Meer dan 63.000 rijksmonumenten


Trou moet Blijcken in Haarlem

Gebouw

Grote Houtstraat 1
2011SB Haarlem
Noord Holland

Bouwjaar: 1879-1880
Architect: A.J. van Beek


Beschrijving van Trou moet Blijcken

Inleiding Voormalig SOCIETEITSGEBOUW van de herensociëteit "Trou moet Blijcken". Het in Eclectische stijl opgetrokken pand is gelegen aan de oostzijde van de Grote Houtstraat op de hoek met de Grote Markt en werd in 1879-1880 gebouwd naar ontwerp van de architect A.J. van Beek. Het pand diende als stadssociëteit ("Trou moet Blijcken" bezat in de Haarlemmerhout eveneens een buitensociëteit) en werd gebouwd naar aanleiding van een prijsvraag die "Trou moet Blijcken" in 1876 uitschreef. Na veel strubbelingen werd de opdracht voor de bouw uiteindelijk toegekend aan de Amsterdamse architect Van Beek die in 1879 startte met de bouw van het pand in samenwerking met de aannemer A. Raasveld. Op 7 december 1880 werd de sociëteit officieel geopend. Al snel bleek dat "Trou moet Blijcken" in de financiële problemen zat en in 1901 werd besloten de parterre van de sociëteit te verhuren als winkelruimte. In 1922 verhuisde "Trou moet Blijcken" naar een nieuwe, goedkopere, behuizing aan de Grote Houtstraat 115 en werd het pand verkocht aan de gemeente Haarlem. Sindsdien waren er verschillende gemeentelijke diensten in het pand gehuisvest en werd de parterre als winkelruimte verhuurd. In 1992 is de verdieping van het pand verbouwd tot de Kees Verwey-hal, een dépendance van het Frans Halsmuseum. Omschrijving Voormalig sociëteitsgebouw van twee bouwlagen: een lage parterre-verdieping en een hoge bel-etage, onder plat dak. Het pand is gebouwd op een rechthoekig grondplan met afgeronde hoeken en staat aan drie zijden vrij. Deze vrijstaande gevelwanden zijn respectievelijk zeven traveeën (Grote Houtstraat-zijde), twee traveeën (Spekstraat-zijde) en vier traveeën (Grote Markt-zijde) breed. De gevel aan de Grote Houtstraat is op twee plaatsen risalerend. Het pand is opgetrokken in rode baksteen op een donkergrijs gepleisterde plint met bossage-motief. De gevels bevatten detailleringen van pleisterwerk en natuursteen, zoals onder meer brede gepleisterde horizontale banden omlopend over de gevels die wit en crèmekleurig zijn geschilderd. De rondom lopende cordonlijsten zijn van natuursteen. De grote raampartijen op de bel-etage worden omlijst door rijk bewerkte, wit gepleisterde rondbogen. Tussen deze vensters en de brede geprofileerde houten kroonlijst boven langs de gevel, bevindt zich een brede wit gepleisterde horizontale band versierd met onder meer verdiepte velden. Boven de houten kroonlijst, die op sommige punten risaleert, wordt het pand afgesloten door een van balusters voorziene attiek. De grote ramen op de bel-etage bestaan uit dubbele openslaande vensters en worden ter weerszijden gemarkeerd door zich verjongende pilasters, die deels gepleisterd zijn. De vensterbanken bij zowel de ramen op de bel-etage als bij de grote winkelruiten op de parterre, zijn van natuursteen. De entree van het pand bevindt zich in het midden van de gevel aan de Grote Houtstraat. Deze entree bestaat uit een vernieuwde dubbele houten deur en wordt afgesloten door een natuurstenen balkon ter hoogte van de bel-etage. Ook aan de zijde van de Spekstraat bevindt zich ter hoogte van de bel-etage een natuurstenen balkon. Beide balkons worden gedragen door natuurstenen consoles. Van het oorspronkelijke sociëteits-interieur resteert vrijwel niets meer. Waardering Het uit 1879-80 daterende gebouw is van algemeen belang wegens cultuurhistorische en architectuurhistorische waarden, als zijnde een qua exterieur gaaf bewaard Eclectisch sociëteitsgebouw. Daarnaast is het pand van belang door zijn prominente situering in het centrum van Haarlem, op de hoek Grote Houtstraat/Grote Markt. (bron: Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed)

Rijksmonument nummer: 513378
Laatste wijziging: 2014-10-12 20:04:29.0

Recensies en ervaringen

Toevoegen

Wikipedia artikel

Dit artikel is volledig afkomstig van Wikipedia en valt onder de CC BY-SA licentie
Verweyhal
De Verweyhal aan de Grote Houtstraat
De Verweyhal aan de Grote Houtstraat
Locatie Grote Houtstraat 1, Haarlem
Coördinaten 52° 23′ NB, 4° 38′ OL
Oorspr. functie herensociëteit
Huidig gebruik Museum De Hallen
Start bouw 1879
Bouw gereed 1880
Bouwstijl neoclassicistische stijl
Monumentstatus Rijksmonument
Monumentnummer 513378
Architect A.J. van Beek
Detailkaart
Verweyhal
Verweyhal
Portaal  Portaalicoon   Civiele techniek en bouwkunde

De Verweyhal is een voormalige herensociëteit van Trou moet Blijcken aan de Grote Markt en Grote Houtstraat in Haarlem en maakt tegenwoordig deel uit van Museum De Hallen.

