Meer dan 63.000 rijksmonumenten


Oldengaerde 01 Oldengaerde, hoofdgebouw in Dwingeloo

Kasteel Buitenplaats

Westeinde 57
7991RT Dwingeloo (gemeente Westerveld)
Drenthe

Bouwjaar: 15e eeuw begin 17e eeuw (uitbr.) 1717 (verb.) 18e eeuw (serres) midden 19e eeuw (verb.) 1500 15e eeuw begin 17e eeuw (uitbr.) 1717 (verb.) 18e eeuw (serres) midden 19e eeuw (verb.)


Beschrijving van Oldengaerde 01 Oldengaerde, hoofdgebouw

Omschrijving onderdeel 1: HOOFDGEBOUW (Oldengaerde). Het in oorsprong vroeg-15de-eeuwse huis is in het begin van de zeventiende eeuw vergroot met twee ondiepe zijvleugels, die haaks op het hoofdgebouw staan en in 1717 voorzien van een nieuwe voorgevel van pilasterarchitectuur in classicistische stijl. Het op rechthoekige grondslag opgetrokken bakstenen huis bestaat uit twee bouwlagen (achterhuis één bouwlaag) onder een met geglazuurde Friese pannen gedekt, afgeplat schilddak met gemetselde schoorstenen op de nokeinden (bij een verbouwing in de negentiende eeuw is het dak verlaagd, zijn de schoorstenen verplaatst naar de hoeken en is de frontonversiering vervangen door een houten timpaan). Aan weerszijden van het rechthoekige bouwblok grenzen jongere verdiepingloze vleugels (mogelijk laat-18de/vroeg-19de-eeuw) onder een lessenaarsdak met aan de voorzijde een sierlijke daklijn, kwart hol- en bol gezwenkt, met zandstenen schouders en hoekblokken (XIX). Op het linker dakschild een klokje, identiek aan dat op het bouwhuis. De rechter zijgevel heeft twee meerruitsvensters in de vleugel en een dergelijk venster op de verdieping; tegen de linker zijvleugel staat een rechthoekige oranjerie (laat 18de/vroeg-19de eeuw) van handvorm baksteen onder een zadeldak; in de zuidgevel vier grote meerruitsvensters, op de verdieping een zesruitsvenster met persiennes. De symmetrische negen traveeën brede voorgevel kent een geleding van gemetselde pilasters van de kolossale orde, voorzien van geschilderde natuurstenen basementen en Ionische kapitelen. In het drie traveeën brede middenrisaliet, dat wordt bekroond door een driezijdig fronton, bevindt zich de dubbele toegangsdeur met bovenlicht gevat in een omlijsting in Lodewijk XV-stijl. Boven de entree is een rechthoekige spaarnis waarin twee in reliëf uitgebeelde engelen (1717?) en een versierde cartouche (1717?) met daarin geschilderd de naam 'OLDENGAERDE'. Aan weerszijden van de toegangsdeur staan twee in steen uitgehouwen wapenschilden van Cornelis baron van Dongen en zijn vrouw Johanna Angnis baronesse van Wijenhorst. Aan weerszijden van de hoofdtoegang staan een kanon (1663), een stoeppaal, een bankje en een gedecoreerde sokkel. De gevel is ingedeeld door acht- en zesruitsvensters, met boven de vensters op de begane grond een geschilderd zandstenen uitgehouwen festoen, en boven de vensters van het middenrisaliet de datum 'ANNO' '1717'. In de rechter vleugel bevindt zich een getoogde dubbele inrijdeur (koetshuis), in de linker vleugel een getoogd meerruitsvenster. De zeven traveeën brede achtergevel heeft achtruitsvensters met binnenluiken en in het midden een eenvoudig omlijste tienruits dubbele deur; ervoor een drietreeds zandstenen stoep; erboven een dakkapel onder een zadelkapje met windveren. Twee keldervensters. In de zijvleugels een meerruitsvenster en in de gevel van de oranjerie een dubbele deur van kraaldelen, voorzien van een halfrond bovenlicht met spaakroeden en in de top een ruitvormig venster. In het INTERIEUR is onder meer van belang de hal met marmeren vloer en kwartslag gedraaide trap met houten 'platte' balusters en gemarmerde treden, deuromlijsting in Lodewijk-XV-stijl, de grote buffetkast, marmeren schouw met stucwerk en stucplafond met florale motieven; de voorkamer met marmeren schouw met stucwerk en stucplafond met florale motieven; de keuken met balkenplafond, plavuizen vloer, twee 19de-eeuwse glazenkasten en een eenvoudige haardplaats met witte betegeling; de provisiekelder met plavuizen vloer. In het algemeen zijn de vensters behangen met vouwblinden en voorzien van een zitbankje; de deuren van brede delen zijn deels gehout. Waardering HOOFDGEBOUW (Oldengaerde) van algemeen belang: - vanwege de ouderdom; - als één van de weinige goed bewaarde Drentse havezaten; - vanwege het in oorsprong 15de-eeuwse hoofdgebouw, dat in 1717 in classicistisch stijl is verbouwd; - vanwege de kenmerkende ligging binnen de historische tuin- en parkaanleg; - vanwege de functioneel-ruimtelijke relatie met de andere onderdelen van de buitenplaats. (bron: Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed)

Rijksmonument nummer: 513983
Laatste wijziging: 2014-10-12 20:04:29.0

Recensies en ervaringen

Toevoegen

Wikipedia artikel

Dit artikel is volledig afkomstig van Wikipedia en valt onder de CC BY-SA licentie
Oldengaerde nabij Dwingeloo anno 2010

Oldengaerde is een voormalige havezate in de Drentse plaats Dwingeloo in het vroegere Dieverderdingspel.

