Meer dan 63.000 rijksmonumenten


Buitenplaats Baest: hoofdgebouw in Oost West en Middelbeers

Kasteel Buitenplaats

Dr. J. v.d. Mortellaan 13
5091JJ Oost West en Middelbeers (gemeente Oirschot)
Noord Brabant

Bouwjaar: 1500


Beschrijving van Buitenplaats Baest: hoofdgebouw

Omschrijving HOOFDGEBOUW, Huis te Baest. Thans gepleisterd (voorgevel) en voor het overige witgekalkt rode bakstenen huis op rechthoekige grondslag van een enkele onderkelderde bouwlaag onder hoog met leien gedekt zadeldak, in oorsprong daterend uit de 16de eeuw en ouder. Bekend is dat het huis in de 16de eeuw door Maarten van Rossum is geplunderd en in 1548 werd herbouwd. Bij deze herbouw werd ten dele gebruik gemaakt van de fundering van de oorspronkelijk hier gesitueerde stenen kamer (muren 150 cm. dik). In 1854 werd het huis van het huidige achterhuis voorzien. Op de nokeinden een rechthoekige schoorsteen (waarboven als replica van de 16de-eeuwse situatie een stalen kap met vergulde bol) en centraal op het huis een 6-zijdige klokketoren (uurwerk) onder koepel met vergulde windfaan, vermoedelijk aangebracht in 1854, ter vervanging van een hoger spits en gotisch model (afbeelding 1818). De leiendekking dateert uit 1854; voordien was de kap met rode pannen gedekt. In 1854 werd tevens de omgrachting gedempt; het grachtgedeelte aan de achterzijde werd toen voorzien van de huidige kademuur en werd vergraven tot de huidige vijverpartij in landschapsstijl. Voor(west-)gevel: centraal een monumentale dubbele entreedeur met dubbel stervormig bovenlicht omlijst door blokpilasters en afgesloten door een kroonlijst. De ingangspartij wordt door een hardstenen stoep voorafgegaan. Aan weerszijden van de entree twee hoge meerruitsschuifvensters met luiken. Boven de entree een dubbel 6-ruits openslaand dakkapelvenster, onder een tympaan, met rijk bewerkte voluutvormige wangen. Aan de achterzijde rechts van het huis het in 1854 gerealiseerde achterhuis, twee bouwlagen hoog, onder met leien gedekt zadeldak. Rechter zijgevel: beganegronds drie hoge 20-ruitsvensters (waarvan één schuifvenster) met luiken. Centraal op de verdieping drie 16-ruitsschuifvensters, voorzien van luiken. In de topgevel een meerruitsvenster met luiken. De aansluitende zijgevel van het achterhuis vertoont beganegronds en op de verdieping een meerruitsvenster met luiken. Achterzijde achterhuis: rechts een entreedeur onder kroonlijst voorafgegaan door een hardstenen bordes met smeedijzeren hekwerk. Links van deze entree twee meerruitsvenster met luiken. Op de verdieping twee meerruitsvenster met luiken en boven de entree een oeuil de boeuf met stervormig venster. In de gevel een weerszijden van de entree twee gevelstenen met links M.DLC 1854 en rechts C.VDMDLL 1954, laatstgenoemde aangebracht bij de restauratie van het huis in 1954. Rechter zijgevel achterhuis beganegronds en op de verdieping een meerruitsvenster met luiken. Achtergevel hoofdgebouw twee hoge meerruitsvensters met luiken. Linker gevel hoofdgebouw: beganegronds een hoog meerruitsvenster met luiken. Op de verdieping vier meerruitsvensters en in de topgevel een enkel meerruitsvenster. Waardering Het HOOFDGEBOUW van de historische buitenplaats Baest is van algemeen cultuurhistorisch belang - als gaaf bewaard voorbeeld van een sober en robuust 16de-eeuws edelmanshuis als centrum van een landgoed en buitenplaats; - vanwege de 19de- en 20ste-eeuwse verrijkingen aan het huis, die de ontwikkelingen van het huis als centrum van een historische buitenplaats sinds het einde der 18de eeuw illustreren; - vanwege de architectonische gaafheid; - vanwege de ouderdom; - vanwege de schoonheid. (bron: Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed)

Rijksmonument nummer: 511507
Laatste wijziging: 2014-10-12 20:04:29.0

Recensies en ervaringen

Toevoegen

Wikipedia artikel

Dit artikel is volledig afkomstig van Wikipedia en valt onder de CC BY-SA licentie
Baest
Tuin van het landgoed
Huis te Baest
Achterzijde

Landgoed Baest is gelegen tussen Spoordonk en Middelbeers in de gemeente Oirschot. Het is particulier bezit en de huidige eigenaar is Jan Hein van de Mortel. Dit gebied van 380 ha is zowel vanuit natuurhistorisch als cultuurhistorisch oogpunt van groot belang.

Het gebied bestaat uit afwisselend naald- en loofbos met in het centrum een complex van akker- en weidegronden. Hier bevinden zich ook de gebouwen van het landgoed. Landgoed Baest is vrij toegankelijk voor wandelaars, met uitzondering van de onmiddellijke omgeving van het landhuis.

