 27 november 1989 woedde er een grote brand in de voormalige breierij van het al 11 jaar leegstaande complex. De schade die deze brand en 2 kleinere nabrandjes aanrichtten in de Tricot was groot, er was een dreigend gevaar van instorting.

Nieuwe bestemming

Herinneringsplaquette van het personeel ter gelegenheid van het 50-jarig bestaan.

Ideeën voor een nieuwe bestemming waren er in overvloed. Men was het er over eens dat deze fabriek niet afgebroken mocht worden, maar welke nieuwe bestemming de fabriek krijgen moest was een punt van langdurige discussie.

In 1995 kwam het idee om een gedeelte van het gebouw in gebruik te nemen als gemeentehuis, maar dit plan heeft het niet gehaald. In 2000 hebben zowel de Wilhelmina als de spoelerij en de schoorsteen van staatssecretaris Rick van der Ploeg de status van rijksmonument gekregen. De weverij, het trappenhuis van de spoelerij en het ketelhuis zijn gesloopt. De schoorsteen is na een blikseminslag in januari 2003 acht meter ingekort.

In 2003 begon woningbouwvereniging de Woonplaats met de verbouwing van de spoelerij en de Wilhelmina tot appartementencomplex. De verbouwing werd groots aangepakt; de Wilhelmina is tot op het meer dan 100 jaar oude betonnen skelet volledig gestript.

De Tricot bestaat nu behalve uit expositieruimten en dergelijke uit 25 appartementen van variërende grootte, boven op de spoelerij bevinden zich de twee grootste appartementen, de penthouses.

Afbeeldingen



Monumenten in de buurt van De Wilhelmina (De Tricotfabriek) in Winterswijk

Spoelerij (De Tricotfabriek)

Tricot 11
Winterswijk
Inleiding SPOELERIJ (1912-1922) gebouwd als onderdeel van het complex 'NV Tricotfabriek G.J. Willink' naar ontwerp van de architect AREND ..

Fabrieksschoorsteen (De Tricotfabriek)

Groenloseweg 2
Winterswijk
Inleiding FABRIEKSSCHOORSTEEN gebouwd als onderdeel van het complex 'NV Tricotfabriek G.J. Willink' door de firma CANIY-HERFKENS uit Venlo..

Vrijstaande stadsvilla

Prins Hendrikstraat 13
Winterswijk
Inleiding Vrijstaande STADSVILLA gebouwd in 1906 naar ontwerp van architect JACOB JOHANNES POST (1873-1958) in de Prins Hendrikstraat. De s..

Aurora

Prins Hendrikstraat 3
Winterswijk
Inleiding STADSVILLA `Aurora' gebouwd in 1904 aan de Prins Hendrikstraat naar ontwerp in Art Nouveau van architect JACOB JOHANNES POST (187..

Villa Tricot Jan

Groenloseweg 1
Winterswijk
Inleiding Rijk geornamenteerde FABRIKANTENVILLA in eclectische stijl uit 1864 met aangebouwd KOETSHUIS als onderdeel van het complex 'NV Tr..

Kaart & Routeplanner

Route naar De Wilhelmina (De Tricotfabriek) in Winterswijk

Foto's (5)