Meer dan 63.000 rijksmonumenten


De kerk van de H.H. Martelaren van Gorcum met bijbehorende pastorie in Amsterdam

Kerkelijk Gebouw

Linnaeushof 93
1098KT Amsterdam
Noord Holland

Bouwjaar: 1928-1929
Architect: A.J. Kropholler


Beschrijving van De kerk van de H.H. Martelaren van Gorcum met bijbehorende pastorie

Inleiding De kerk van de H.H. Martelaren van Gorcum (Linnaeushof 93) met bijbehorende pastorie (Linnaeushof 94) werd in 1928-1929 gebouwd naar ontwerp van A.J. Kropholler. De pastorie sluit qua ligging en hoogte aan bij de omringende bebouwing in de Linnaeushof eveneens naar ontwerp van Kropholler. De kerk is namelijk in verband met de oriëntatie van het koor op het oosten een kwartslag gedraaid ten opzichte van de huizen in het hofje en dus ook de pastorie. Omschrijving De vrijwel geheel uit baksteen opgetrokken kruiskerk bestaat uit een breed basikaal middenschip met vijf steunberen, smalle lage zijbeuken, een met een toren verhoogde viering, een laag transept, een polygonaal gesloten abside en ondiepe zijarmen met nevenabsides. Met uitzondering van de zijbeuken, -armen en absides die overwelfd zijn met segmentbooggewelven wordt de kerk geheel gedekt door een houten bekapping. De vensterloze en vrijwel onversierde voorgevel heeft twee spitsboogvormige toegangsportalen en wordt geflankeerd door twee torens: aan de noordzijde een forse klokkentoren met galmgaten en aan de zuidzijde een veel smallere en lagere toren met een wijzerplaat. De afzonderlijke ruimtes hebben verschillende, met rode pannen bedekte daken; de vieringtoren heeft een helmdak, de andere torens een ingesnoerd tentdak, het middenschip en de transeptarmen een zadeldak en de zijbeuken een lessenaarsdak. Inwendig hebben het middenschip en de viering een gordingenkap die in het zicht is gelaten. De kapjukken worden ondersteund door natuurstenen consoles. De vijf spits toelopende gemetselde scheibogen in het middenschip, waarboven zich telkens vier eveneens spitsboogvormige gekoppelde ramen bevinden, steunen op korte zuilen met natuurstenen kapitelen. Het liturgisch centrum wordt van de kerkruimte gescheiden door koorbogen, heeft een hogere vloer dan de rest van de kerk en wordt uitwendig geaccentueerd door de vieringtoren. Het altaar staat onder een ciborium, dat bestaat uit vier marmeren zuilen en een houten dak dat wordt bekroond door een kroon. Hierachter bevindt zich de gesloten polygonale aanbouw voor het zangkoor. Het vrijwel geheel door Kropholler ontworpen meubilair vormt een eenheid met het gebouw. Voorts herbergt het interieur veel door anderen ontworpen decoratieve elementen, zoals het Mariabeeld in de westwand van Lambertus Zijl, de kruiswegstaties van A. Stockhof de Jong, de beelden van Christus in de mandorla en de twaalf apostelen boven het hoogaltaar en de beelden van Maria en Jozef bij de triomfboog van Dom J.H.M. van der Meij. De beglazing van de kerk bestaat uit originele gebrandschilderde spitsboog glas-in-lood ramen eveneens naar ontwerp van Van der Meij. De christelijke iconografie met de heilsgeschiedenis in het middenschip wordt begeleid door Nederlandse teksten. De ramen in de zijbeuken beelden de martelaren van Gorcum uit en de ramen in de vieringtoren verbeelden de acht zaligsprekenden. Opvallend is de situering van deze spitsboogramen in de kruising; de langwerpige spitsboogramen zijn in een halve boogvorm geplaatst, waarbij het centrum tussen de ramen leeg is en wordt benadrukt door een klein rond raam bovenin. De eveneens originele niet-beschilderde glas-in-lood ramen aan de zijkanten van de absis zorgen voor een geelgekleurde lichtinval in het presbyterium. De pastorie staat als een zelfstandig rechthoekig bouwvolume ten zuidwesten van de kerk en is met de kerk op begane grond niveau verbonden. De pastorie telt, afgezien van een kleine tweelaagse uitbouw aan de voorzijde, drie lagen en heeft een ingesnoerd schilddak met aan weerszijden op de nok een schoorsteen. De ingang bevindt zich in de lage uitbouw aan de voorzijde, aan de achter- en tuinzijde is op de eerste verdieping een gemetseld balkon met zware natuurstenen consoles aangebracht. Waardering Kerk met pastorie uit 1928-1929 van algemeen nationaal belang vanwege de architectuur- en cultuurhistorische en typologische waarde als gaaf bewaard voorbeeld van een van de belangrijkste werken van A.J. Kropholler in traditionalistische stijl met bijzondere detaillering van zowel ex- als interieur en vanwege haar liturgie-historische betekenis en inrichting, in het bijzonder de beglazing, en vanwege haar stedenbouwkundige situering in het brandpunt van de door dezelfde architect ontworpen Linnaeushof. (bron: Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed)