Het pand is uitgevoerd in neoclassicistische stijl: eind 19e eeuw in de mode, maar later verguisd. In de eerste helft van de 20e eeuw was er veel kritiek op het gebouw. Het werd veel te groot en pompeus gevonden. ’Een voorwerp van algemene verachting’, zo luidde de omschrijving van de deftige herensociëteit. ’Een weinig geslaagde blokkendoos’ werd het pand genoemd in 1947 door ir. en rijksbouwmeester Gijsbert Friedhoff, die het pand wilde afbreken en vervangen door traditionele gevels. In de jaren zeventig trad er een verandering op in de meningen over het gebouw en waren er voor het eerst weer waarderende woorden over te horen. Inmiddels staat het pand te boek als monument.

Geschiedenis

Het gebouw werd gebouwd in de negentiende eeuw als herensociëteit van de vroegere rederijkerskamer, later culturele gezelligheidsvereniging, Trou moet Blycken. In de tweede helft van de 19e eeuw werd het eerdere gebouw van de rederijkers, dat op dezelfde plek stond, te klein. In 1876 schreef de vereniging een prijsvraag uit voor een nieuw ontwerp. De Amsterdamse architect A.J. van Beek kwam als beste uit de bus en zijn plan werd uitgevoerd.

Het gebouw werd in 1880 in gebruik genomen. Vrijwel gelijktijdig met de ingebruikname kreeg de herensociëteit financiële problemen. Het pand was misschien toch te prestigieus geweest. Aanvankelijk probeerden de heren de nood te lenigen door de contributie te verhogen. Dat hielp nauwelijks, want het ledenaantal liep terug. Omdat de contributieverhoging geen uitkomst bracht, werd de parterreverdieping verhuurd als winkel. Dat hielp evenmin en uiteindelijk waren de heren gedwongen om het pand te verkopen.

De gemeente werd de nieuwe eigenaar voor een bedrag van 125.000 gulden. De sociëteit werd in 1924 verbouwd tot de Spaarnebank. Op de begane grond kwam de kluis, op de verdieping werden kantoren ingericht. In 1978 werd er weer een verbouwing uitgevoerd. Op de eerste verdieping huisden sindsdien onder meer de gemeentelijke afdeling culturele zaken, de schoonheidscommissie en de stadsarchitect.

Museum De Hallen

Veertien jaar later, in 1992 werd het pand opnieuw verbouwd. De verdieping (bel-etage) kreeg - met steun van de Stichting Kees Verwey - een museale functie en een nieuwe naam: de Verweyhal, vernoemd naar de kunstschilder Kees Verwey. De voormalige stadsarchitect Wiek Röling maakte samen met architect Jan Bernard het ontwerp voor de nieuwe inrichting. Sindsdien heeft de Verweyhal een museale functie. De Verweyhal staat naast de Vleeshal. Samen met het tussengelegen ‘vishuisje’ – ooit woning van de knecht van de vismarkt - vormen ze Museum De Hallen.



Monumenten in de buurt van Trou moet Blijcken in Haarlem

Vishuisje

Grote Markt 16
Haarlem
PAND met trapgeveltje, ruim gebruik van natuurstenen blokken aan randen en trappen.

Pand met klokgevel, gebruikmaking van natuursteenblokken

Spekstraat 3
Haarlem
Pand met klokgevel, gebruikmaking van natuursteenblokken, 17e eeuw (Arachne).

Vleeshal

Grote Markt 18
Haarlem
VLEESHAL, door Lieven de Key, de stadsbouwmeester in 1602/3 gebouwd. Zeer rijke trapgevel met overvloedige toepassing van zandstenen blokke..

Pand met rechte kroonlijst

Grote Markt 12
Haarlem
Pand met rechte kroonlijst, deels uit de 17e eeuw, daterend. Gevelsteen, leeuwenmaskers en natuurstenen blokken langs de ramen.

Achterzijde Vleeshal; terzijde smalle gevel met fraaie natuurstenen ornamenten en poort behorend tot Vleeshal complex

Smalle gevel achterzijde Vleeshal
Haarlem
Achterzijde Vleeshal; terzijde smalle gevel met fraaie natuurstenen ornamenten en poort behorend tot Vleeshal complex.

Kaart & Routeplanner

Route naar Trou moet Blijcken in Haarlem

Foto's (2)