Meer dan 63.000 rijksmonumenten


Noorse Kerkje met leeszaal, pastorie en toegangshek in Rotterdam

Kerkelijk Gebouw

Westzeedijk 300
3016AP Rotterdam
Zuid Holland

Bouwjaar: 1914
Architect: A. Arneberg en M. Poulsson


Beschrijving van Noorse Kerkje met leeszaal, pastorie en toegangshek

Inleiding: Noorse KERK met LEESZAAL, PASTORIE en TOEGANGSHEK, gesticht op initiatief van de Noorse zeemanszendeling J.A. Saxe ten behoeve van in Rotterdam bivakkerende Noorse zeemannen. Het ontwerp van de kerk was de uitkomst van een prijsvraag, gewonnen door A. Arneberg en M. Poulsson. Hun ontwerp is gebaseerd op de Noorse staafkerken uit de dertiende eeuw en representatief voor de Nationalistische Romantische beweging in de Noorse architectuur. Zij ontwierpen voor Saxe, aansluitend op de kerk, ook de grote leeszaal en de pastorie. Bouwmateriaal en Noorse timmerlieden werden naar Rotterdam gezonden, waar de kerk in 1914 werd gebouwd. In 1937 werd de kerk, noodgedwongen door de aanleg van de Maastunnel, gedemonteerd en 200 meter in oostelijke richting verplaatst. In 1943 raakte met name de pastorie ernstig beschadigd door een brandbom, doch deze werd in vrijwel originele staat herbouwd. Omschrijving: De kerk met leeszaal cq. ontmoetingsruimte en pastorie, welke gedeeltelijk zijn onderkelderd, staan op een betonnen fundament en zijn verder geheel opgetrokken in hout. Kerk en leeszaal bestaan uit een bouwlaag, de pastorie omvat twee bouwlagen en een kapverdieping. De zadeldaken van kerk en leeszaal zijn met leistenen gedekt. De gevels zijn betimmerd met robuuste donkerbruin geverfde rabatdelen in staand beschot. De vensters met roedenverdeling zijn gevat in wit geverfde houten kozijnen. Het ensemble is aan de Westzeedijk bereikbaar door een in dezelfde vormentaal en eveneens in hout opgetrokken toegangshek dat is voorzien van een met leien gedekt zadeldak. Op de op de Westzeedijk georiënteerde topgevel staat in witte belettering: "Norsk Sjomannskirke". De kerk is een centraalbouw, waarvan het koor met altaar op het zuiden is georiënteerd. Het dak is bekroond met een klokketorentje. De ranke vorm van het 18 meter hoge kerkje wordt nog versterkt doordat de houten panelen tegen de gevels verticaal zijn geplaatst, refererend aan de staven van de 'Stavkirke'. Op de hoeken bevinden zich geschubde houten palen. Het hoge dak loopt door in de uitbouw van het ingangsportaal. Deze bevat een sobere roodbruine deur voorzien van smeedijzer beslag in Middeleeuwse motieven. De deur wordt geflankeerd door kleurrijk gedecoreerde houten pilaren, waarvan het idioom van schilder- en houtsnijwerk refereert aan de Noorse folkloristische traditie. Afgebeeld zijn de symbolen van de vier evangelisten: gevleugelde mens (Matthëus), leeuw (Marcus), stier (Lucas) en adelaar (Johannes). In een kleine nis boven de boog van de ingang is de heilige Olav afgebeeld. Hierboven bevinden zich drie kleine rondboogvensters. De hoeken van het portaal worden gemarkeerd door houten pilaren, met in de kapitelen een uitgesneden voorstelling van een pelikaan. De oostelijke zijgevel van de kerk bevat drie vierkante vensters. Boven het middelste raam zijn houten ornamenten aangebracht. Aan de zuidelijke gevel bevindt zich de lagere uitbouw waarin zich het koor bevindt. Deze uitbouw is van een eigen zadeldak voorzien en bevat twee kleine achtzijdige vensters tussen drie houten pilaren met lammeren in de kapitelen. De topgevel is van windveren voorzien en wordt bekroond met een kruisvormig houten ornament als makelaar. Op de houten wanden en het plafond in het interieur van de kerk bevinden zich muurschilderingen in warme aardse tinten (roodbruin, blauw, bruin en groen in zwarte contouren) van de hand van de Noorse kunstschilder-restaurator Domenico Erdman (1879-1940). De achtergrond van de muurschilderingen wordt gevormd door gestileerde acanthusranken. Hiertussen bevinden zich christelijke motieven als pauwen, druiventrossen, de wijnboom etc. De decoraties zijn in omlijste vlakken, gedeeltelijk symmetrisch, op de wand aangebracht. Langs het schuine gedeelte van het dak loopt een fries met 11 apostelen (Judas ontbreekt), terwijl Christus centraal boven de koorboog is afgebeeld. In de oostelijke wand bevinden zich drie gebrandschilderde ramen met voorstellingen van links naar rechts: De wonderbare visvangst, Jezus stilt de storm en Jezus en Petrus lopen over het water. De vensters zijn gemaakt door de Limburgse glazenier Max Weiss, in 1951. Een smaller en lager bouwvolume waarin zich de leeszaal annex ontmoetingsruimte, kantoor en keuken bevinden, verbindt de kerk met de pastorie. De ingang van de pastorie bevindt zich aan de oostzijde onder een iets uitkragend overdekt balkon. In de besloten hoek aan de achterkant van het gebouw bevindt zich een veranda. De vensters zijn opgenomen in - wit geverfde - horizontale stroken en voorzien van bescheiden ornamenten. Waardering: De Noorse kerk met leeszaal, pastorie en toegangshek, gebouwd in 1914 naar ontwerp van de Noorse architecten A. Arneberg en M. Poulsson in de stijl van de Noorse Nationalistische Romantische beweging, is van algemeen belang vanwege de cultuurhistorische, architectuurhistorische en typologische waarde. (bron: Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed)

