Meer dan 63.000 rijksmonumenten


Kasteel Moersbergen: tuin- en parkaanleg in Doorn

Tuin Park Landgoed

Moersbergselaan 17
3941BW Doorn (gemeente Utrechtse Heuvelrug)
Utrecht

Bouwjaar: 1706


Beschrijving van Kasteel Moersbergen: tuin- en parkaanleg

HISTORISCHE TUIN- EN PARKAANLEG behorende tot de buitenplaats Moersbergen. De oprijlaan en tevens hoofdas van de aanleg wordt gevormd door een ca.800 meter lange met eiken beplante laan, die enkele graden naast de as van het huis is georiënteerd. Aan het eind van de negentiende eeuw is de laan met een westwaartse bocht verlegd, maar de perspectiefwerking van de laan als zichtas op het huis is behouden door de aanleg van een verdiepte weide voor het huis. Deze weide met aha-effect zorgt voor een verassend landschapselement. Van de achttiende-eeuwse aanleg (zie kaart 1706) resteren naast de oprijlaan, ook de laan aan de westzijde (Leeuwenburgerlaan) en de noordgracht. De aanleg in landschapsstijl is in twee fasen te onderscheiden. In de periode tussen 1824 en 1832 is de omgrachting tot een vijverpartij vergraven en het parkbos met slingerpaden ten zuiden van het huis aangelegd (zie kadastrale kaart 1829), tevens is het voorplein, na de sloop van de dienstwoningen, omgevormd tot een open ruimte (zie litho P.J. Lutgers 1869). In de periode tussen 1900 en 1925 is het sterrenbos, dat in 1869 nog gaaf aanwezig was, in een landschapspark getransformeerd en is in het parkbos ten zuiden van het huis een doorzicht naar de Gooyerdijk gecreëerd. Ten westen van de oprijlaan ligt een coulissenlandschap met open weiden afgewisseld bospartijen. De grote weide schuin voor het huis werd oorspronkelijk doorsneden door een rechte laan, in het verlengde van de oost-west laan van het sterrenbos. Deze laan wordt aan de westzijde beëindigd door een heuvel (oorspronkelijk een ijskelder/uitzichtspunt). Direct aan de westwaartse bocht liggen het koetshuis en een dienstwoning, ook de moestuin is hier sinds de negentiende-eeuws gesitueerd. Ten oosten van de oprijlaan ligt het parkbos, dat in de tweede helft van de achttiende eeuw als een sterrenbos is aangelegd en rond 1900 met slingerende lanen is ingericht (waarvan thans de noord-oost laan resteert). De kern van de aanleg in landschapsstijl, geflankeerd door weilanden, is rondom het huis gelegen met een enkel slingerpad, boomgroepen en solitairen. Rond 1824 is de dubbele gracht vergraven tot een niervormige vijverpartij met wormvormig uitsteeksel aan de westzijde en een ovaal eiland aan de oostzijde. Vanaf het huis loopt een oostwaartse zichtas over de waterpartij naar de weilanden. Ter plaatse van de huidige boomgaard werd deze as gevat in een zichtlaan (zie kadastrale kaart 1829), die thans niet meer aanwezig is. De noordgracht is als formeel element behouden en functioneert enigszins als 'grand canal'. Achter het kasteel is rond 1925 een zichtas naar de Gooyerdijk uitgespaard, omsloten door een zich verwijdende en vernauwende, grillig gevormde bosrand. De Gooyerdijk vormt van oudsher de zuidgrens van de buitenplaats. Waardering HISTORISCHE TUIN- EN PARKAANLEG behorende tot de buitenplaats Moersbergen van algemeen belang: - vanwege de bij de buitenplaats behorende parkaanleg in landschapsstijl, waarin de oprijlaan als karakteristiek 18de-eeuws formeel element gehandhaafd is; - vanwege de gaaf bewaarde elementen in landschapsstijl, zoals de niervormige vijverpartij met eiland en de verdiepte weide voor het huis, die door zijn aha-effect een bijzonder en uniek onderdeel vormt; - vanwege de functioneel-ruimtelijke samenhang met de verschillende onderdelen van de buitenplaats. (bron: Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed)

