Meer dan 63.000 rijksmonumenten


Sint-Ludgeruskerk in Balk

Kerkelijk Gebouw

Raadhuisstraat 44
8561BH Balk (gemeente Gaasterlân Sleat)
Friesland

Bouwjaar: 1882-'83 1883 1882-'83
Architect: A. Tepe Tepe 1883 A. Tepe


Beschrijving van Sint-Ludgeruskerk

Omschrijving De R.K. KERK St. Ludgerus is gebouwd in 1882-1883 naar ontwerp van A. Tepe (1840-1920) in een vormentaal die gebaseerd is op de Nederrijnse Gotiek. De Neogotische driebeukige basiliek is uitgevoerd in donkerrode baksteen in kruisverband op een eveneens donkerrood trasraam en wordt gedekt door een maasdak met antracietkleurige leien. De buitenzijden van de gootboeien zijn met schubvormige leien bekleed. De klokkentoren, die drie geledingen heeft en waarin zich de hoofdingang met portaal bevindt, heeft een naaldspits met insnoering en aan de Raadhuisstraatzijde een bescheiden dakkapel. Onder de spits bevinden zich 12 lancetvormige galmgaten waarvan er één dicht is in verband met het zadeldak van het middenschip. In de klokkentoren hangen twee klokken uit 1947 en één uit 1995. Deze vallen wegens te geringe monumentale waarde buiten de bescherming van rijkswege. Aan de westzijde van de toren bevindt zich het traptorentje. De entree ligt in een nis samen met het grote glas-in-loodvenster met tracering van het orgelkoor. Boven de dubbele houten deur met ijzerbeslag en een segmentboog zijn rozetvoegen in het metselwerk aangebracht. Hierboven zit de gemetselde afzaat van het koorvenster. De lijst van de spitsboog-nis zelf heeft een doorlopende peerkraal. Op het zadeldak van het middenschip zijn aan weerszijden drie kleine dakkapellen aangebracht. De daken van de absis, de twee absidiolen en van de twee zijbeuken hebben elk één dakkapel. INTERIEUR. Zowel het middenschip als de zijbeuken hebben gemetselde kruisribgewelven. De absis en de twee flankerende absidiolen hebben een gemetseld straalgewelf waarvan het metselwerk tussen de ribben wit gepleisterd is. De kolommen van het middenschip zijn eveneens volledig uitgevoerd in metselwerk, evenals de (witgepleisterde) wanden. In de oostelijke zijbeuk ligt naast de ingang de doopkapel. Het zeshoekige marmeren doopvont is van wit marmer en heeft een koperen deksel en een zwartmarmeren voet. In de kapel zijn fresco's, aangebracht door J.M. IJdema (1901-1990), die de doop van Jezus en de uittocht uit Egypte verbeelden. In de westelijke zijbeuk bevindt zich naast de ingang een ikoon-altaar dat sinds de jaren '30 in de kerk aanwezig is. Eénklaviers mechanisch orgel, gemaakt in 1904 door de firma Adema te Leeuwarden. Het orgelfront bevat een orginele schildering met de afbeelding van de H. Caecilla met een portatief. Het instrument bezit 7 registers en een aangehangen pedaal. De ingang heeft een dubbele deur met ijzerbeslag in de vorm van boomtakken met aan weerszijden van de deur wijwatervontjes. In de zijbeuken bevindt zich per travee een glas-in-loodraam met twee variaties van gemetselde traceringen. Deze wisselen elkaar af en stemmen overeen met de ramen die er tegenover liggen. De lichtbeuk heeft per travee aan weerszijden twee glas-in-lood-ramen. In de zijbeuken bevinden zich muurschilderingen, eveneens van de hand van J.M. IJdema, met als onderwerp de kruiswegstatie. Deze zijn aangebracht tijdens WO II en vervangen de oude kruiswegstatie-schilderingen uit 1886. De scheiding tussen het middenschip en de absis wordt gevormd door een witte triomfboog waarin een kruis hangt (vervaardigd in 1911 door de Bossche kunstenaar E. de Fernelmond). Hiervoor bevindt zich het liturgisch centrum dat in 1986 naar voorbeeld van de St. Jan in 's Hertogenbosch is aangebracht. In de driezijdige absis bevinden zich vijf glas-in-lood ramen, waarvan drie gebrandschilderde, met afwisselende tracering in de vorm van een hart of ruit. De gebrandschilderde ramen zijn in 1912 aangebracht en vervaardigd door het kunstatelier Kocken uit Utrecht. In de absis staat het zogenaamde Mengelberg-altaar. Dit neo-gotische kalkstenen beeldhouwwerk met tabernakel is in 1899 te Utrecht vervaardigd door F. W. Mengelberg voor de St. Michaëlskerk te Zwolle. Na de sloop van deze kerk in 1963 is het altaar aangekocht. In de oostelijke absidiool bevindt zich het Maria-altaar en in de westelijke absidiool het Heilig Hart-altaar. Beide altaren zijn geplaatst in 1911 en vervaardigd door Fernelmond. De drie vensters van de beide absidiolen zijn uitgevoerd in glas-in-lood, waarbij de middelste zijn gebrandschilderd en vervaardigd door kunstatelier Kocken. Voor de twee absidiolen bevinden zich in de wanden van de zijbeuken de biechtstoelen. De twee deuren van iedere biechtstoel hebben ieder een dubbel glas-in-lood venster. De dekvloer is van granito, onder de originele houten kerkbanken zijn houten vloeren gelegd. De vrijstaande sacristie wordt door een lage uitbouw met de kerk verbonden. De sacristie heeft een rechthoekige plattegrond en een schilddak dat in de jaren '70 vervangen is. De gevels hebben rondboogvensters met een gemetselde tracering. In het dakvlak aan de pastoriezijde bevindt zich een dakkapel. Het interieur van de sacristie is volledig vernieuwd en is derhalve voor de bescherming van ondergeschikt belang. Waardering De St. Ludgeruskerk te Balk is van algemeen cultuurhistorisch en architectuurhistorisch belang: - vanwege de plaats die het object inneemt in het oeuvre van de architect; - vanwege de betekenis van het object als hoofdbestanddeel van een groter geheel dat van algemeen cultuurhistorisch en architectuurhistorisch belang is; - vanwege de gaafheid van zowel het interieur als het exterieur; - vanwege de visuele gaafheid voor het aanzien van het dorp. (bron: Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed)

