Meer dan 63.000 rijksmonumenten


Fort Vechten, aardwerk in Vechten

Militair Object

gelegen aan Marsdijk
3980CA Vechten (gemeente Bunnik)
Utrecht

Bouwjaar: 1867-1869


Beschrijving van Fort Vechten, aardwerk

Omschrijving complexonderdeel 1 Een door een brede gracht omgeven AARDWERK van Fort Vechten, vormgegeven volgens het zogenaamde bastaardsysteem, aangelegd in 1867-1870. Het aardwerk bestaat aan de oostzijde uit een op de hoofdas gelegen hoofdbastion of frontbastion dat een driehoekige vorm heeft. Het frontbastion wordt geflankeerd door een kleiner zijbastion, eveneens op een driehoekige grondvorm. De westzijde van het fort wordt gekenmerkt door een in de hoofdas van het frontbastion gelegen reduit (zie complexonderdeel 18), dat door een thans grotendeels drooggevallen gracht is omgeven. Ten westen van het reduit ligt een in de hoofdgracht gelegen kwart rond aardwerk met talud van waaruit de bruggen bestreken konden worden. In het midden wordt het aardwerk doorsneden door een pad, één van de drie niet meer bestaande toegangen tot het fort. Op de noord- en zuidwest hoek van het fort ligt een zogenaamd keelbastion dat rechthoekig van vorm is. In totaal zijn tweeëntwintig emplacementen voor positiegeschut in het aardwerk uitgegraven. Deze zijn voornamelijk het resultaat van aanpassingen uit 1881 toen het fort voorzien werd van een kazerne. De meeste emplacementen zijn nog te herkennen, alhoewel struiken en bomen het merendeel overwoekerd heeft. Vijf emplacementen bevinden zich op het frontbastion, vier op de linker en rechter zijbastion, drie in de courtine tussen de rechter- en frontbastion, twee in de courtine tussen de linker bastion en frontbastion, twee in de courtine tussen de linker zijbastion en linker keelbastion en twee in het linker keelbastion. In het aardwerk liggen diversen remises, flankbatterijen en andersoortige verblijven, die als complexonderdelen nader beschreven zijn. Waardering Het fort Vechten is van algemene historische waarde als voorbeeld van een fort volgens het bastaardsysteem, alsmede als uiting en onderdeel van de negentiende eeuwse krijgskundige opvattingen. Tevens van ensemblewaarde in relatie met de overige complexonderdelen. (bron: Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed)

Rijksmonument nummer: 511574
Laatste wijziging: 2014-10-12 20:04:29.0

Recensies en ervaringen

Toevoegen

Wikipedia artikel

Dit artikel is volledig afkomstig van Wikipedia en valt onder de CC BY-SA licentie
Fort bij Vechten
Luchtfoto Fort bij Vechten (2013)
Luchtfoto Fort bij Vechten (2013)
Locatie Achterdijk 10-14, Bunnik
Algemeen
Bouwmateriaal baksteen
Eigenaar Staatsbosbeheer
Huidige functie Natuur / Museum
Gebouwd in 1867-1870
Monumentale status beschermd
Monumentnummer  531254
Bijzonderheden Op 10 oktober 2015 is hier het Waterliniemuseum Fort bij Vechten geopend
Website Waterliniemuseum
Keelzijde reduit van Fort bij Vechten
Keelzijde reduit van Fort bij Vechten
Waterliniemuseum

Fort bij Vechten bij Bunnik is een Nederlands fort, gebouwd van 1867 tot 1870. Het is binnen de gracht 17 ha groot en binnen de grenspalen 23 ha. Er zijn 16 miljoen bakstenen verwerkt in de 22 gebouwen van het fort. Het maakt deel uit van de Nieuwe Hollandse Waterlinie (NHW) en is sinds 1996 eigendom van Staatsbosbeheer. Van 1950 tot 1996 was het fort in gebruik bij Defensie (150e depot) voor de opslag van non-ferro- en ferrometalen en rubberen binnen- en buitenbanden. Sinds 10 oktober 2015 is hier het Waterliniemuseum Fort bij Vechten gevestigd.

Beschrijving en functie

Met een oppervlakte van 23 hectare is dit het op een na grootste fort van de NHW. Alleen Fort bij Rijnauwen is groter. Het werd gebouwd in 1867 - 1870 als deel van de vooruitgeschoven linieforten bij Utrecht. Deze vooruitgeschoven linie diende ter afsluiting van de Houtense Vlakte. Dit gebied is wat hoger gelegen dan de omgeving en kon daardoor niet volledig geïnundeerd worden.

Het fort lag verder van de stad naar het oosten. Het diende om artillerieaanvallen op verder naar achter gelegen werken en de stad te voorkomen of te verminderen. Bij een succesvolle vijandelijke aanval werden de terugtrekkende Nederlandse troepen in het fort opgenomen. Na een hergroepering was een eventueel Nederlands offensief weer mogelijk. Het naburige Fort bij Rijnauwen had eenzelfde functie.