Rijksmonument nummer: 511556
Laatste wijziging: 2014-10-12 20:04:29.0

Recensies en ervaringen

Toevoegen

Wikipedia artikel

Dit artikel is volledig afkomstig van Wikipedia en valt onder de CC BY-SA licentie
Kasteel Moersbergen
Moersbergen.jpg
Locatie Doorn
Algemeen
Stijl Hollandse renaissance
Huidige functie Woning
Gebouwd in begin 14e eeuw
Monumentale status Rijksmonument
Monumentnummer  511554
Bijzonderheden Ridderhofstad
Tekening van Jan de Beijer, 1745
Tekening van Jan de Beijer, 1745

Kasteel Moersbergen is een Nederlands kasteel gelegen aan het einde van de Moersbergselaan in Doorn. Het kasteel bestaat sinds begin 15e eeuw. Het kasteel behoort tot het gelijknamige landgoed.

Geschiedenis

Vanaf 1435 bewoonde Steven van Sleen als eerste het kasteel. Later namen zijn dochter Lysbeth Stevensdr. van Sleen en haar man, de Utrechter edelman Dirck van Waell, het over. In 1539 werd Kasteel Moersbergen als Ridderhofstad erkend. Het kasteel heeft diverse bewoners gehad, onder wie de Utrechtse politicus Baron Johan Daniël Cornelis Carel Willem d'Ablaing van Giessenburg.

Bouw en renovatie

De eerste vermelding van Moersbergen dateert uit 1435 toen het Utrechtse Domkapittel de heer Steven van Sleen beleende met ‘de timmeringhe Maersbergen’. Steven van Sleen is naar alle waarschijnlijk de bouwer van kasteel Moersbergen geweest. Vanaf de 16e eeuw is het een aantal keren verbouwd. In de 18e eeuw heeft de Utrechtse architect Samuel Adrianus van Lunteren het kasteel naar de toenmalige stijl verbouwd.

In 1927 besluit eigenaar mr. Jan Anton Willem Luden om het kasteel ingrijpend te laten restaureren. Het uiterlijk van Moersbergen moest worden teruggebracht naar de stijl die het in de 18e eeuw had: de Hollandse renaissance. Door de heer H.J. Meierink uit Doorn werd een opmeting van het kasteel uitgevoerd en vervolgens maakte architect J.W.H. Berden een restauratie-ontwerp. Architect Berden tekende ook voor de restauratie van het Muiderslot. Kasteel Moersbergen werd weer voorzien van kruisvensters en de klokkentoren werd verlaagd. Aan de oostzijde van het kasteel bevond zich een uitbouw, die werd afgebroken en tevens werd de pleisterlaag van de gevels verwijderd.