Geschiedenis

Tussen 1317 en 1660 was het in bezit van de Abdij van Tongerlo. In 1773 werd het landgoed door Johan van Bommel gekocht. Het bestond uit een herenhuysinge en twee boerderijen. Enkele jaren later werden er nog drie boerderijen bijgebouwd, waaronder De Lindenhoeve en de Eikehoef. Het herenhuis, Huis te Baest, stamt weliswaar uit de 16e eeuw, maar is tijdens de 18e eeuw in classicistische stijl vernieuwd. Bij het landhuis bevindt zich een fraaie tuin.

Het landhuis is nog bewoond geweest door de adellijke familie De la Court, waaronder Paulus Emanuel de la Court (Gemert, 1770-1848) en Lambertus Bernardus de la Court (1846-1866). Van de laatste is nog een grafmonument aanwezig op de begraafplaats te Oostelbeers. Een van de laatste dochters van de la Court, Cecilia, trouwde met J.H.J. van de Mortel, notaris te 's-Hertogenbosch. Tegenwoordig is het landgoed eigendom van de familie Van de Mortel.

Waterlopen

In 1928 werd het Wilhelminakanaal aangelegd, waardoor het landgoed in tweeën werd gedeeld. De Grote Beerze en de Kleine Beerze stromen door het gebied, waar ze samenvloeien tot de Beerze. Van daar gaat ze met een duiker onder het kanaal door en vloeit verder naar het noorden. Het Waterschap heeft in de eerste helft van de twintigste eeuw ook de Beerze willen kanaliseren. De toenmalige eigenaar van het landgoed wilde dit niet aantasten. Daarom meanderen de Grote en Kleine Beerze nog binnen het landgoed. Ter wille van de waterafvoer is een omleidingskanaal gegraven.

De aanwezigheid van de riviertjes geven het landgoed een grote afwisseling, aangezien er droge en vochtige gedeelten bestaan. In de greppels vindt men veel Dubbelloof. Sedert 2007 wordt de beek tussen Baest en Spoordonk aangepast. Daarbij wordt de oorspronkelijke meanderende loop weer zo veel mogelijk hersteld en ook worden overstromingsgebieden aangelegd zodat de capaciteit voor waterberging toeneemt en nieuwe natuurgebieden worden geschapen.

Natuur

Het bos is een droge vorm van berken-zomereikenbos, waarin we planten vinden als blauwe bosbes en hengel, terwijl langs de beken ook bleeksporig bosviooltje, dalkruid en gewone salomonszegel te vinden zijn. De weidebeekjuffer en de bosbeekjuffer zijn aan de beken gebonden libellen. Broedvogels zijn de bosuil, nachtegaal, wielewaal, zwarte specht, grote bonte specht, kleine bonte specht, boomklever en ijsvogel.

Kapelletjes

  • De Sint-Theresiakapel bevindt zich op het Landgoed Baest aan de dr. J. van de Mortellaan. Dit kapelletje is gebouwd in 1933 en hersteld in 1980.
  • De Kapel van de Heilige Eik bevindt zich juist buiten het landgoed, in het uiterste noordoosten ervan, op de grens tussen de voormalige gemeenten Oirschot en Oost-, West- en Middelbeers.

Afbeeldingen


Monumenten in de buurt van Buitenplaats Baest: hoofdgebouw in Oost West en Middelbeers

Buitenplaats Baest: zonnewijzersokkel

Dr. J. v.d. Mortellaan 13
Oost West en Middelbeers (Gemeente Oirschot)
Omschrijving ZONNEWIJZERSOKKEL. Hardstenen buikvormige sokkel van een zonnewijzer uit de eerste helft van de 18de eeuw, gesitueerd op het ..

Buitenplaats Baesterhoef: grote dienstwoning, genaamd baesterhoef

Dr. J. v.d. Mortellaan 11
Oost West en Middelbeers (Gemeente Oirschot)
Omschrijving GROTE DIENSTWONING GENAAMD BAESTERHOEF. In oorsprong 16de-eeuwse of oudere dienstwoning, oorspronkelijk tiendschuur, en na di..

Buitenplaats: tuinhuis

Dr. J. v.d. Mortellaan 13
Oost West en Middelbeers (Gemeente Oirschot)
Omschrijving TUINHUIS. Rode bakstenen tuinhuis uit de 19de eeuw, gesitueerd aan de noordhoek van de nutstuin. Het op rechthoekige grondslag..

Buitenplaats Baest: erfmuur

Dr. J. v.d. Mortellaan 11
Oost West en Middelbeers (Gemeente Oirschot)
Omschrijving ERFMUUR. Ten noorden van het hoofdhuis gesitueerde 19de-eeuwse korte witgeschilderde rode bakstenen erfmuur, doorbroken door e..

Buitenplaats Baest: hek en brug

Dr. J. v.d. Mortellaan 13
Oost West en Middelbeers (Gemeente Oirschot)
Omschrijving HEK EN BRUG. Achttiende eeuws smeedijzeren spijlenhek gevat in twee vroeg 20ste-eeuwse vierkante bakstenen pijlers onder hards..

Kaart & Routeplanner

Route naar Buitenplaats Baest: hoofdgebouw in Oost West en Middelbeers

Foto's (1)