Rijksmonument nummer: 512944
Laatste wijziging: 2014-10-12 20:04:29.0

Recensies en ervaringen

Toevoegen

Wikipedia artikel

Dit artikel is volledig afkomstig van Wikipedia en valt onder de CC BY-SA licentie
Martelaren van Gorcumkerk
Martelaren van Gorcumkerk, noordzijde
Martelaren van Gorcumkerk, noordzijde
Plaats Amsterdam
Denominatie Rooms-Katholiek
Gebouwd in 1924-1928
Gewijd aan Martelaren van Gorcum
Monumentale status Rijksmonument
Monumentnummer  512944
Architectuur
Architect(en) A.J. Kropholler
Bouwmateriaal Baksteen
Titelkerk
Bisdom Haarlem-Amsterdam
Portaal  Portaalicoon   Christendom
Martelaren van Gorcumkerk (Amsterdam) Interieur Priesterkoor met baldakijn en Christus met apostelbeelden.

De Parochiekerk van de Heilige Martelaren van Gorcum is een rooms-katholieke kerk in Amsterdam-Watergraafsmeer. Zij maakt als "Hofkerk" deel uit van het door architect Alexander Kropholler ontworpen complex van de Linnaeushof.

Noodkerkje

Martelaren van Gorcumkerk, noordzijde.

In 1902 werd aan de Linnaeusparkweg in de toen nog zelfstandige gemeente Watergraafsmeer een noodkerkje gebouwd, gewijd aan de heilige Martelaren van Gorcum. Architect was Paul J. de Jongh. Deze kerk werd al spoedig te klein.

De huidige kerk

In 1918 kocht het parochiebestuur het stuk grond waarop nu de Linnaeushof staat. Opnieuw werd De Jongh benaderd, ditmaal om een complex met een kerk, school, woningen en winkels op het Linnaeushof te ontwerpen. In deze plannen werd ook de Amsterdamse architect A.J. Kropholler betrokken, die na het overlijden van De Jongh in 1924 verder de leiding had. Kunstenaars Joseph Mendes da Costa, Matthieu Wiegman, edelsmid Jan Brom en glazenier Jacques van der Meij O.S.B. leverden bijdragen aan de aankleding van de kerk. Van der Meij maakte ook het Heilig Hartbeeld dat in 1955 naast de kerk werd geplaatst.

De kerk werd gebouwd tussen 1927 en 1929 en in dat laatste jaar plechtig ingewijd door Mgr. Johannes Aengenent, de bisschop van Haarlem.

Ontwerp

De Heilige Martelaren van Gorcum is een van de hoofdwerken van Kropholler. De kerk, opgebouwd uit grote rode bakstenen (waalformaat) en afgedekt met rode pannendaken, is een massief ogend gebouw. De voorzijde is, op de drieledige ingangsportiek en de dubbele boog in de toren na, geheel gesloten. Rond de kerk is ruimte vrijgehouden zodat een processie mogelijk was zonder de openbare weg te betreden. Dat laatste was vanwege het processieverbod niet toegestaan. Dat Kropholler sterk beïnvloed is door de architect Berlage komt ook sterk tot uiting in de kerk; er zijn duidelijke verwijzingen naar de Beurs van Berlage.

Het relatief brede middenschip en de smalle zijbeuken passen in de geest van de liturgische vernieuwingen aan het begin van de twintigste eeuw, namelijk het streven om de gelovigen zo veel mogelijk bij de viering te betrekken.

De kerk kreeg pas in 1957 het orgel van Adema. Tot die tijd had de pastoor een harmonium geprefereerd. In de periode 2010-2011 is het orgel geheel gerestaureerd en uitgebreid. Op 2 oktober 2011 is het gerestaureerde orgel ingezegend.



Monumenten in de buurt van De kerk van de H.H. Martelaren van Gorcum met bijbehorende pastorie in Amsterdam

Huis Frankendael

Middenweg 72
Amsterdam
HOOFDGEBOUW. In rode baksteen opgetrokken hoofdgebouw uit ca. 1700 op rechthoekig grondplan, bestaande uit een twee verdiepingen hoog onder..

Historische tuin- en parkaanleg

Middenweg 72
Amsterdam
HISTORISCHE TUIN- EN PARKAANLEG. De geschiedenis van parkaanleg van Frankendael gaat terug tot in 1695, toen Isaac Balde een in de hoek van..

Toegangspoort op bakstenen dam

Middenweg 72
Amsterdam
TOEGANGSPOORT OP BAKSTENEN DAM. Centraal op 18e-eeuwse dam met boogvormige bakstenen keermuren in het verlengde van de noordwestelijke sing..

Marmeren fontein met beelden van Neptunus, Amphitrite en Arion

Middenweg 72
Amsterdam
MARMEREN FONTEIN MET BEELDEN VAN NEPTUNUS, AMPHITRITE EN ARION. Loodrecht op de ingangspartij van het huis aan de oever van de buitengracht..

Beeld van Ceres op sokkel

Middenweg 72
Amsterdam
BEELD VAN CERES OP SOKKEL. Hardstenen manshoog tuinbeeld op het voorplein uit ca. 1700, voorstellende Ceres met korenschoof rustend tegen d..

Kaart & Routeplanner

Route naar De kerk van de H.H. Martelaren van Gorcum met bijbehorende pastorie in Amsterdam

Foto's (2)