Bewoners

  • 1435 - 1457 Steven van Sleen
  • Lysbeth Stevensdr. van Sleen, getrouwd met Dirck van Waell
  • 1457 - 1493 Bertolmeus van Waell
  • 1492 - 1550 Dirck II van Waell
  • 1550 - 1592 Bartholomeus van Waell
  • 1592 - 1636 Adolph van Waell
  • 1636 - 1644 Catharina van Waell, getrouwd met Johan van Oostrum
  • 1645 - 1656 Johan van Oostrum
  • 1656 - 1689 Johan Gerhard van Oostrum, getrouwd met Anna Margaretha van Nassau-Wychen vrouwe van Wychen, Vaesthartelt en Grimhuizen (?-12 maart 1676), een kleindochter van Justinus van Nassau
  • 1698 - 1707 Catharina Maria van Oostrum, getrouwd met een baron van Aeck
  • 1707 - 1720 Cornelis de Boodt
  • 1720 - 1742 Cornelia Philippine de Boodt, gehuwd met Johan Daniel d'Ablaing
  • 1742 - 1775 Johan Daniel d'Ablaing, vrijheer van Giessenburg
  • 1775 - 1788 Jan Cornelis d'Ablaing, gehuwd met Juliana van Syberg-Vode
  • 1788 - 1792 Juliana van Syberg-Vode
  • 1792 - 1859 Johan Daniel Cornelis Carel Wilhelm baron d'Ablaing van Giessenburg
  • 1859 - 1885 Vincent Matthias d'Ablaing van Giessenburg
  • 1885 - 1897 Frank Emmanuël Rudolf Matthias d'Ablaing
  • 1897 - 1911 Anna Catharina Luden
  • 1911 - 1962 mr. Jan Anton Willem Luden (eigenaar)
  • 1911 - 1921 Jhr. Pierre Herbert Bicker gehuwd met Elisabeth van Marwijk Kooy (huurder)
  • 1921 - 1926 mr. dr. Alphert baron Schimmelpenninck van der Oye (bruikleen van eigenaar)
  • 1945 - 1971 Philip Joseph van Alfen gehuwd met Ada Henriette Cornelie de Beaufort(huurder)
  • 1971 - heden de heer A.P. Wewer

Van 1911 tot 1962 was mr. Jan Anton Willem Luden eigenaar van kasteel Moersbergen. De heer Luden heeft zelf nooit op kasteel Moersbergen gewoond. In 1962 komt mr. Jan Anton Willem Luden te overlijden. Testamentair is Kasteel Moersbergen toen nagelaten aan de stichting Het Utrechts Landschap. Tevens heeft hij zijn ouderlijk huis, Villa Koningshof, gelegen op landgoed Koningshof te Overveen, geschonken aan Natuurmonumenten.

Toegankelijkheid

Kasteel Moersbergen wordt particulier bewoond. Hierdoor is het niet te bezichtigen en zijn kasteel en directe omgeving niet toegankelijk. Het omliggende landgoed wel.

Zie ook


Monumenten in de buurt van Kasteel Moersbergen: tuin- en parkaanleg in Doorn

Kasteel Moersbergen: hoofdgebouw

Moersbergselaan 17
Doorn (Gemeente Utrechtse Heuvelrug)
HOOFDGEBOUW (Moersbergen). Het in oorsprong vijftiende-eeuwse hoofdgebouw is in de loop van de eeuwen verschillende malen uitgebreid en in 1..

Kasteel Moersbergen: bakstenen boogbrug

Moersbergselaan 17
Doorn (Gemeente Utrechtse Heuvelrug)
BRUG. Voor het kasteel ligt een bakstenen boogbrug (twee bogen) met een hoog opgemetselde leuning. De brug is in 1927 door architect Berden ..

Kasteel Moersbergen: toegangshek zuidingang

Moersbergselaan 17
Doorn (Gemeente Utrechtse Heuvelrug)
HEK. Als afsluiting van de zuidingang vanaf de Gooyerdijk staat een laat-negentiende-eeuws hek bestaande uit twee gemetselde pijlers waartus..

Kasteel Moersbergen: tuinmuur

Moersbergselaan 17
Doorn (Gemeente Utrechtse Heuvelrug)
TUINMUUR. Nabij de tuinmanswoning staat een negentiende-eeuwse moestuinmuur gemetseld uit een groot formaat baksteen. De muur wordt door pij..

Kasteel Moersbergen: tuinmanswoning

Moersbergselaan 4
Doorn (Gemeente Utrechtse Heuvelrug)
TUINMANSWONING. Ten westen van de oprijlaan staat een bakstenen dienstwoning uit 1899 in opdracht van de toenmalige eigenaresse A.C. Luden g..

Kaart & Routeplanner

Route naar Kasteel Moersbergen: tuin- en parkaanleg in Doorn

Foto's (2)