Rijksmonument nummer: 513906
Laatste wijziging: 2014-10-12 20:04:29.0

Recensies en ervaringen

Toevoegen

Wikipedia artikel

Dit artikel is volledig afkomstig van Wikipedia en valt onder de CC BY-SA licentie
Noorse Zeemanskerk
Noorse Zeemanskerk in Rotterdam
Noorse Zeemanskerk in Rotterdam
Plaats Rotterdam
Denominatie Kerk van Noorwegen
Coördinaten 51° 55′ NB, 4° 28′ OL
Gebouwd in 1914
Monumentnummer  513906
Architectuur
Bouwmateriaal Hout
Klokkentoren 1 klok
Detailkaart
Noorse Zeemanskerk (Rotterdam)
Noorse Zeemanskerk (Rotterdam)
Portaal  Portaalicoon   Christendom

De Noorse Zeemanskerk (Sjømannskirken i Rotterdam) is een kerk in Rotterdam, gevestigd aan de Westzeedijk naast de ingang van Het Park.

Geschiedenis

In de Maasstad zijn diverse buitenlandse zeemanskerken, onder meer van alle Scandinavische landen en van Engeland. Het zijn een soort opvangcentra voor zeelui, die daar hun godsdienstige plichten kunnen vervullen en zich ook in een plezierige omgeving kunnen ontspannen. Het door de Noorse kerk georganiseerde pastorale werk onder de Noorse zeelieden in Rotterdam begon in de jaren tachtig van de negentiende eeuw. Eerst bezat men geen eigen ruimte en moest er gebruik worden gemaakt van tehuizen van bevriende instanties. In 1888 kreeg de Noorse Zeemanskerk echter een eigen lokaal aan de Leuvehaven, midden in het havenkwartier. Het was niet meer dan een leeskamer, die ook voor zeelieden uit andere landen werd opengesteld. Het aantal bezoekers nam snel toe en dat was voor een groot deel te danken aan dominee N.C. Christie, die elke avond een rondgang langs de kaden en over de Schiedamsedijk maakte. Hij haalde de zeelui van de straat en uit de kroegen naar zijn zeemanstehuis. Later verhuisden de kerk en leeskamer naar een groter gebouw aan de Boompjes, een pand dat in 1910 alweer moest worden verlaten omdat het bouwvallig werd.

