Meer dan 63.000 rijksmonumenten


Hooydonkse watermolen in Nuenen

Weg En Waterwerk

Hooidonk 8
5674PE Nuenen (gemeente Nuenen, Gerwen en Nederwetten)
Noord Brabant

Bouwjaar: 850-875


Beschrijving van Hooydonkse watermolen

Inleiding Ensemble van stuw en Hooydonkse molen, beide gesitueerd aan (een aftakking van) de Dommel, voor zover gelegen op het grondgebied van de gemeente Nuenen, Gerrwen en Nederwetten.. De grondslagen van de molen gaan hoogstwaarschijnlijk terug tot in het midden van de negende eeuw; verwoesting door brand in 1564 en daarna weer opgebouwd. Restauratie in 1983. De Hooydonkse molen was in gebruik als koren-, olie-, schors- en houtzaagmolen. Omschrijving TWEE HOUTEN GEBOUWEN, elk op rechthoekige plattegrond en ter hoogte van een bouwlaag plus kap met riet en nokvorst, beide opstallen deels over het water op de linker- en rechter oever van de afgetakte Dommel gebouwd en staand op houten stammen, houten palen en bakstenen muurwerk. Aan de afgetakte Dommel hebben beide opstallen puntgevels, de andere korte gevels zijn als tentdak uitgevoerd. Tussen beide molengebouwen het wateropvoerwerktuig, zijnde een onderslagmolen bestaande uit twee open waterraderen van hout en staal, vier verticaal beweegbare sluisdeuren met haspels, kademuren, stortbed; houten loopbrug met dito hekjes afsluitbaar. Het houten gebouw op de rechteroever is in gebruik als woning en heeft een achtergevel met drie liggende en twee staande veelruitsvensters, deur, bakstenen trap; de gevel aan de afgetakte Dommel is gepotdekseld en op een klein vierruitsvenster na blind; de voorgevel bevat links twee veelruitsvensters (liggend), een houten opgeklampte deur en twee kleine vierkante vensters en een liggend veelruitsvenster, in het dak een halfronde dakkapel; rechter zijgevel geheel blind. In de dakhelft voor een halfronde dakkapel, achter twee dito en op de nok een gemetselde schoorsteen. Houten gebouw op de linkeroever, in gebruik als opslag maar met behoud van maalwerk voor graan zijnde een oud eiken bintwerk met maalstoel en een houten gangwerk met bovenaandrijving, heeft in de voorgevel een dubbele deur en op de verdieping een negenruitsvenster; beide zijgevels geheel blind; de achtergevel bevat twee kleine negenruitsvensters. Halfronde dakkapel aan de achterzijde. Op ongeveer 200 meter stroomopwaarts in de Dommel een eenvoudige STUW bestaand uit een oeverbekleding van hout en beton, een houten brug, vier houten schuiframen in een staalconstructie, windassen en staalkabels. Waardering Het ensemble van Hooydonkse molen met stuw aan de (afgetakte) Dommel vertegenwoordigt algemeen belang omdat: het molen- en stuwrecht al eeuwenlang onlosmakelijk met elkaar zijn verbonden, hetgeen een historische twee-eenheid impliceert die in de opstallen tot uitdrukking komt; de stuw als historisch werktuig een essentiële functie in het voortbestaan van de Hooydonkse molen vervult; molen, stuw en Dommel in hun samenhang inzicht verschaffen in de geschiedenis van bedrijf en techniek alsook in de geschiedenis van de waterbeheersing en -huishouding; het ensemble van molen, stuw en (de aftakking van de) Dommel een opmerkelijk veelzijdig en samenhangend spectrum van historische belevings- en ervaringsmomenten biedt waarbij de directe omgeving, zijnde het gebied van de voormalige priorij van Hooydonk met onder meer de Agneshoeve (niet beschermd), begraafplaats met kapel (niet beschermd) en de restanten van de priorij zelf (beschermd) in een opmerkelijke dimensie voorziet. (bron: Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed)

Rijksmonument nummer: 511964
Laatste wijziging: 2014-10-12 20:04:29.0

Recensies en ervaringen

Toevoegen

Wikipedia artikel

Dit artikel is volledig afkomstig van Wikipedia en valt onder de CC BY-SA licentie
Hooydonkse watermolen
De watermolen
De watermolen
Basisgegevens
Plaats Hooydonk, Nederwetten
Bouwjaar 12e eeuw
Type watermolen
Kenmerken onderslagmolen
Rad 6,65m
7,08 m
Functie korenmolen
Monumentnummer  30826
Externe link(s) en afbeelding
Molendatabase
De Hollandsche Molen
Het rad van de watermolen
Het rad van de watermolen
Portaal  Portaalicoon   Molens

De Hooydonkse watermolen [1] is een watermolen aan de Dommel, op adres Hooydonk 8-10 in het gehucht Hooydonk in de gemeente Nuenen, Gerwen en Nederwetten.

