Meer dan 63.000 rijksmonumenten


Algemene Begraafplaats in Gorredijk

Graf Begraafplaats

Hegedyk 20 A
8401BJ Gorredijk (gemeente Opsterland)
Friesland

Bouwjaar: 1926 1942-'46 (uitbr.)
Architect: C. van Wamel (1926, 1942-'46) Wamel 1926 C. van Wamel (1926, 1942-'46)


Beschrijving van Algemene Begraafplaats

Inleiding De algemene BEGRAAFPLAATS werd aangelegd in 1926 naar een plan van aanleg van de gemeentearchitect C. van Wamel uit 1925; de oorspronkelijke tekeningen voor de aanleg tonen vermoedelijk twee varianten voor een beplanting, die inmiddels grotendeels is vernieuwd. Het graventerrein is opgehoogd met de uitgegraven grond uit de vijver en de omgrachting. Ter overbrugging van het niveauverschil tussen het pad rond de vijver en de begraafplaats in de strikte zin werd een bakstenen TRAP in expressionistische trant gemetseld. In 1942 werd de begraafplaats aan de achterzijde met een derde van het oppervlak vergroot, waarbij het klokhuis niet aan het eind, maar in het midden van de begraafplaats kwam te liggen. Het plan van deze uitbreiding was eveneens van de gemeentearchitect Chr. van Wamel. De vergroting van de begraafplaats betekende een uitbreiding met vier perken; de grootte en ordening daarvan sluit nauw aan bij de bestaande aanleg. De uitbreiding werd op last van de bezetters stilgelegd en pas in 1946 hervat om in 1947 in gebruik te worden genomen. De vroegste begraving op dit gedeelte van het terrein dateert uit 1947. De grafmonumenten zijn van lokaal-genealogische belang en worden niet van rijkswege beschermd. De aanleg van de voortuin is nog herkenbaar, maar de symmetrie is verbroken door de bouw van een aula met columbarium. Ondanks de wijzigingen in de beplanting en enkele paden is een dergelijke eenvoudige, maar uitgebalanceerde aanleg in Friesland dermate zeldzaam dat bescherming daarvan gerechtvaardigd is. Omschrijving De inrichting van het begraafplaatsterrein is symmetrisch in de lengterichting. De aanleg bestaat uit de aanleg van een wandeltuin rondom een uitgegraven vijverpartij en de oorspronkelijke begraafplaats met acht perken; het padenbeloop is bevloerd met schelpen. Ter overbrugging van het niveauverschil tussen het pad rond de vijver en de begraafplaats in de strikte zin werd een bakstenen trap gemetseld met een naar buiten krullende bakstenen balustrade. Tot de oorspronkelijke beplanting behoren nog enkele taxusbomen rondom de vijver; de overige beplanting is van jongere datum: aan weerszijden van het toegangshek zes kastanjebomen, rondom de begraafplaats een beukenhaag met eikebomen. Het oudste gedeelte van de begraafplaats bestaat uit acht grasperken met graven; het nieuwe gedeelte bestaat uit vier perken met grafrijen in het gras en smalle paden daartussen. Aan de grens van de wandeltuin en de begraafplaats is een gesnoeide coniferenhaag met een driehoekige doorsnede. Langs de paden van de nieuwe uitleg, die uitkomen op het baarhok staan gesnoeide en ongesnoeide taxushagen en op de kruisingen conisch gesnoeide coniferen. Waardering De aanleg van de Gemeentelijke begraafplaats en trap uit 1926 en 1942/46 is van algemeen cultuurhistorische en landschappelijke waarde: - vanwege de redelijke mate van esthetische kwaliteit van het ontwerp, - vanwege de redelijke mate van structurele en visuele gaafheid van de aanleg, - vanwege de hoge mate van esthetische kwaliteit van de trap, - vanwege de hoge mate van continuïteit in de stijl van aanleg, - vanwege de redelijke tot hoge mate van gaafheid van de individuele objecten van het complex, waardoor de ensemblewaarde wordt versterkt. (bron: Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed)

Rijksmonument nummer: 513155
Laatste wijziging: 2014-10-12 19:38:37.0

Recensies en ervaringen

Toevoegen

Wikipedia artikel

Dit artikel is volledig afkomstig van Wikipedia en valt onder de CC BY-SA licentie
Algemene Begraafplaats Gorredijk
Begraafplaats met Baarhokje..JPG
Plaats Gorredijk
Gesticht in 1926
Uitbreiding(en) 1942
Monumentale status Rijksmonument
Monumentnummer  513155
Denominatie  Algemeen
In gebruik  1926 - heden
Architectuur en landschap
Architect(en)  C. van Wamel
Diversen
Eigenaar  Gemeente Opsterland
Beheer  Gemeente Opsterland
Portaal  Portaalicoon   Mens & maatschappij

De Algemene Begraafplaats aan de Hegedyk is een van de twee algemene begraafplaatsen in het Friese dorp Gorredijk. De begraafplaats en het baarhuis op de begraafplaats zijn beide rijksmonumenten. Zowel het baarhuis als de begraafplaats zijn op 17 mei 1999 aangewezen als rijksmonument en op 14 september dat jaar ingeschreven in het monumentenregister.

