Meer dan 63.000 rijksmonumenten


Nozema in Lopikerkapel

Gebouw

Biezendijk 3
3412KB Lopikerkapel (gemeente Lopik)
Utrecht

Bouwjaar: 1939


Beschrijving van Nozema

Inleiding Het ZENDSTATION is gebouwd in 1935 in opdracht van de NOZEMA (Nederlandse Omroep Zender Maatschappij). Deze maatschappij was opgericht zenderfaciliteiten ter beschikking te stellen aan door de staat gemachtigde omroeporganisaties. Lopik en Jaarsveld zijn centraal in Nederland gelegen en werden mede daarom als locatie uitgekozen. De zendinstallatie is een aantal keren aangepast. De huidige zendmast, die buiten de bescherming valt, staat op het grondgebied van de gemeente IJsselstein. Het zendergebouw is in 1938 door ir. B.A. Verhey van het architectenbureau Dwars, Heederik en Verhey uit Amersfoort ontworpen in Dudoktrant, het zogenaamde zakelijk expressionisme. Op 5 oktober 1939 werd bij wijze van eerste steenlegging een loden koker ingemetseld. Aan de achterzijde van het gebouw stond een transformatorstation en twee zendmasten.Deze zijn gesloopt. In 1993 is op deze plaats een aanbouw met kantoorruimten gerealiseerd. Bij de entree van de toegangsweg staat een wachthuisje uit de jaren '50 van de 20ste eeuw. Omschrijving Het op afstand van de Biezendijk in de weilanden gelegen zendstation is op een samengestelde plattegrond opgetrokken en bestaat uit een aantal blokvormige bouwvolumes onder platte daken. Het gebouw is om de lengte-as gespiegeld van opzet en opgetrokken uit gele baksteen rond een staalskelet. Oorspronkelijk waren alle vensters en deuren van staal. De vensterstroken en daken worden geaccentueerd door uitstekende en overstekende betonnen lijsten en lateien. Het gedeelte dat het zendstation herbergde vormt het hoofdvolume van het gebouw. De voor (oost)- en achtergevel zijn voorzien van zeven smalle, langgerekte vensters, gescheiden door muurdammen. Tegen het hoofdvolume zijn aan aantal lagere bouwdelen gezet. Het meest naar voren stekende bouwdeel aan de voorzijde bevat beneden de entreehal en op de verdieping de direktiekamer. De entree ligt verhoogd in een portiek, te bereiken door een elftal treden, en bestaat uit een dubbele deur met vensters ter weerszijden, gescheiden door muurdammen. Het portiek bevat een cassettenplafond, dat doorloopt in een luifel. Boven de entree zijn zeven smalle vensters geplaatst, gescheiden door muurdammen. Tegen de zijgevels van het gebouw zijn aanbouwen geplaatst, die voorzien zijn van rijen vensters, ronde vensters en stalen deuren. Verticaal gerichte uitbouwen met halfronde glazen pui als beƫindiging bevatten de trappenhuizen. De eerste bouwlaag van deze uitbouw is voorzien een entreepartij onder een luifel, voorzien van een dubbele deur met stenen plantenbakken terzijde. Tegen de achtergevel is een lagere aanbouw geplaatst met vensters over twee bouwlagen. Het interieur heeft deels het oorspronkelijke karakter behouden. De bescherming richt zich op het inwendige van het voorste bouwvolume, bestaande uit een hal met trappenhuis. Hierbij is voor de wanden en de trappen natuursteen toegepast. In de metalen frames van de verchroomde stalen trapleuningen zijn gegraveerde glasplaten aangebracht. Deze zijn door verschillende kunstenaars in twee fasen vervaardigd. De onderste glasplaten bevatten voorstellingen van het leven op het land en in de zee. In de eerste opgang zijn dieren, gewassen, een faun en een muze afgebeeld. Deze ontwerpen uit stammen uit 1940 en zijn van de hand van Christiaan de Moor uit Den Haag. Op de omgang zijn vissen afgebeeld naar ontwerp van W.L. Wagemans uit Den Haag. De reliƫfs zijn van Jos auf dem Brink en werden uitgevoerd door atelier Artivitra uit Den Haag. De platen van de tweede opgang zijn in een abstractere stijl uitgevoerd en stammen uit 1956. Ze werden eveneens door W.L. Wagemans ontworpen en stellen de windrichtingen, de wereld, het weer, de wind, de lucht, dag en nacht, het vuur, de klank en het zenden voor. De muurschildering boven de ingang van de vergaderzaal dateert uit 1942 en is van de hand van Peter Alma. Het stelt een orkest, de wereld en een zendmast voor. De ruimte waar de oorspronkelijke zendinstallatie stond is voorzien van een omgang met een stalen balustrade. Waardering Het gebouw is van algemeen belang vanwege de cultuur- en architectuurhistorische waarde als voorbeeld van een zendstation ontworpen in Dudoktrant in jaren '30 van de 20ste eeuw. Als zodanig is het van belang als relict van de vroegste geschiedenis van de telecommunicatie en de omroep in Nederland. Tevens heeft het ensemblewaarde door de landelijke ligging en door de ruimtelijke en functionele relatie met de nabijgelegen zendmasten. (bron: Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed)

Rijksmonument nummer: 512136
Laatste wijziging: 2014-10-12 19:38:37.0

Recensies en ervaringen

Toevoegen

Monumenten in de buurt van Nozema in Lopikerkapel

Boerderij uit de 17e eeuw

Lopikerweg Oost 197
Lopikerkapel (Gemeente Lopik)
Boerderij uit de 17e eeuw. Dwarshuis. Dak opzij eindigend in topgevel. Fraai gesmede diefijzers voor een venster.

Lopikerkapel

Lopikerweg Oost 176
Lopikerkapel (Gemeente Lopik)
N.H.KERK. De kerk is een eenbeukig bakstenen gebouw (gepleisterd) met hoog koor. (XV). In 1832 is de kerk met behulp van de Staten van Utrec..

Resten

Lopikerweg Oost 167
Lopikerkapel (Gemeente Lopik)
Resten van het v.m. Huis te Vliet. Huis in de 19e eeuw verbouwd. Kelder en funderingen aanwezig. Hekposten van toegangshek XVIII B.

Winkel-woonhuis

Lopikerweg Oost 180
Lopikerkapel (Gemeente Lopik)
WINKEL-WOONHUIS. Laag gepleisterd huis eindigend in topgevel. XVIII. Voorbeeld van goede landelijke bouwkunst.

Huis met goede raamverhoudingen en deur met omlijsting

Lopikerweg Oost 179
Lopikerkapel (Gemeente Lopik)
Huis met goede raamverhoudingen en deur met omlijsting. De bomen maken dit geheel zeer aardig.

Kaart & Routeplanner

Route naar Nozema in Lopikerkapel

Foto's (2)