Meer dan 63.000 rijksmonumenten


Kop-hals-rompboerderij 1 1 Kop-hals-rompboerderij (Ruigewaard) in Grijpskerk

Boerderij

Lageweg 40
9843TJ Grijpskerk (gemeente Zuidhorn)
Groningen

Bouwjaar: mog. 16e eeuw 1930-1939 (verb.) 1600 mog. 16e eeuw 1930-1939 (verb.)


Beschrijving van Kop-hals-rompboerderij 1 1 Kop-hals-rompboerderij (Ruigewaard)

Inleiding In aanleg mogelijk nog 16de-eeuwse BOERDERIJ, gelegen op een gedeeltelijk omgracht terrein met boomgaard. De oudst bekende vermelding van de boerderij dateert van 1732 toen deze in het bezit was van Jelte Eyes. Een gevelsteen in de achtergevel van de schuur toont het jaartal 1819 en de initialen van de toenmalige eigenaar Geert Sietses Veldman, een nazaat van Jelte Eyes. In de periode1920-1936 werd de boerderij verhuurd. In die jaren zijn onder meer de beschilderde deuren met bijbelse taferelen verdwenen en is een groot deel van de oorspronkelijke betegeling met onder meer handgeschilderde tableaus uit het woongedeelte verwijderd. Hiervan zijn nog wel fragmenten bewaard gebleven. De boerderij met zijlangsdeel is verwant aan het Friese kop-hals-romptype en is gebouwd in een Ambachtelijk-traditionele bouwstijl. Omschrijving Boerderij op rechthoekige plattegrond, opgetrokken uit verblendsteen en schone, geschilderde en gepleisterde baksteen (van aan de kloostermop verwant formaat) en gedekt door zadel- en schilddaken (blauwe en rode Hollandse pannen op kop en romp; riet op het bedrijfsgedeelte); topschoorstenen met borden (woongedeelte); uilenborden (bedrijfsgedeelte) In de kopgevel en de westelijke langsgevel van het woonhuis rechtgesloten vensters met zesruits schuiframen met persiennes. In de kopgevel (met vlechtingen) tevens twee kleine zoldervensters; staafankers. De oostelijke langsgevel is gepleisterd, evenals de voorgevel van het schuurgedeelte waarin een drietal vensters en een deur. In de hoek met het woongedeelte bevindt zich een WATERPUT. Het rechter venster maakt deel uit van het voormalige karnhuis en is voorzien van houten tralies. Ook het getraliede linker venster in de lage oostelijke langsgevel van de schuur behoort tot het voormalig karnhuis. De oostgevel is opgetrokken in schone baksteen en staat onder een met riet gedekt dakschild. De achtergevel is in de jaren '30 van de twintigste eeuw vernieuwd; hierin enkele gevelstenen, een drietal zesruits vensters en drie stel inrijdeuren van verschillend formaat. De oorspronkelijk rechtgesloten deeldeuren (links) onder latei zijn omstreeks 1970 vervangen door getoogde deuren, waarvan de bovenkant de latei doorsnijdt. De andere deuren zijn rondboogvormig. Onderlangs het rieten dakschild enkele rijen geglazuurde Hollandse pannen. Tussen het met een kroonlijst beëindigde rechter geveldeel en het koetshuis bevindt zich een rechtgesloten deur. De eveneens in de jaren '30 opnieuw opgetrokken westelijke langsgevel is grotendeels begroeid. Het tussenlid is aan deze zijde heeft een rechtgesloten deur onder bovenlicht. INTERIEUR. In het inwendige zijn ondermeer bewaard gebleven: het voormalige karnhuis met een bedstee, met witjes beklede wanden en een zeer laag balkenplafond; de gang met houten vloer en verschillende gehoute deuren met dito kozijnen; de houten vloeren en balkenplafonds in de overige ruimten. De oorspronkelijke indeling van het woongedeelte is echter grotendeels gewijzigd. Voor enkele binnenmuren is leem als metselspecie gebruikt. De rietgedekte schuur heeft nog de eeuwenoude ankerbalkgebinten; ook hier is echter de oorspronkelijke indeling gewijzigd. Aan de westzijde van de boerderij bevindt zich onder een 6.5 meter diepe WELPUT. Waardering De kop-hals-rompboerderij is van algemeen belang vanwege de cultuurhistorische, de architectuurhistorische en de ensemblewaarde. - Zij is van cultuurhistorisch belang vanwege de eeuwenlange verbondenheid met de 16de-eeuwse polder De Ruige Waard en als voorbeeld van een typlogische ontwikkeling. - Zij is van architectuurhistorisch belang vanwege de karakteristieke, Ambachtelijk-traditionele bouwstijl en vanwege het materiaalgebruik. - Zij heeft ensemblewaarde vanwege de nauwe visuele en functionele samenhang met de overige complexonderdelen. - Zij is tevens van belang vanwege de herkenbaarheid en de redelijke mate van gaafheid van het exterieur en van gedeelten van het interieur. (bron: Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed)

Rijksmonument nummer: 513962
Laatste wijziging: 2014-10-12 20:04:29.0

Recensies en ervaringen

Toevoegen

Wikipedia artikel

Dit artikel is volledig afkomstig van Wikipedia en valt onder de CC BY-SA licentie
Een kop-hals-rompboerderij in Kollum

De kop-hals-rompboerderij is een boerderijtype dat veel voorkomt in Friesland en in het westen en noorden van Groningen. De boerderij heeft deze benaming gekregen doordat de vorm doet denken aan een liggende koe. Hierbij is het woonhuisgedeelte de kop, het middengedeelte de hals en de schuur de romp. Dit boerderijtype valt in de hoofdgroep Noordelijke huisgroep.