Fort Vechten bestaat, onder andere, uit flank- en reversbatterijen, een bomvrije kazerne, wachtgebouwen, remises, een reduit, en een glacis ook wel buitenfort genoemd.

Het fort was een mengvorm van het polygonale- en gebastioneerde stelsels. Het werd omsloten door een brede diepe gracht. Aan de achter- of westzijde kreeg het drie bruggen die allemaal zijn verdwenen. Er kwam een aarden dam voor in de plaats. Het hele binnenterrein is omsloten door een hoge wal. In de wal zaten op diverse plaatsen flankbatterijen voor de nabijverdediging. Van hieruit kon de gracht rondom het fort bestreken worden met vuur.

De keel- of achtergracht nam men onder vuur met kanonnen die opgesteld waren in het reduit. Het vijfhoekig reduit was een verdedigbaar verdedigingswerk van gemetselde bakstenen. De dikke muren bood de fortbezetting veiligheid wanneer delen van het fort door de vijand was ingenomen.[1] Het reduit was een soort binnenfort, omgeven door een eigen gracht, van waaruit de vijand in het fort onder vuur kon worden genomen. In de buitenmuren zitten overal schietgaten en in het midden ligt een grote middenpoterne.[2] Het reduit kon lange tijd standhouden, het beschikte over een eigen keuken, drinkwatervoorziening, legeringsklokalen en magazijnen.[2]

Huidige bestemming

In het fort is het Nationale Waterliniecentrum gebouwd, een uitgebreider informatiecentrum over de Waterlinie, dat bij de opening de naam Waterliniemuseum Fort bij Vechten heeft gekregen. Het vervangt het tijdelijk in een loods ondergebrachte bezoekersinformatiecentrum over de Nieuwe Hollandse Waterlinie. Het fort wordt ook gebruikt voor recreatieve doeleinden. Zo kan er gekampeerd worden, worden er regelmatig feesten gehouden en worden er diverse outdoor-evenementen georganiseerd.

Ook worden er rondleidingen gegeven en zijn er jaarlijks terugkerende evenementen, waaronder open zondagen (zomerperiode), Open Monumentenweekend (2e weekend van september), Vormgevers in Hout (3e weekend van oktober) en Kersenfestival (in juni).

Het Waterliniepad loopt langs dit fort.

Op het terrein van het fort is een unieke vorm van flora en fauna. Zo leven er 5 soorten vleermuizen (baardvleermuis, franjestaartvleermuis, dwergvleermuis, grootoorvleermuis en de watervleermuis).

Omgeving

Replica van een Romeinse wachttoren bij Fort bij Vechten

Bij de aanleg van het fort en in de directe omgeving ervan zijn Romeinse overblijfselen gevonden. In de Romeinse tijd heeft hier een castellum gestaan dat bekendstond onder de naam Fectio. In 1869 werd een votiefsteen gevonden met daarop de tekst:

Deae Viradecdi cives Tungri et nautae qui Fectione consistent votum solverunt libentus merito
Vertaald: Aan de godin Viradectis hebben de cives en schippers, de Tungri, die in Vechten gevestigd zijn, hun gelofte ingelost, gaarne en met reden

Op een toegangsweg is een hedendaagse gedenksteen aan de toenmalige Romeinse grens (limes) geplaatst.

Zie ook

Externe link


Monumenten in de buurt van Fort Vechten, aardwerk in Vechten

Fort Vechten, reservebatterij H

op het fort (bij)
Vechten (Gemeente Bunnik)
Omschrijving complexonderdeel 6 Een op het zuidwestelijk zijbastion gelegen REVERSBATTERIJ H uit 1869, bestaande uit een gemetselde front, ..

Fort Vechten, 17 kazematten

ten zuidoosten v/h fort (bij)
Vechten (Gemeente Bunnik)
Omschrijving complexonderdeel 21 Buiten het fort aan de zuidoostzijde bevindt zich langs de gracht een zogenaamde ENVELOPPE of buitenglacis..

Fort Vechten, flankbatterij C

op het fort
Vechten (Gemeente Bunnik)
Omschrijving complexonderdeel 3 Een op het noordoostelijke zijbastion gelegen FLANKBATTERIJ C uit 1869, bestaande uit een gemetselde front,..

Fort Vechten, reservebatterij G

op het fort
Vechten (Gemeente Bunnik)
Omschrijving complexonderdeel 5 Een op het noordoostelijk zijbastion gelegen REVERSBATTERIJ G uit 1869, bestaande uit een gemetselde front,..

Fort Vechten, flankbatterij E en remise L

op het fort (bij)
Vechten (Gemeente Bunnik)
Omschrijving complexonderdeel 7 Een op het noordoostelijke, polygonale keelbastion gelegen FLANKBATTERIJ E met REMISE L uit 1869, bestaande..

Kaart & Routeplanner

Route naar Fort Vechten, aardwerk in Vechten

Foto's (2)