Rijksmonument nummer: 513656
Laatste wijziging: 2014-12-09 19:55:05.0

Recensies en ervaringen

Toevoegen

Wikipedia artikel

Dit artikel is volledig afkomstig van Wikipedia en valt onder de CC BY-SA licentie
Sint-Ludgeruskerk
Sint-Ludgeruskerk
Sint-Ludgeruskerk
Plaats Balk
Gebouwd in 1883
Gewijd aan Sint Ludger
Monumentale status Rijksmonument
Monumentnummer  513656
Architectuur
Architect(en) A. Tepe
Interieur
Orgel Adema
Portaal  Portaalicoon   Christendom

De Sint-Ludgeruskerk is een kerkgebouw in Balk in de Nederlandse provincie Friesland.

Beschrijving

De patroonheilige van de R.K. is Sint Ludger (Ludgerus, Liudger). Het neogotische bouwwerk uit 1883 werd ontworpen door de architect Alfred Tepe, die vier kerken in Friesland bouwde. Het is een driebeukige basiliek. Het neogotische hoogaltaar (1899) stamt uit het atelier van de beeldhouwer Friedrich Wilhelm Mengelberg en stond tot 1963 in de Grote of Sint-Michaëlskerk te Zwolle. De gebrandschilderde ramen komen uit het atelier Kocken te Utrecht. Het orgel uit 1910 is gemaakt door orgelbouwer Adema. In de toren hangen drie klokken. Bij de kerk staat ook een pastorie.


Monumenten in de buurt van Sint-Ludgeruskerk in Balk

Sint-Ludgeruskerk, pastorie

Raadhuisstraat 42
Balk (Gemeente Gaasterlân Sleat)
Omschrijving De PASTORIE uit 1903, behorend bij de RK St. Ludgerus te Balk uit (1882-1883; A. Tepe) is een sober, ambachtelijk-traditioneel..

Pand onder zadeldak tegen gepleisterde trapgevel

Van Swinderenstraat 51
Balk (Gemeente Gaasterlân Sleat)
Pand onder zadeldak tegen gepleisterde trapgevel; bakstenen stoep.

Pandje onder zadeldak tegen met toppilaster bekroonde topgevel met twee waterlijsten

Raadhuisstraat 68
Balk (Gemeente Gaasterlân Sleat)
Pandje onder zadeldak tegen topgevel doorsneden door twee waterlijsten en bekroond door toppilaster. Bakstenen stoep met twee stoeppalen.

Vier traveeën breed pand zonder verdieping onder schilddak met hoekschoorstenen en grote omlijste dakkapel met fronton

Van Swinderenstraat 32
Balk (Gemeente Gaasterlân Sleat)
Vier traveeën breed pand zonder verdieping onder schilddak met hoekschoorstenen. Grote omlijste dakkapel met fronton. Zijlichten met ingang..

Teernstrabrug

Van Swinderenstraat 69
Balk (Gemeente Gaasterlân Sleat)
Inleiding De OPHAALBRUG over de Luts te Balk is in 1916 geconstrueerd. De brug is gelegen aan de rand van het oude deel van Balk en vormt e..

Kaart & Routeplanner

Route naar Sint-Ludgeruskerk in Balk

Foto's (2)