Geschiedenis

De kop-hals-rompboerderij is ontstaan uit de langhuisboerderij. Rond 1600 ging het in Nederland erg goed in de landbouwsector en waren voor de oogst grotere opslagplaatsen nodig. Aan de zijkant van de boerderij werd een stuk aangebouwd. Hierdoor ontstond de kop-hals-rompboerderij, waarbij het woongedeelte niet recht voor de schuur staat. De nieuwe boerderijen werden vanaf die tijd op deze manier gebouwd.

De kop-hals-rompboerderij is ook geschikt voor het moderne agrarische bedrijf.

Constructie

Een kop-hals-rompboerderij was geschikt voor veeteelt en voor akkerbouw. Er is wel een verschil in de vorm van de boerderij:

  • Een veeteeltbedrijf is te herkennen aan het hogere voorhuis met de daaronder gelegen melkkelder en de stalraampjes in de schuur.
  • Een akkerbouwbedrijf heeft een verlengd voorhuis voor een grotere graanopslagzolder en grotere ramen aan de achterkant van de schuur, die als dorsruimte werd gebruikt.

De kop van een kop-hals-rompboerderij heeft topgevels met schoorstenen. Op de uiteinden van de nok van de romp werd als bescherming een uilenbord geplaatst. Dit is een driehoekig bord met een gat in het midden waardoor uilen in en uit konden gaan.

Varianten

Karakteristiek Bildtse Kop-hals-romp boerderij langs de Oude Bildtdijk
Kop-romp boerderij uit 1792
  • De Bildtse boerderij is een variant op de kop-hals-rompboerderij waarbij het voorhuis haaks op de schuur staat in een L-vorm. Deze variant is te vinden op Het Bildt. Opmerkelijk is ook dat er vóór 1500 geen schuren voorkwamen in Friesland. Het is daarom heel goed mogelijk dat de kop-hals-rompboerderij haar oorsprong vindt op Het Bildt en zich van daaruit over Friesland heeft verspreid.
  • De kop-hals-rompboerderij zonder hals of kop-rompboerderij is een variant, waarbij de kop en de hals niet zichtbaar gescheiden zijn, maar waarbij de woon- en leeffuncties zo gescheiden zijn in de kop, dat er toch sprake is van een gedeelte met halsfunctie. Deze boerderijen komen voor in het oosten van Friesland en in het Westerkwartier, waar de bodem bestaat uit zandgrond, die minder vruchtbaar is dan de kleigrond in Noord-Friesland en Groningen. Ook zijn ze een enkele keer wel gerealiseerd als villaboerderijen, zoals bijvoorbeeld boerderij Klinkenborgh op het Groningse Hogeland.

Museum

In de jaren 60 werd er in Midlum een kop-hals-rompboerderij gesloopt om vervolgens te worden herbouwd in het Nederlands Openluchtmuseum in Arnhem, de kop-hals-rompboerderij van Midlum.


Monumenten in de buurt van Kop-hals-rompboerderij 1 1 Kop-hals-rompboerderij (Ruigewaard) in Grijpskerk

Kop-hals-rompboerderij 1 2 Kop-hals-rompboerderij, stookhut

Lageweg 40
Grijpskerk (Gemeente Zuidhorn)
Omschrijving 19de-eeuwse STOOKHUT, opgetrokken in schone baksteen vanuit een rechthoekige plattegrond en gedekt door een met Hollandse pan..

Kop-hals-rompboerderij 1 3 Kop-hals-rompboerderij, schapen- en kleinveestal

Lageweg 40
Grijpskerk (Gemeente Zuidhorn)
Omschrijving Mogelijk nog 19de-eeuwse SCHAPEN- annex KLEINVEESTAL. Het gebouw, op rechthoekige plattegrond, is opgetrokken uit (hergebruik..

Kop-hals-rompboerderij 1 4 Kop-hals-rompboerderij, koetshuis

Lageweg 40
Grijpskerk (Gemeente Zuidhorn)
Omschrijving Nagenoeg vrijstaand en grotendeels nog in de oorspronkelijke staat verkerend 19de-eeuws KOETSHUIS. In schone baksteen, vanuit..

Zuivelfabriek 1 Zuivelfabriek

Kievitsweg 26
Grijpskerk (Gemeente Zuidhorn)
Omschrijving ZUIVELFABRIEK (gebouwd in 1888-89 in Eclectische stijl en in de loop der tijd uitgebreid) bestaande uit een twee verdiepingen ..

Zuivelfabriek 5 Zuivelfabriek, ketelhuis

Kievitsweg 26
Grijpskerk (Gemeente Zuidhorn)
Omschrijving Het deels één deels twee verdiepingen tellende KETELHUIS (1938, verbouw 1950, functionele baksteen-architectuur) op rechthoe..

Kaart & Routeplanner

Route naar Kop-hals-rompboerderij 1 1 Kop-hals-rompboerderij (Ruigewaard) in Grijpskerk

Foto's (20)

Alle 20 foto's weergeven