Er moest naar een andere locatie worden gezocht en predikant Saxe liet daarvoor het oog vallen op Het Park. Na veel moeite kreeg hij toestemming daar te bouwen, met zicht op de Parkhaven. In deze rustige omgeving verrees een mooi houten kerkje, in typisch zeventiende-eeuwse Noorse bouwstijl. Het kerkje kon gebouwd worden dankzij talrijke giften, onder meer een ruime bijdrage van Koning Haakon VII van het juist onafhankelijk geworden Noorwegen. Op 26 juli 1914 werd het kerkje ingewijd door bisschop Erichsen uit Bergen. In 1937 moest een gedeelte van Het Park wijken voor de aanleg van de Tunneltraverse ten behoeve van de in aanbouw zijnde Maastunnel. Omdat men het kerkje koste wat het kost wilde behouden, werd het verrold en 170 meter verderop naast de ingang van het park neergezet. Op 3 oktober 1941 brandde het woongedeelte deels uit door een Britse brandbom; de dominee en zijn familie moesten een paar jaar elders verblijven, maar de schade kon worden hersteld. De kerkruimte zelf liep weinig schade op en kon in gebruik blijven. Sinds 1999 is het houten kerkje, dat het grootste houten bouwwerk van Nederland is, een Rijksmonument.

De Noorse Zeemanskerk in Rotterdam maakt deel uit van een wereldwijd netwerk waartoe onder andere ook een kerk aan de Italiëlei in Antwerpen behoort. Binnen Rotterdam werkt de Noorse Zeemanskerk samen met andere lutherse kerken, waaronder de Zweedse, Deense en Finse zeemanskerken, de Duitse kerk en de Andreaskerk. Jaarlijks vieren deze kerken samen Hervormingsdag in de Andreaskerk.

Tegenwoordig

Het bijgebouw wordt gebruikt voor bijeenkomsten van de Noorse gemeenschap in Nederland. Elk jaar wordt op 17 mei de Noorse nationale feestdag gevierd. Op de tweede donderdag van november wordt jaarlijks een grote kerstmarkt gehouden, waar onder andere Noors smørbrød en kake (taart) te koop is. Ook worden er cursussen verzorgd over de Noorse taal. In het winkeltje zijn Noorse producten te koop. In de kerk worden nog steeds diensten gehouden.

Externe links


Monumenten in de buurt van Noorse Kerkje met leeszaal, pastorie en toegangshek in Rotterdam

Koetshuis met bovenwoning in eclectische trant. Gepleisterde gevels, open waranda op houten zuiltjes en gesneden versieringen in de zwikken

Baden Powelllaan 14
Rotterdam
Koetshuis met bovenwoning in eclectische trant, derde kwart 19e eeuw. Gepleisterde gevels, open waranda op houten zuiltjes en gesneden versi..

Herenhuis 'De Heuvel.' Buitenhuis met versierde deurpartij

Baden Powelllaan 12
Rotterdam
Herenhuis 'De Heuvel.' Vroeg 19e eeuws buitenhuis met versierde deurpartij.

Eerste Parkhavenbrug

Westzeedijk 375
Rotterdam
Complexonderdeel C: 1e Parkhavenbrug Inleiding BASCULEBRUG "1e Parkhavenbrug", deel uitmakend van het complex "Parksluizen", gelegen ov..

weg en waterwerk

Westzeedijk 375
Rotterdam
Complexonderdeel H: bedieningsgebouw buitensluishoofd Grote Sluis Inleiding BEDIENINGSGEBOUW van het buitensluishoofd van de Grote Parksl..

weg en waterwerk

Westzeedijk 375
Rotterdam
Complexonderdeel A: Grote Parksluis Inleiding SCHUTSLUIS "Grote Parksluis", de westelijke van twee sluizen die gezamenlijk deel uitmaken v..

Kaart & Routeplanner

Route naar Noorse Kerkje met leeszaal, pastorie en toegangshek in Rotterdam

Foto's (5)