Oldengaerde is één van de vijf havezaten, die in of nabij Dwingeloo hebben gestaan. Het landgoed Oldengaerde was al voor 1420 in het bezit van de familie Van Echten. Het huis werd door Reynolt van Echten in de eerste helft van de 15e eeuw gebouwd. Oldengaerde zou gedurende 240 jaar bewoond worden door leden van deze familie. Op grond van hun afstamming en hun bezit werden Nicolaas van Echten in 1598 en Johan van Echten in 1647 toegelaten tot de Ridderschap van Drenthe.

In 1660 kreeg de schoonzoon van Johan, Cornelis van Dongen, Oldengaerde in zijn bezit. Nadat hij kon bewijzen van ridderlijke afkomst te zijn werd hij in 1664 toegelaten tot de Ridderschap van Drenthe. Van Dongen vervulde diverse bestuurlijke functies in Drenthe; hij was onder meer assesor in de Etstoel en gedeputeerde van Drenthe. In 1713 erfde zijn jongste zoon Cornelis het bezit van Oldengaerde. Deze liet de havezate in 1717 ingrijpend verbouwen en liet de voorgevel in Vingboonsstijl aanbrengen.

Oldengaerde getekend door Cornelis Pronk in 1732

De tekening van Cornelis Pronk (zie afbeelding) laat het gebouw na deze verbouwing zien. Het tweede bouwhuis is waarschijnlijk ook rond 1717 gebouwd. Bij het huis werd een park aangelegd, dat werd vormgegeven naar de tuin van Versailles. De familie Van Dongen behoorde in die periode tot de meest invloedrijke families van Drenthe.

In 1730 behoorden van de acht leden van de Ridderschap er vijf tot deze familie.[1] Zij bezaten dan ook diverse Drentse havezaten. Naast Oldengaerde waren ook Entinge, Westrup, Vledderinge, Dunningen en De Klencke in het bezit van de Van Dongens. In 1781 keerde het tij en moest de schoonzoon van Cornelis, Isaac van Dongen, Oldengaerde verkopen. De koper was de gefortuneerde Jan Kiers, een patriot uit Drenthe, die in Indië zijn fortuin had vergaard.

Na het overlijden van Kiers werd Oldengaerde in 1789 verkocht aan Jan Thomas Ferdinand Huguenin, een ex-legerkapitein, en gehuwd met Helena Geertruid van den Clooster tot Rheebruggen. De volgende eigenaar, Wynoldus Munniks, was hoogleraar in Groningen in de plantkunde. Hij heeft het landgoed verrijkt met vele plantensoorten, waaronder een krentenboompje, dat hij uit Canada had gehaald. De krentenbossen bij Dwingeloo danken hieraan hun ontstaan. Na zijn overlijden in 1806 kwam Oldengaerde in het bezit van de houthandelaar Aalt Willem van Holthe (neef van het echtpaar Huguenin - Van den Clooster), die in 1812 burgemeester van Dwingeloo werd. Hij was tevens de eigenaar van de havezaten Rheebruggen en Batinge, die hij liet afbreken. De landgoederen exploiteerde hij onder meer voor zijn houthandel.

Oldengaerde wisselde in de jaren erna nog wel van eigenaar, maar bleef in bezit van de familie. Eén van hen was Johannes Govert Westra van Holthe die, evenals zijn overgrootvader, burgemeester van Dwingeloo was en in het huwelijk was getreden met Wilhelmina Aleida Homan, dochter van de Drentse gedeputeerde en latere commissaris der Koningin in Drenthe, Johannes Linthorst Homan en Ida Elisabeth Catharina Kymmell. Wilhelmina Aleida Homan was opgegroeid op het landgoed Overcinge bij Havelte. In december 2013 werd het landgoed Oldengaerde door hun vier kleindochters overgedragen aan Stichting Het Drentse Landschap.

Trivia

In diverse gemeenten zijn straten met de naam "Oldengaerde" naar de havezate genoemd.


Monumenten in de buurt van Oldengaerde 01 Oldengaerde, hoofdgebouw in Dwingeloo

Oldengaerde 02 Oldengaerde, tuin en park

Westeinde 57
Dwingeloo (Gemeente Westerveld)
Omschrijving onderdeel 2: HISTORISCHE TUIN- EN PARKAANLEG behorende tot de buitenplaats Oldengaerde. Deels in structuur en deels in detail..

Oldengaerde 05 Oldengaerde, toegangsbrug met hek

Westeinde 57
Dwingeloo (Gemeente Westerveld)
Omschrijving onderdeel 5: TOEGANGSBRUG MET HEK. Bakstenen 18de-eeuwse boogbrug met stootranden van Bentheimer zandsteen (restant houten pa..

Oldengaerde 06 Oldengaerde, toegangshek overtuin

Westeinde 57
Dwingeloo (Gemeente Westerveld)
Omschrijving onderdeel 6: TOEGANGSHEK. De toegang tot de overtuin wordt gemarkeerd door een houten spijlenhek met ijzerbeslag tussen twee ..

Oldengaerde 08 Oldengaerde, zonnewijzersokkel

Westeinde 57
Dwingeloo (Gemeente Westerveld)
Omschrijving onderdeel 8: SOKKEL. Op het gazon achter het huis staat een laat-18de of vroeg-19de-eeuwse sokkel van Bentheimer zandsteen op..

Oldengaerde 09 Oldengaerde, duiventil

Westeinde 57
Dwingeloo (Gemeente Westerveld)
Omschrijving onderdeel 9: DUIVENTIL. Ten westen van het hoofdgebouw staat een 19de-eeuwse houten duiventil van het Oost-Nederlandse type. ..

Kaart & Routeplanner

Route naar Oldengaerde 01 Oldengaerde, hoofdgebouw in Dwingeloo