Joodse begraafplaatsen (Hardenberg)

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Oude Joodse begraafplaats Hardenberg
JodenbergjeHardenberg.jpg
Huidige straat 't Holt
Ligging 52° 35′ NB, 6° 38′ OL
Huidige eigenaar NIK
Jaar van stichting ca. 1760
Aantal grafstenen 24
Toegankelijkheid Vrij toegankelijk
Monumentale status Rijksmonument
Monumentnummer  513679
Portaal  Portaalicoon   Jodendom
Nieuwe Joodse begraafplaats Hardenberg
JoodsebegraafplaatsHardenberg.JPG
Huidige straat Mulopad
Ligging 52° 35′ NB, 6° 38′ OL
Huidige eigenaar NIK
Jaar van stichting begin 20ste eeuw
Aantal grafstenen 64
Toegankelijkheid Vrij toegankelijk
Monumentale status Gemeentelijk monument
Portaal  Portaalicoon   Jodendom

De Overijsselse stad Hardenberg heeft twee Joodse begraafplaatsen:

  1. De oude begraafplaats aan 't Holt, bekend als het Jodenbergje;
  2. De nieuwe begraafplaats aan het Mulopad.

Oude begraafplaats[bewerken]

De oude begraafplaats is gelegen op een kleine terp bij de Overijsselse Vecht, waardoor deze de naam Jodenbergje (Nedersaksisch: Jeudenbarchien) gekregen heeft.

Het Jodenbergje wordt door historici gekenmerkt als één van de meest merkwaardige Joodse begraafplaatsen in Nederland. Wanneer de heuvel is aangelegd is niet bekend. Mogelijk was deze heuvel oorspronkelijk een motte, een kunstmatig aangelegde aarden heuvel waarop een middeleeuwse versterking heeft gestaan.

De oudste zerk die nog leesbaar is zegt dat hier de vader der (voor)vaderen Eliezer zoon van Menachem (Israël Emanuels) begraven ligt. Deze oudste van de Joodse gemeenschap in Hardenberg heeft er in 1765 zijn rustplaats gevonden. De begrafenissen werden per boot gedaan als de Vecht buiten haar oevers getreden was, en per slee als er ijs lag.

De laatste begrafenis vond plaats aan het eind van de 19e eeuw. Hierna werden de Joden begraven op de nieuwe Joodse begraafplaats, ten oosten van Hardenberg. Op het Jodenbergje zijn in totaal 64 grafstenen bewaard gebleven.[1] In 2000 werd het Jodenbergje aangewezen als rijksmonument.

Nieuwe begraafplaats[bewerken]

Zwaar beschadigde stenen

De nieuwe Joodse begraafplaats ligt ten oosten van het centrum van de stad, aan het zogenaamde Mulopad.

Oorspronkelijk lag de begraafplaats buiten Hardenberg, omdat lijken volgens de Joodse religieuze wetten onrein zijn, en dus niet in de stad thuishoren. De joden namen de begraafplaats begin 1900 in gebruik, nadat het Jodenbergje, de begraafplaats die ze tot dan toe gebruikten, vol was. In 1942 werd voor het laatst op de begraafplaats begraven.

In de Tweede Wereldoorlog hebben Duitsers verschillende grafstenen voor schietoefeningen gebruikt, waardoor enkele in zeer slechte staat zijn.

In 1995 werd de begraafplaats voorzien van een muur en toegangshek, waarin verschillende Joodse symbolische elementen zijn verwerkt. Zo staat psalm 118:19 in het Hebreeuws en Nederlands in de muur: Open voor mij de poorten van de gerechtigheid, ik wil binnengaan om de Heer te loven. Ook bevindt zich aan de binnenzijde van de muur een gedenkplaat met daarop namen van joden uit Hardenberg die in de Tweede Wereldoorlog zijn omgekomen.

Aan het Mulopad zijn thans 34 grafstenen bewaard.[2] De begraafplaats is een gemeentelijk monument.

Zie ook[bewerken]