Geschiedenis

C. van Wamel heeft in 1925 de Algemene Begraafplaats van Gorredijk ontworpen. De begraafplaats zelf werd een jaar later ontworpen. In 1942 werd de begraafplaats aan de achterzijde uitgebreid, de Duitsers besloten om de uitbreiding stil te leggen, in 1946 werd de uitbreiding afgerond. In 1947 werd het eerste graf in gebruik genomen. Ook dit ontwerp was van de hand van de architect Van Wamel.

Omschrijving

Bij de ingang is eerst een wandeltuin aangelegd. Hierin ligt een vijver, rond de vijver staan een aantal taxusbomen die geplant zijn tijdens de aanleg van de wandeltuin. De overige beplanting is van latere datum. De grond uit de vijver is gebruikt om de dodenakker op te hogen. Omdat de tuin lager ligt dan de begraafplaats is er een trap gebouwd om het hoogteverschil te compenseren. De trap is net als het baarhuisje in expressionistische trant gebouwd. De balustrade is eveneens van bakstenen gemaakt, deze krult naar buiten toe. Een coniferenhaag markeert de grens tussen de wandeldtuin en de eigenlijke begraafplaats. De doorsnede van de haag is driehoekig van vorm. Langs de paden op het nieuwe gedeelte staan eveneens hagen, ditmaal van taxus. Sommige van de hagen zijn gesnoeid, anderen niet.

De begraafplaats is in de lengterichting symmetrisch. Het oudste gedeelte bestaat uit acht perken, het nieuwere gedeelte uit vier perken. Zowel het oude als nieuwe gedeelte heeft gras in de grafrijen liggen. De paden op het nieuwere gedeelte zijn smaller dan de paden op het oudere gedeelte.

Geen van de grafmonumenten is een rijksmonument, zij zijn van te lokaal belang. Hoewel de voortuin van de begraafplaats gewijzigd is en een aantal paden verlegd zijn is de eenvoudige aanleg wel zeer zeldzaam in Friesland waardoor de voortuin en begraafplaats wel van rijkswegen beschermd worden.

Het baarhuisje

Baarhuisje

1rightarrow blue.svg Zie Baarhuisje Algemene Begraafplaats Gorredijk voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

Het baarhuisje is ten tijde van de aanleg van de begraafplaats gebouwd in de trant van het expressionisme. Naast de functie van baarhuisje fungeerde het ook als klokkenhuis. De functie van baarhuisje is inmiddels komen te vervallen, maar de klok in de toren fungeert nog wel. Het gebouw is in 1950 uitgebreid, de uitbreiding is in gelijke stijl gedaan waardoor er niet of nauwelijks onderscheid tussen oud en nieuw gemaakt kan worden. Ook het baarhuisje is een rijksmonument.

Herinneringsmonument

Op de begraafplaats bevindt zich eveneens een monument voor militairen, burgers en mensen uit het verzet die gedurende de Tweede Wereldoorlog gevallen zijn. Het monument is ontworpen door Nicolaas van der Kreek. Het monument is op 1 mei 1946 onthuld.

Ontwerp

Het monument toont een liggende man met over zijn lichaam een laken, dat zijn wonden bedekt. Het gezicht drukt rust uit, terwijl de rechter vuist gebald is, ten teken van verzet. Aan het hoofdeinde staat een brandende fakkel, symbool voor het triomferende licht, en achter de man staat de fussillademuur.[1]

Op het monument zijn tevens de namen en sterfdata van de gevallenen aangebracht.



Monumenten in de buurt van Algemene Begraafplaats in Gorredijk

Algemene Begraafplaats, klokhuis annex baarhuisje

Hegedyk 20A
Gorredijk (Gemeente Opsterland)
Inleiding Het KLOKHUIS annex BAARHUISJE, thans gebouw voor onderhoudsgereedschap van de begraafplaats, is een ontwerp van de architect C. v..

Algemene Begraafplaats, toegangshek

Hegedyk 20
Gorredijk (Gemeente Opsterland)
Inleiding Het HEK op de grachtdam van de begraafplaats is ontworpen in een expressionistische trant. Het ontwerp is vermoedelijk van de gem..

Woonhuis in Vernieuwingsstijl

Hegedyk 7
Gorredijk (Gemeente Opsterland)
Inleiding Het grote WOONHUIS is gelegen op een ruim, gedeeltelijk opgehoogd perceel met borderbeplanting. De hoofdvorm van het pand is comp..

Museum Opsterland (1887-1955: Openbare Lagere School) (1955-1961: Openbare leeszaal)

Hoofdstraat 59
Gorredijk (Gemeente Opsterland)
Inleiding De voormalige Openbare Lagere SCHOOL te Gorredijk, nu Streekmuseum, ligt in het centrum van het dorp dicht bij een dwarsarm van d..

Vijf traveeën breed pand met verdieping en forse kroonlijst onder schilddak met twee hoekschoorstenen waarop borden

Hoofdstraat 74
Gorredijk (Gemeente Opsterland)
Vijf traveeën breed pand met verdieping onder schilddak met twee hoekschoorstenen waarop borden. Forse kroonlijst boven de vijf venstertrav..

Kaart & Routeplanner

Route naar Algemene Begraafplaats in Gorredijk

Foto's (3)