De molen is een dubbele onderslagmolen met twee waterraderen, gebruikt als korenmolen. Er zijn twee molengebouwen, beide van hout, met rieten dak. De molen is privé-eigendom, is niet open voor bezichtiging, en is niet in bedrijf.

Historie

Het is niet bekend hoe oud de molen is. Zowel het midden van de negende eeuw als de twaalfde eeuw worden genoemd. In 1335 kwam de watermolen in bezit van de heer van Mierlo. Zij was in het verleden eigendom van het adellijke vrouwenklooster de priorij Hooydonk. Het klooster lag op het eiland van de watermolen. Er rest nog een keldergewelf van het klooster.

Tijdens de Tachtigjarige Oorlog is de molen verwoest en later weer herbouwd. Na de herbouw werd een volmolen toegevoegd. In de zeventiende eeuw was er een molenaar, Matthias Jansen van der Crabbe, die pinten bier verstrekte aan klanten, in de hoop hen weg te houden van de concurrerende Opwettense watermolen.

De molen fungeerde in het verleden ook als olie- en houtzaagmolen. Het mechaniek van de oliemolen is ca. 1935 verwijderd, en dat van de houtzaagmolen in 1954. Beide bevonden zich in het gebouw aan de oostzijde (het lagere van de twee). Daarin werd een mechanische maalderij ondergebracht. Het is in de tweede helft van de twintigste eeuw met 8 m verlengd en tot woonhuis omgebouwd.

In de jaren 1996 t/m 2000 is er veel restauratiewerk verricht.

Nabijgelegen watermolens

Stroomopwaarts van de Hooydonkse Watermolen vond men de Woenselse Watermolen op de Dommel en vindt men de Opwettense Watermolen op de Kleine Dommel. Stroomafwaarts op de Dommel vond men de Sonse watermolen.

Zie ook

Noten

  1. Als bronnen voor dit artikel werden gebruikt:

Monumenten in de buurt van Hooydonkse watermolen in Nuenen

Hooydonkse watermolen

Hooidonk 8
Nuenen (Gemeente Nuenen, Gerwen en Nederwetten)
Hooydonkse molen. Dubbele waterradmolen (onderslagmolen) gebruikt als koren- en houtzaagmolen, op de Dommel.

Stuw van de Hooydonkse watermolen

Hooydonk 8-10, Hooydonk, gem. Nuenen, Gerwen en Nederwetten (de stuw staat aan een kant op Eindhovens grondgebied)
Eindhoven
Inleiding STUW in de Dommel c.a., voor zover gelegen op het grondgebied van de gemeente Eindhoven. Op ongeveer 200 meter vanaf de watermole..

Overblijfselen van klooster Hooydonk

Hooidonk 14
Nuenen (Gemeente Nuenen, Gerwen en Nederwetten)
Overblijfselen van het klooster Hooydonk. 14e eeuwse kelder met gemetseld tongewelf onder een bijgebouw van de boerderij Hooidonk 14 bij de ..

Kerktoren (ruïne)

Kerkhoef 14A
Nuenen (Gemeente Nuenen, Gerwen en Nederwetten)
Toren. Ruine van de toren der afgebroken middeleeuwse kerk. 11e eeuwse gotisch bouwwerk van drie door natuurstenen waterlijsten gescheiden g..

Heilig Hartbeeld

Hoekstraat 46
Nuenen (Gemeente Nuenen, Gerwen en Nederwetten)
Inleiding Tussen de Hoekstraat en de Sint Lambertuskerk met bijbehorende pastorie te Nederwetten staat, in een plantsoen, een HEILIGHARTBEE..

Kaart & Routeplanner

Route naar Hooydonkse watermolen in Nuenen